Pei Wei

Pei Wei, imię publiczne: Yimin, chiń. 逸民 (ur. 267, zm. 300) – chiński urzędnik i konfucjanista żyjący w czasach Zachodniej dynastii Jin (265-316).

Był najmłodszym synem Pei Xiu (zm. 271), słynnego kartografa i wysokiego urzędnika wczesnej dynastii Jin. W 275 odziedziczył tytuł markiza Julu, który wcześniej należał do jego ojca, po tym jak zmarł jego starszy brat, Pei Jun. W 282 został przydzielony do dworu następcy tronu, Sima Zhonga (przyszłego cesarza Hui). W połowie lat 80. piastował tytuł kawalera w służbie zwykłej (散騎常侍, sanji changshi) i to wtedy miał poślubić córkę Wang Ronga. Wraz z objęciem tronu przez Sima Zhonga w 290 osiągnął najwyższe stanowiska w państwie. Został rektorem cesarskiego uniwersytetu, mianowano go również generałem lewej strony (右將軍, you jiangjun). W 299 objął także stanowisko Zastępcy Szefa Sekretariatu Cesarskiego (尚書左僕射, shangshu zuo puye). Piastując te funkcje miał proponować reformę systemu miar i systemu penitencjarnego^[1][2].

Siostra matki Pei Weia była żoną Jia Chonga, ojca cesarzowej Jia Nanfeng. Pomimo tych powiązań z rodziną cesarzowej Pei Wei był zaniepokojony jej nadużyciami i w 296 wspólnie z Zhang Hua i Jia Mo zawiązał spisek mający na celu jej zastąpienie konkubiną Xie Jiu. Ta intryga okazała się jednak niemożliwa do przeprowadzenia. Pomimo to Pei Wei, korzystając ze swojej władzy, starał się ograniczyć wpływy klanu cesarzowej. Jednocześnie popadł w konflikt z księciem (wang) Sima Lunem, który spiskował w celu zagarnięcia cesarskiego tronu. Pei Wei wielokrotnie odmawiał jego prośbom o mianowanie przychylnych mu urzędników. Po tym jak w 300 Sima Lun obalił i zamordował cesarzową Jia dokonał egzekucji również na Pei Weiu i Zhang Hua^[3].

Monografia o bibliografii zawarta w Księdze Sui wymienia pisma zebrane Pei Weia w dziewięciu juanach. Zaginęły one w czasach dynastii Song, tak że do dnia dzisiejszego przechowały się tylko dwa traktaty, Chongyoulun (Uzasadnienie Bytu) i Xingfalun. Uzasadnienie Bytu jest najsłynniejszym dziełem Pei Weia. W trakcie swojej urzędniczej kariery był on coraz bardziej zgorszony moralnym libertynizmem, którym przesiąknięte były wyższe warstwy społeczeństwa stolicy. Tą moralną dowolność i eskapizm wiązał z wpływami Nauki Tajemnicy, zaś w szczególności jej doktryną wywodzącą wszelki byt z niebytu (無, wu), która odbierała społecznym normom obiektywną wartość. To dlatego w Uzasadnieniu Bytu zaatakował „kult pustki” (貴無, gui wu) jako jednostronny, egoistyczny a nawet groźny^[4][2]. Starał się argumentować, że „Natura (ziran) jest tym, co jest takie (ran) samo z siebie i że Natura zasadza się na «bycie», a nie na «niebycie», ponieważ «niebyt» sam z siebie nie potrafi stwarzać”^[5]. To, co naturalne, nie jest tajemniczym „niebytem”, o którym pisali Wang Bi i He Yan. Nie jest także fizycznym pożądaniem, jak głosili Ruan Ji i Xi Kang. To humanitarność i prawość są zasadami natury ludzkiej^[6].

• David R. Knechtges: Pei Wei 裴頠 (267–300), zi Yimin 逸民. W: David R. Knechtges, Chang Taiping (eds): Ancient and Early Medieval Chinese Literature. A Reference Guide. Part One. Leiden - Boston: E.J. Brill, 2010, s. 714-715. ISBN 978-90-04-19127-3.
• Xinzhong Yao: Konfucjanizm. Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009. ISBN 978-83-233-2602-1.