Pasmo Draboża

Ogólny widok Pasma Draboża od strony północnej. Najwyższy szczyt (w lewej części zdjęcia) to Draboż. Obserwator stoi we wschodniej części Marcyporęby, na niskich wzgórzach zbudowanych z osadów czwartorzędowych, w podłożu których znajduje się miocen Zapadliska Przedkarpackiego

Pasmo Draboża[1][2][3] – pasmo wzgórz w brzeżnej strefie Karpat, położone w obrębie Pogórza Wielickiego.

Nazewnictwo i położenie

Nazwa pasma pochodzi od najwyższego szczytu – Draboża[2]. Rzadziej używane nazwy to: Pasmo Niedźwiedzie[2] i Góry Lgockie[4][5]. Z kolei nazwy Płaskowyż Draboża[6][7] i Pasmo Moczurka–Draboż[8] odnoszą się do większego obszaru, to znaczy do Pasma Draboża wraz z jego zachodnim przedłużeniem, Pasmem Moczurki; oba te pasma rozdziela dolina Brodawki[5]. Na wschód od Pasma Draboża, za doliną Skawinki (w odległości rzędu 10 km), znajduje się Płaskowyż Świątnicki[9] (Pogórze Świątnickie)[10].

Według standardowej regionalizacji geograficznej Polski Jerzego Kondrackiego (zarówno w wersji pierwotnej, jak i zmodyfikowanej przez Jerzego Solona i współautorów) obszar Pasma Draboża należy do Pogórza Wielickiego[11][12]. Według alternatywnych podziałów obszar ten należy do Pogórza Lanckorońskiego[13] lub do Pogórza Radziszowskiego, będącego częścią szerzej ujmowanego Pogórza Lanckorońskiego (ujęcie Mariana Książkiewicza)[8].

Pasmo Draboża jest brzeżnym (najbardziej zewnętrznym na danym terenie) elementem Karpat. Od północy graniczy z doliną Wisły (Bramą Krakowską)[12]. Od południa natomiast Pasmo sąsiaduje z Obniżeniem Głogoczowskim – częścią Pogórza Wielickiego o rzeźbie o charakterze pogórskim, lecz niższych wysokościach bezwzględnych[6].

Opis

Pasmo ma przebieg w przybliżeniu równoleżnikowy i długość około 8 km[2]. Jest pokryte lasami[5]. Składa się z kilku niewysokich szczytów, z których najwyższy jest Draboż (432 m n.p.m.), znajdujący się we wschodniej części pasma. Na wschód od Draboża pasmo kończy się w okolicach Przytkowic. Na zachodnim krańcu pasma znajduje się Trawna Góra (418 m n.p.m.), której dwie kulminacje rozdzielone są Przełęczą Trawną. Najniższym punktem Pasma Draboża jest przełęcz Zapusta (ok. 380 m n.p.m.), przez którą przechodzi droga z Brzeźnicy do Kalwarii Zebrzydowskiej[2].

Szczytowe części Pasma są spłaszczone (są to fragmenty neogeńskiej powierzchni zrównania)[6]. Od strony północnej znajduje się wyraźny próg morfologiczny, odpowiadający nasunięciu karpackiemu[12]; progowi temu towarzyszą liczne osuwiska[6]. Na północnym stoku Pasma początek biorą drobne strumienie, łączące się w bezimienny potok, przepływający przez Marcyporębę i wpadający do Brodawki, prawego dopływu Wisły[4].

Pod względem geologicznym Pasmo Draboża składa się głównie z odpornych na wietrzenie piaskowców, należących do warstw lgockich, wieku przeważnie albskiego. Pod względem tektonicznym skały, budujące Pasmo, należą do płaszczowiny śląskiej. Złożona budowa geologiczna tego terenu jest powodem, dla którego interpretacje różnią się w szczegółach: Pasmo Draboża należy albo do płaszczowiny śląskiej dolnej (Pogórza Radziszowskiego)[6], albo do płaszczowiny śląskiej górnej[8][1]. Płaszczowina śląska nasuwa się w kierunku północnym na mioceńskie osady (częściowo sfałdowane) Zapadliska Przedkarpackiego[6][8].

Przypisy

  1. 1 2 Andrzej Radomski, Rafał Unrug, Wycieczka 10. Brody – Lanckorona – Kalwaria Zebrzydowska, [w:] Rafał Unrug (red.), Przewodnik geologiczny po zachodnich Karpatach fliszowych, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1969, s. 113–120.
  2. 1 2 3 4 5 Pasmo Draboża [online], malopolska.szlaki.pttk.pl [dostęp 2025-11-04].
  3. ↑ Maciej Bajgrowicz, Pasmo Draboża - "recepta" na tłumy w górach :) [online], Portal Górski, 19 listopada 2020 [dostęp 2025-11-04].
  4. 1 2 Bolesław Marczewski, Powiat wadowicki pod względem geograficznym, statystycznym i historycznym, Kraków 1897, 224+III.
  5. 1 2 3 Położenie geograficzne [online], Nasza Lgota, 10 lipca 2015 [dostęp 2025-11-05].
  6. 1 2 3 4 5 6 Wojciech Ryłko, Zbigniew Paul, Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski 1 : 50 000. Arkusz Kalwaria Zebrzydowska (995), Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny, 2013, s. 55, ISBN 978-83-7863-229-0.
  7. ↑ Mieczysław Klimaszewski (red.), Geomorfologia Polski. Tom 1: Polska południowa – Góry i wyżyny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 385.
  8. 1 2 3 4 Marian Książkiewicz, Objaśnienie arkusza Wadowice (pas 49, słup 29), Ogólna Mapa Geologiczna Polski w skali 1 : 50 000, Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny, 1951, s. 283.
  9. ↑ Zbigniew Paul, Wojciech Rączkowski, Wojciech Ryłko, Antoni Wójcik, Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski 1 : 50 000. Arkusz Myślenice (996), Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny, 1996, s. 51.
  10. ↑ Turystyczna Podkowa. Mapa turystyczna 1 : 35 000, wyd. 2, Compass, 2008.
  11. ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Wyd. 1, Warszawa: Wydawn. Naukowe PWN, 1998, s. 441, ISBN 978-83-01-12479-3 [dostęp 2025-11-05].
  12. 1 2 3 Andrzej Richling i inni red., Regionalna geografia fizyczna Polski, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2021, s. 608, ISBN 978-83-7986-381-5.
  13. ↑ Rafał Unrug (red.), Przewodnik geologiczny po zachodnich Karpatach fliszowych, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1969, s. 260.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.