Paulina Appenszlak

Paulina Appenszlak

‏פאולינה פוגל-אפנשלק‎

Colombina, Paulinette

Data i miejsce urodzenia	1899/1900 Warszawa
Data i miejsce śmierci	28 stycznia 1976 Hajfa
Zawód, zajęcie	dziennikarka, feministka
Narodowość	żydowska, polska
Małżeństwo	Jakub Appenszlak, Zygmunt Fogiel

Paulina Appenszlak, Paulina Fogiel-Appenszlak, z domu Jamajka (hebr. ‏פאולינה אפנשלק‎, ur. 1899/1900 w Warszawie, zm. 28 stycznia 1976 w Hajfie) – polska i izraelska feministka, dziennikarka, publicystka, tłumaczka i poetka^[1] żydowskiego pochodzenia.

Urodziła się w 1899 lub 1900 roku w Warszawie^[2]. Córka Nachuma i Miriam Jamajków^[3]. Jej siostrą była dziennikarka Róża Grycendlerowa^[2].

Zadebiutowała w 1919 roku w warszawskim „Tygodniku Nowym”. Pod swoim panieńskim nazwiskiem publikowała autorskie wiersze i przekłady literackie, a w kolumnie Miniatury Colombiny ukazywały się jej krótkie felietony. Tłumaczyła na język polski utwory m.in. Heinricha Heinego, Walta Whitmana, George’a Gordona Byrona oraz Jakuba Kahana^[2]. Współpracowała m.in. z wydawnictwem Safrus, prowadzącym serię „Biblioteka Pisarzy Żydowskich”, w której popularyzowało literaturę hebrajską i jidysz^[1], zajmowała się m.in. tłumaczeniem jidyszowych utworów autorstwa Ester Szumiaczer-Hirszbejn^[2].

Od 1919 lub 1920 roku jej mężem był Jakub Appenszlak^[4], dziennikarz, krytyk literacki i jeden z głównych redaktorów syjonistycznego „Naszego Przeglądu”. W 1920 roku urodziła syna, Henryka^[2]. Od 1923 roku współpracowała z „Naszym Przeglądem”, w którym prowadziła dział dla kobiet i zamieszczała recenzje literackie, używała wówczas pseudonimu „Paulinette”^[2]. Poznała m.in. Juliana Tuwima, Adama Ważyka, Leopolda Staffa i Juliusza Kaden-Bandrowskiego

Wraz z Izą Wagmanową była założycielką i redaktorką naczelną polskojęzycznego pisma „Ewa”, skierowanego do Żydówek, wydawanego w Warszawie od 1928 przez pięć kolejnych lat^[5]. W 1934 roku, wraz z mężem podjęła się próby utworzenia wspólnej trybuny dla pisarzy polsko-żydowskich. Mimo że na łamach nowo powstałego tygodnika „Lektura” ukazywały się teksty uznanych autorek i autorów, pismo wkrótce zamknięto^[1][2]. Publikowała również na łamach m.in. gazety „Diwrej Akiba”^[2]. Wraz z Andą Eker odwiedziła Palestynę, podróżowała również po Europie, m.in. wraz z Marią Dąbrowską odwiedziła Jugosławię. W 1935 roku wraz z Marią Dąbrowską, Marią Pawlikowską-Jasnorzewską i Władysławem Rymkiewiczem brała udział w rejsie na trasnie Stambuł–Konstanca na pokładzie statku „Kościuszko”. Odwiedziła również Grecję, a wiosną 1939 roku wraz z mężem wyjechała do Nowego Jorku^[2].

W sierpniu 1939 roku powróciła do Polski, po wybuchu II wojny światowej wraz z synem, przez Rumunię przedostała się do Palestyny. Rozwiodła się z Jakubem Appenszlakiem, prawdopodobnie już podczas pobytu w Palestynie^[2]. W Palestynie redagowała czasopismo „Olam Ha-isza”, współpracowała również z gazetami „Al Ha-miszmar” i „Dawar”. Do 1950 roku sporadycznie publikowała również teksty na łamach tygodnika „Nasza Trybuna”, redagowanego przez byłego męża w Nowym Jorku^[2]. Aktywnie angażowała się w życie intelektualne palestyńskiej i izraelskiej Polonii, zajmowała się również organizowaniem kursów języka hebrajskiego dla emigrantów. Pod koniec wojny zaprzyjaźniła się z Władysławem Broniewskim^[2].

W 1946 roku w Izraelu wydano jej powieść o Januszu Korczaku, przetłumaczoną później na język jidysz i hiszpański^[1]. Po śmierci Appenszlaka, w 1950 roku poślubiła sformalizowała prawnika i dziennikarza sportowego, Zygmunta Fogiela, który w 1939 roku towarzyszył jej w ucieczce z Polski i z którym już wcześniej utrzymywała bliskie stosunki^[2]. Jej syn Henryk, chemik wykształcony na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, porucznik armii izraelskiej, zginął podczas służby 14 maja 1949 roku^[1].

W ostatnich latach życia straciła wzrok. W 1975 roku przekazała swoje zbiory i korespondencję do Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie^[2]. Zmarła 28 stycznia 1976 roku, została pochowana na cmentarzu Sede Jehoszua w Hajfie^[3].