Pando (kolonia drzew)

Pando

Fragment Pando
Państwo	Stany Zjednoczone
Lokalizacja	Stan Utah, Narodowy Las Fishlake
brak współrzędnych

Pando – kolonia topoli osikowej Populus tremuloides. Znajduje się w Narodowym Lesie Fishlake w amerykańskim stanie Utah i zajmuje powierzchnie ponad 40 ha^[1].

Pando to kolonia genetycznie identycznych drzew topoli osikowej (Populus tremuloides), uznawana za jeden z najstarszych organizmów żyjących na naszej planecie. Każde z około 47 tysięcy drzew charakteryzuje się tym samym materiałem genetycznym i jest połączone z innymi poprzez złożony system korzeniowy, określany mianem polikormonu. Łączna masa Pando wynosi około 6 tysięcy ton, co czyni go największym pojedynczym organizmem na Ziemi^[2]. Samo słowo pando pochodzi od łacińskiego „rozciągam się” co symbolizuje organizm, który się rozrasta^[3].

Próbki DNA jednej z największych i najstarszych roślin na świecie, trzęsącej się osiki (Populus tremuloides), znanej jako Pando i rosnącej w stanie Utah, dostarczyły badaczom cennych informacji na temat jej wieku oraz historii ewolucyjnej. Analizując setki próbek z tego unikalnego drzewa, naukowcy ustalili, że Pando ma od 16 000 do 80 000 lat, co potwierdza wcześniejsze hipotezy mówiące o tym, że jest jednym z najstarszych organizmów na Ziemi. Dodatkowo, badania umożliwiły śledzenie wzorców zmienności genetycznej w obrębie drzewa, co dostarcza wskazówek na temat jego adaptacji i ewolucji na przestrzeni wieków^[4]. Również modele filogenezy szacują wiek organizmu na około 16 000–80 000 lat. Wiek ten został potwierdzony przez niemal nieprzerwaną obecność pyłku osiki w zapisie osadów jeziornych zgromadzonych w Fish Lake w pobliżu Pando^[5].

Zwierzęta zamieszkujące Pando to głównie owady, ptaki, lisy, bobry, jelenie oraz łosie. Wcześniej obszar zamieszkiwały, także większe drapieżniki takie jak wilki i pumy^[6]. Obecnie najliczniejszą grupą zwierząt są jeleniowate, ich liczebność jest spowodowana brakiem zagrożenia ze strony drapieżników^[3].

Pando, największy organizm na Ziemi, to nie tylko imponujące drzewo, ale również kluczowy element ekosystemu, w którym żyje. Jego wpływ na inne organizmy jest ogromny i wielowymiarowy^[7].

Schronienie i pokarm

• Habitat dla wielu gatunków: Pando tworzy rozległy las, który stanowi schronienie dla licznych gatunków zwierząt. Ptaki gniazdują w jego koronach, małe ssaki znajdują tu bezpieczne kryjówki, a większe zwierzęta wykorzystują go jako miejsce odpoczynku^[8].
• Źródło pokarmu: Liście osiki, z których składa się Pando, są ważnym elementem diety wielu zwierząt. Od owadów po duże ssaki roślinożerne, takie jak jelenie oraz łosie, korzystają z obfitego pokarmu, jaki oferuje ten gigantyczny organizm^[8].

Stabilizacja gleby i regulacja wody

• Ochrona przed erozją: Rozległy system korzeniowy Pando skutecznie stabilizuje glebę, zapobiegając erozji. Dzięki temu chroni inne rośliny i zwierzęta przed zniszczeniem^[9].
• Regulacja przepływu wody: Pando wpływa na cykl hydrologiczny. Jego korzenie pochłaniają duże ilości wody, a następnie stopniowo ją uwalniają, co pomaga regulować poziom wód gruntowych i strumieniach^[9].

Tworzenie unikalnych warunków

• Mikroklimat: Pando tworzy specyficzny mikroklimat pod swoimi koronami, co wpływa na rozmieszczenie innych roślin i zwierząt^[10].
• Wymiana substancji odżywczych: Przez swoje korzenie Pando uwalnia do gleby różne substancje odżywcze, co wpływa na skład flory i fauny w swoim otoczeniu^[10].

Badania wskazują, że zagrożeniem dla drzew są jeleniowate. W przeszłości populacja tych zwierząt była kontrolowana przez drapieżniki, takie jak wilki i pumy. Obecnie (2024) stada jeleni znacząco zwiększyły swoją liczebność, ponieważ drapieżników już nie ma. Status Pando, jako rezerwatu, powoduje, że zwierzęta często szukają tam schronienia przed myśliwymi^[11].

Dla zwierząt nie ma zasadniczej różnicy, czy żerują na trawie, czy młodych drzewach. Należy jednak zauważyć, że trawy rosną od podstawy, natomiast pozostałe rośliny rozwijają się od czubka. Z tego względu podjadanie trawy nie wpływa negatywnie na jej wzrost, natomiast młode drzewa, nadgryzane od wierzchołka, nie mają szans na dalszy rozwój. Starszym drzewom zagraża zmiana klimatu, która postępuje w niezwykle szybkim tempie. Ponadto, coraz częściej występują susze oraz pożary lasów^[3].

Według naukowców, konieczne jest ograniczenie liczby roślinożerców odwiedzających Pando oraz zmniejszenie aktywności ludzkiej w jego otoczeniu. Reintrodukcja drapieżników mogłaby również przynieść korzyści, odstraszając jelenie i bydło, które niszczą młode pędy. Zasadniczym celem jest zapewnienie, aby Pando pozostało największym i najstarszym znanym organizmem na naszej planecie^[3]. Kolejnym istotnym krokiem jest ogrodzenie całego obszaru by chronić kolonię przed nadgryzaniem przez zwierzęta. Obszary klonu Pando, które poddano wycince w latach 1987 i 1988, początkowo rozwijały się bardzo bujnie. Choć były stosunkowo niewielkie, doświadczyły intensywnego pasienia, przede wszystkim ze strony jeleniowatych zamieszkujących okolicę. W 1992 roku obszar, który przeszedł zabieg, został otoczony ogrodzeniem z siatki o wysokości ośmiu stóp (ok. 2,44 m), co miało na celu ochronę nowych pędów przed dziką zwierzyną oraz bydłem. Dzięki temu kiełki w tym rejonie miały szansę przetrwać i obecnie w przeważającej mierze osiągnęły wysokość ponad dwudziestu stóp (ok. 6,1 m)^[12].

• Pando – największy i najstarszy organizm na świecie – jest powoli zjadany. Jak go uratować?
• The world’s largest organism is slowly being eaten by deer
• Pando Clone (World’s Largest Living Or gest Living Organism?) History and Evaluation: Case Study for Revalidation