Perapion curtirostre
| Perapion curtirostre | |||
| (Germar, 1817) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina |
Apioninae | ||
| Nadplemię |
Apionitae | ||
| Plemię | |||
| Rodzaj | |||
| Podrodzaj |
Perapion (Perapion) | ||
| Gatunek |
Perapion (Perapion) curtirostre | ||
| Synonimy | |||
| |||
Perapion curtirostre – gatunek chrząszcza z rodziny pędrusiowatych i plemienia Aplemonini. Występuje w palearktycznej Eurazji, a jako zawleczony także w Ameryce Północnej. Żeruje na szczawiach, sporadycznie na rdestach.
Taksonomia
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1817 roku przez Ernsta Friedricha Germara pod nazwą Apion curtirostre[1][2]. W 1907 roku sklasyfikowany został przez Hansa Wagnera do nowego podrodzaju Apion (Perapion)[3]. W 1931 roku Alphonse Hustache wyznaczył go gatunkiem typowym tegoż podrodzaju[4]. Do rangi osobnego rodzaju wyniósł ów podrodzaj David G. Kissinger w 1968 roku, tworząc obecną kombinację[5].
Morfologia
Chrząszcz o ciele długości od 1,5 do 2,6 mm[6]. Ubarwienie ma czarne, zwykle z wyraźnym połyskiem stalowym na pokrywach[7]. Oskórek porastają delikatne, szare włoski[7][1], słabiej widoczne niż u P. lemoroi, ale wciąż wyraźniejsze niż u P. connexum, na pokrywach równomiernie rozmieszczone. Owłosienie i mikrorzeźba oskórka sprawiają, że owad robi wrażenie szarawego[6].
Głowa ma wierzch i nasadową połowę ryjka punktowane wyraźnie i gęsto. Punkty lub rowki na czole są dość drobne. Punkty na ciemieniu są tak duże jak na dysku przedplecza[6]. Stosunkowo grube i krótkie czułki[7] wieńczą podługowato-owalne buławki[1]. Ryjek jest nieznacznie tylko zakrzywiony[7], tak samo na całej długości wysoki, grubszy od przedniego uda[6], na szczycie lśniący[7]. Samiec ma ryjek trochę krótszy niż przedplecze[7], o długości dwuipółkrotnie większej niż jego szerokość w miejscu osadzenia czułków[6]. U samicy jest on zaś tak długi jak przedplecze[7], trzykrotnie dłuższy niż szerszy. W przeciwieństwie do P. oblongum najwęższe miejsce przedczułkowej części ryjka jest wyraźnie szersze niż najwęższe miejsce jego wierzchołkowej połowy[6].
Przedplecze jest z wierzchu bardzo nieznacznie wysklepione, po bokach co najwyżej nieznacznie zaokrąglone[6], na powierzchni głęboko[1] i gęsto punktowane, niekiedy z przerzedzeniem pośrodku[7]. Dołek przedtarczkowy jest krótki[1]. Na dłuższej niż szerszej tarczce występuje bruzda[6]. Pokrywy w przedniej części rozszerzają się z prostymi brzegami bocznymi, największą szerokość osiągają za połową, a dalej są wspólnie szeroko zaokrąglone z nieznacznie i tępo wysuniętym wierzchołkiem szwu[7]. Na każdej pokrywie obecna jest tylko jedna szczecinka wyspecjalizowana, umieszczona na dziewiątym międzyrzędzie[1]. U samca na spodzie wierzchołkowej części pierwszego członu stopy tylnego odnóża wyrasta niewielki kolec[6].
Odwłok ma pierwszy z widocznych sternitów 1,8 raza dłuższy od następnego; oba są lekko wypukłe, a szew między nimi wgłębiony i prosty. Pygidium samca jest szersze niż dłuższe. Genitalia samca mają tegmen o płatach parameroidalnych rozdzielonych u szczytu głębokim wcięciem. Płat środkowy edeagusa (prącie) jest spłaszczony, endofallus ma natomiast szczytową grupę gęsto upakowanych ząbków lub kolców, poprzeczne zmarszczki pośrodku, a u nasady środkową grupkę drobnych kolców lub ząbków i dwie grupy zaokrąglonych ząbków po jej bokach[1].
