Paul Scherrer
 Paul Scherrer (ok. 1955) | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
3 lutego 1890 |
| Data i miejsce śmierci |
25 września 1969 |
| Specjalność: fizyka | |
| Alma Mater | |
 | |
Paul Hermann Scherrer (ur. 3 lutego 1890 w St. Gallen, zm. 25 września 1969 w Zurychu) – szwajcarski fizyk.
Życiorys
Paul Scherrer w 1908 roku rozpoczął studia na Wydziale Biologii ETH Zurych, jednakże po dwóch semestrach przeniósł się na Wydział Matematyki i Fizyki[1]. W 1912 roku wyjechał na Uniwersytet Albrechta w Królewcu, gdzie spędził jeden semestr, następnie kontynuował pracę na Uniwersytecie w Getyndze. Tam, na podstawie rozprawy dotyczącej zjawiska Faradaya w cząstce wodoru, uzyskał stopień doktora[1]. Podczas prac nad rozprawą doktorską współpracował z Peterem Debyem, wraz z którym opracował metodę wykorzystywania promieniowania rentgenowskiego do analizy strukturalnej kryształów[1][2].
W 1920 roku Paul Scherrer został profesorem fizyki eksperymentalnej na ETH w Zurychu, a w 1927 dyrektorem Instytutu Fizyki na tej uczelni. Pod jego kierownictwem uruchomiono tam cyklotron[1]. W 1946 roku został prezesem Szwajcarskiej Komisji Energii Atomowej (Schweizerische Studienkommission für Atomenergie)[2], brał udział w utworzeniu CERN w Genewie i uruchomieniu reaktora w Würenlingen[1].
W czasie II wojny światowej współpracował z amerykańskimi służbami wywiadowczymi, za pośrednictwem przebywających w Bernie, Allena Dullesa i Moe Berga, przekazywał informacje o niemieckim programie rozwoju broni nuklearnej[3]. Historia ta została opisana w biografii Moe Berga „The Catcher Was a Spy” Nicholasa Dawidoffa, zekranizowanej w 2018 roku. W filmie Projekt Larson rolę Paula Scherrera zagrał Tom Wilkinson[4].
W 1960 roku przeszedł na emeryturę, ale podjął pracę wykładowcy na Uniwersytecie w Bazylei. Zmarł w 1969 roku po wypadku odniesionym podczas jazy konnej[1].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Who is Paul Scherrer? Paul Scherrer (1890 – 1969) – A brief biography. [w:] Paul Scherrer Institute [on-line]. [dostęp 2026-01-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-12-05)]. (ang.).
- 1 2 Paul Scherrer. Swiss physicist. [w:] Encyklopedia Britannica [on-line]. [dostęp 2026-01-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-09-07)]. (ang.).
- ↑ Paul Scherrer. [w:] Historisches Lexikon der Schweiz [on-line]. [dostęp 2026-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-09-08)]. (niem.).
- ↑ Projekt Larson w bazie Filmweb