Paulina Hewelke

Paulina Hewelke (ur. 16 listopada 1854^[1] w Pułtusku^[2][3][4], zm. 28 stycznia 1924^[1] w Warszawie^[3]) – polska działaczka oświatowa^[2][3].

Urodziła się 16 listopada 1854 r.^[1] w Pułtusku^[2][3][4] w rodzinie ewangelickiego pastora tamtejszej parafii ewangelicko-augsburskiej Ottona i Pauliny z Baumów^[2][3]. Pracowała najpierw jako nauczycielka języka niemieckiego^[2] w gimnazjum rządowym w Pułtusku. Po śmierci ojca została jedyną opiekunką matki i rodzeństwa^[2][3].

Po przeprowadzce do Warszawy uczyła na prywatnych pensjach i organizowała wykłady tajnych kursów naukowych dla kobiet. W 1896 r. odkupiła od Izabeli Smolikowskiej jej pensję dla dziewcząt i prowadziła ją do 1919 r. Założyła w niej pierwszą w żeńskich szkołach w Warszawie pracownię chemiczną i fizyczną^[2][3]. W jej szkole bardzo prężnie działało koło Organizacji Młodzieży Narodowej, będącej ekspozyturą Związku Młodzieży Polskiej „Zet”^[3]. Dbała o rozwój fizyczny i odpoczynek uczennic, organizując wycieczki wakacyjne^[2][3]. Hewelke była sygnatariuszką dokumentów założycielskich^[3][4], skarbniczką oraz członkinią zarządu utworzonego w grudniu 1905 r. Stowarzyszenia Nauczycielstwa Polskiego^[3][4]. Organizowała także tajne nauczanie o Polsce^[2] i wykłady uzupełniające tzw. Uniwersytetu Latającego^[2][3]. Popierała powstające w tym czasie harcerstwo, opiekowała się więźniami politycznymi, niezamożne uczennice często zwalniała (częściowo lub całkowicie) z czesnego^[2].

W 1919 r. odsprzedała pensję władzom polskim, które stworzyły z niej Gimnazjum Państwowe im. Klementyny Tańskiej Hoffmanowej^[2]. Zmarła 28 stycznia 1924 r.^[3] i została pochowana w Warszawie^[2] na cmentarzu ewangelicko-augsburskim przy ulicy Młynarskiej (aleja 63, grób 102)^[1].

• Tadeusz Władysław Świątek, Rafał Chwiszczuk, Od Sawy do Kamy, czyli kobiecy ruch społecznikowski, Fundacja Cultus Warszawa 2011 s. 39,