Pater familias
Pater familias (łac. „ojciec rodziny”) – głowa rodziny agnatycznej w starożytnym Rzymie. Ojcem rodziny mógł być jedynie męski obywatel rzymski, bez względu na wiek, niepodlegający władzy ojcowskiej innego pater familias – był zatem osobą sui iuris.
Miał (jako obywatel sui iuris) zdolność prawną i – osiągnąwszy odpowiedni wiek – zdolność do czynności prawnych. Względem członków swojej rodziny (osób alieni iuris) posiadał szereg uprawnień (prawo życia i śmierci). Nad dziećmi miał władzę zwaną patria potestas, nad żoną – manus, a nad niewolnikami – dominica potestas. Pater familias w pełni odpowiadał za wszelkie zobowiązania zaciągnięte przez alieni iuris bądź niewolnika, którzy działali w zakresie przyznanego im peculium. Podlegał on wtedy skargom (Actio de peculio, Actio tributoria, Actio exercitoria, Actio institoria, Actio quod iussu, Actio de in rem verso).
Ze względu na dawność pojęcia w łacinie w wyrażeniu pater familias, podobnie jak w mater familias, zachowała się archaiczna końcówka dopełniacza -as.
Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.
Bibliografia
- Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński, Rzymskie prawo prywatne, Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2008, ISBN 978-83-7601-073-1, OCLC 833152463.