Pernis

	Pernis
	Cuvier, 1816
	; Trzmielojad czubaty (P. ptilorhynchus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	orłosępy
Plemię	Pernini
Rodzaj	Pernis
	Typ nomenklatoryczny
	Falco apivorus Linnaeus, 1758
Synonimy
	Pernes Gloger, 1842; Pternes Gloger, 1842; Pterochalinus Gloger, 1842; Pternis A. Newton, 1893;
	Pernes Gloger, 1842; Pternes Gloger, 1842; Pterochalinus Gloger, 1842; Pternis A. Newton, 1893;
Gatunki
	4 gatunki – zobacz opis w tekście
	4 gatunki – zobacz opis w tekście

Pernis – rodzaj ptaków z podrodziny orłosępów (Gypaetinae) w rodzinie jastrzębiowatych (Accipitridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji; jeden z gatunków zimuje w Afryce^[5].

Morfologia

Długość ciała 50–68 cm, rozpiętość skrzydeł 110–155 cm; masa ciała samic 360–1490 g, samców 440–1280 g^[5].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1816 roku francuski zoolog Georges Cuvier w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Królestwo zwierzęce uporządkowane według jego organizacji, mające służyć za podstawę historii naturalnej zwierząt i wstęp do anatomii porównawczej^[2]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) trzmielojad zwyczajny (P. apivorus).

Etymologia

Pernis (Pernes, Pternes, Pternis): gr. περνης pernēs ‘typ jastrzębia’ wspomniany przez Arystotelesa i Hezychiusza^[6].
Pterochalinus: gr. πτερον pteron ‘pióro’; χαλινος khalinos ‘uzda’^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[8]:

Pernis apivorus (Linnaeus, 1758) – trzmielojad zwyczajny
Pernis ptilorhynchus (Temminck, 1821) – trzmielojad czubaty
Pernis celebensis Wallace, 1868 – trzmielojad prążkowany
Pernis steerei W.L. Sclater, 1919 – trzmielojad krótkoczuby

Uwagi

1 2 3 Niepoprawna późniejsza pisownia Pernis Cuvier, 1816.
↑ Nowa nazwa dla Pernes Gloger, 1842.

Przypisy

↑ Pernis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 G. Cuvier: Le règne animal distribué d’après son organisation, pour servir de base a l’histoire naturelle des animaux et d’introduction a l’anatomie comparée. Paris: Chez Déterville, 1817, s. 322. (fr.).
1 2 3 C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1841, s. 215. (niem.).
↑ A. Newton: A dictionary of birds. Cz. 2. London: A. and C. Black, 1893, s. 426. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.accipi1.01. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).
↑ Pernis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-02] (ang.).
↑ Pterochalinus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-02] (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Pernini Blyth, 1850 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-16].

[uwaga1-3] 1 2 3 Niepoprawna późniejsza pisownia Pernis Cuvier, 1816.

[5] Nowa nazwa dla Pernes Gloger, 1842.

[itis-1] Pernis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Cuvier-2] 1 2 G. Cuvier: Le règne animal distribué d’après son organisation, pour servir de base a l’histoire naturelle des animaux et d’introduction a l’anatomie comparée. Paris: Chez Déterville, 1817, s. 322. (fr.).

[Gloger-4] 1 2 3 C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Breslau: A. Schulz, 1841, s. 215. (niem.).

[Newton-6] A. Newton: A dictionary of birds. Cz. 2. London: A. and C. Black, 1893, s. 426. (ang.).

[Winkler&inni-7] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (red.): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.accipi1.01. [dostęp 2022-02-02]. (ang.).

[8] Pernis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-02] (ang.).

[9] Pterochalinus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-02] (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-10] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Pernini Blyth, 1850 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-16].

[1]

[2]

[a]

[3]

[b]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]