Biologia i ekologia
Owad rozmieszczony od nizin po piętro regla górnego w górach, spotykany na stanowiskach od suchych po silnie wilgotne[8]. Zasiedla m.in. łąki, pobrzeża wód i stanowiska ruderalne[9]
Zarówno larwy, jak i postacie dorosłe są fitofagami żerującymi na szczawiach, w tym górskim, kędzierzawym, polnym, tępolistnym, zwyczajnym, żółtym i Rumex thyrsoides[10][8]. Sporadycznie obserwowano ich żerowanie na rdeście wężowniku[6]. Larwy są endofagiczne i żerując, drążą chodniki wewnątrz łodyg, nie powodując przy tym formowania się wyrośli[10][8]. Przy bardzo liczebnym żerowaniu powodują rozwijanie się krótszych pędów, ale nie wpływają na produkcję nasion. Przepoczwarczają się również wewnątrz łodyg[10]. Osobniki dorosłe opuszczają poczwarki w sierpniu lub wrześniu i stanowią stadium zimujące[8].
Rozprzestrzenienie
Gatunek pierwotnie palearktyczny. W Europie znany jest z Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Luksemburga, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Rumunii, Chorwacji, Serbii oraz europejskiej części Rosji. W Azji podawany jest z syberyjskiej części Rosji, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu i Japonii[2].
Poza tym zawleczony został do nearktycznej Ameryki Północnej[2]. W Stanach Zjednoczonych odnaleziony został po raz pierwszy w 1968 roku w stanach Maine i Nowy Jork[11][12]. W Kanadzie notowany jest od pierwszej dekady XXI wieku. Podawany jest tam z Nowej Szkocji, Nowego Brunszwiku i Wyspy Księcia Edwarda[12].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 Miguel Ángel Alonso-Zarazaga. Revision of the supraspecific taxa in the Palaearctic Apionidae Schoenherr, 1823 (Coleoptera, Curculionoidea). 2. Subfamily Apioninae Schoenherr, 1823: introduction, keys and descriptions. „Graellsia”. 46, s. 19–156, 1990.
- 1 2 3 Ivan Löbl, Aleš Smetana (red.), Catalogue of Palaearctic Coleoptera. Volume 7. Curculionoidea I, Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2011, s. 150–152, ISBN 978-87-88757-93-4.
- ↑ Hans Wagner. Beitrag zur Kenntnis der südafrikanischen Apioniden. „Mitteilungen der Schweizerischen Entomologischen Gesellschaft”. 11, s. 259–265, 1907.
- ↑ Alphonse Hustache: Tableaux analytiques des Coléoptéres de la Faune Franco-Rhénane (France, Hollande, Belgique, Région rhénane, Valais). Famille LXXXIX. Curculionidae. Tribu: Apioninae. Toulouse: Publications des Miscellanea Entomologica, 1931, s. 19.
- ↑ David G. Kissinger: Curculionidae subfamily Apioninae of North and Central America with reviews of the World Genera of Apioninae and World subgenera of Apion Herbst (Coleoptera. South Lancaster, Massachusetts: Taxonomic Publication, 1968, s. 20.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Marek Wanat, Attila Podlussány, Karel Schön. Perapion connexum (Schilsky, 1902) (Coleoptera, Apionidae) in Central Europe, a case of plant expansion chase. „ZooKeys”. 174, s. 49–61, 2012. DOI: 10.3897/zookeys.174.2526.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Stanisław Smreczyński: Klucze do oznaczania owadów Polski Część XIX Chrząszcze – Coleoptera z. 98a Ryjkowce – Curculionidae. Wstęp i podrodzina Apioninae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1965.
- 1 2 3 4 B. Burakowski, M. Mroczkowski, J. Stefańska. Chrząszcze – Coleoptera. Ryjkowcowate prócz ryjkowców – Curculionioidea prócz Curculionidae. „Katalog Fauny Polski”. 23 (18), 1992.
- ↑ Perapion curtirostre. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2026-06-02].
- 1 2 3 W.N. Ellis: Perapion curtirostre (Germar, 1817). [w:] Plant Parasites of Europe [on-line]. [dostęp 2026-06-02].
- ↑ Donald R. Whitehead. The Weevil Apion (Perapion) curtirostre Germar in Norh America, and Systematic Position of Perapion Wagner with a Review of North American Species (Coleoptera: Curculionoidea: Apionidae). „The Coleopterists Bulletin”. 34 (4), s. 397–400, 1980. The Coleopterists Society.
- 1 2 Christopher George Majka, Robert Anderson, Eric Georgeson. Introduced Apionidae and Brentidae (Coleoptera: Curculionoidea) in the Maritime Provinces of Canada. „Proceedings of the Entomological Society of Washington”. 109 (1), s. 66–74, 2007.