Penelopa zielonawa
| Penelope jacquacu[1] | |||
| Spix, 1825 | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
penelopa zielonawa | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
 | |||
| Zasięg występowania | |||
 | |||
Penelopa zielonawa[4] (Penelope jacquacu) – gatunek dużego ptaka z rodziny czubaczy (Cracidae), zamieszkujący Amerykę Południową. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka
Takson ten bywał łączony w jeden gatunek z penelopą ciemnonogą (P. obscura), a wcześniej także z penelopą rdzawobrzuchą (P. purpurascens), ale różni się od nich budową tchawicy. Podgatunek granti bywał czasem wydzielany jako odrębny gatunek (z orienticola jako podgatunkiem)[2]. Obecnie wyróżnia się cztery podgatunki P. jacquacu[2][5][6]:
- P. jacquacu granti Berlepsch, 1908 – penelopa czarna[4] – wschodnia Wenezuela, Gujana, Surinam[7].
- P. jacquacu orienticola Todd, 1932 – południowo-wschodnia Wenezuela, północno-zachodnia Brazylia.
- P. jacquacu jacquacu von Spix, 1825 – penelopa zielonawa – wschodnia Kolumbia do północnej Boliwii.
- P. jacquacu speciosa Todd, 1915 – środkowa i wschodnia Boliwia.
Morfologia
Długość ciała 66–76 cm[7]. Masa ciała: samce 1242–1360 g (jacquacu), 1400–1778 g (orienticola); samice 1142 g (jacquacu), 1270–1716 g (orienticola)[7].
Upierzenie ciemne, z zielonym połyskiem na skrzydłach i ogonie. Szyja i plecy z białymi plamkami, brzuch ciepło brązowy. Na gardle widoczny duży płat nagiej skóry.
Zasięg występowania
Ameryka Południowa – dorzecze Amazonki i Orinoko oraz region Gujana.
Ekologia i zachowanie
Zamieszkuje tropikalne lasy nizinne i górskie, także obrzeża lasów, lasy galeriowe i wtórne[7].
Spotykana zwykle w parach. Płochliwy ptak koron drzew, rzadko widywany niżej. Odzywa się donośnym trąbiącym głosem, gdy jest zaniepokojony. Podobnie do innych czubaczy, podczas toków trzepocze skrzydłami.
Status zagrożenia
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje penelopę zielonawą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku[3].
Przypisy
- ↑ Penelope jacquacu, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 3 Spix's Guan (Penelope jacquacu). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-19)]. (ang.).
- 1 2 BirdLife International, Penelope jacquacu, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2023, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-30] (ang.).
- 1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Cracidae Swainson, 1825 - czubacze - Guans (Wersja: 2023-03-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-30].
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-30] (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
- 1 2 3 4 J. del Hoyo, G.M. Kirwan, Spix's Guan (Penelope jacquacu), version 1.0, [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020, DOI: 10.2173/bow.spigua1.01 [dostęp 2026-08-30] (ang.).
Bibliografia
- Wiesław Dudziński, Marek Keller, Andrew Gosler: Atlas ptaków świata. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 1994. ISBN 83-7073-059-0.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).