Petrea
 Petrea volubilis | |||
| Systematyka[1][2] | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podkrólestwo | |||
| Nadgromada | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadklasa | |||
| Klasa | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Petrea | ||
| Nazwa systematyczna | |||
| Petrea L. Sp. Pl.: 626 (1753)[3] | |||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
P. volubilis Linnaeus[4] | |||
| Synonimy | |||
| |||
Petrea L. – rodzaj roślin z rodziny werbenowatych (Verbenaceae). Obejmuje 13 gatunków[3]. Wszystkie występują w strefie międzyzwrotnikowej na obu kontynentach amerykańskich[3].
W uprawie jako roślina ozdobna szeroko rozprzestrzeniony jest, także poza zasięgiem rodzaju, Petrea volubilis[5][6]. Notowany jest on jako dziczejący w Himalajach, zachodniej Afryce i na wyspach Oceanii[3]. Walorem tego gatunku są efektownie zabarwione, obfitujące w kwiaty i owoce kwiatostany. Drewno roślin z rodzaju Petrea jest twarde i trudne do obróbki, przy tym nietrwałe, stąd wykorzystywane jest tylko na opał. Lokalnie rośliny te wykorzystywane były jako lecznicze. P. volubilis używano do wykonywania aborcji, a P. maynensis stosowany był w mieszankach ziołowych, którym przypisywano działanie antykoncepcyjne[7].
W XIX wieku proponowano dla rodzaju polską nazwę „pietrawa”[8].
Morfologia
- Pokrój
- Rośliny drzewiaste – liany, krzewy i drzewa, przy czym nierzadko rośliny tego samego gatunku mogą w zależności od warunków rosnąć zarówno jak pnącze, krzew lub drzewo. Wytwarzają odrosty korzeniowe z rozległego i zwykle płytkiego systemu korzeniowego. Pędy są białawe, szare lub brązowe, gładkie lub szorstkie, z okazałymi przetchlinkami, owłosione[7].
- Liście
- Okółkowe lub naprzeciwległe, pojedyncze, zmiennego kształtu i rozmiarów na poszczególnych roślinach. Blaszki są często są z wierzchu szorstkie niczym papier ścierny, od spodu częściej są gładkie[7].
- Kwiaty
- Obupłciowe, zebrane w kwiatostany groniaste wyrastające w kątach liści i na szczytach pędów. Kielich barwny – biały, fioletowy, purpurowy lub jasnozielony, w dole zrośnięty rurkowato lub dzwonkowato, 5 działek zwykle ma nierówną długość. Płatki korony ułożone są przemiennie względem działek i zwykle od nich krótsze, najczęściej intensywnie niebieskie lub purpurowe, rzadziej białe lub żółte, często przynajmniej z białym lub żółtym środkiem. Pręciki są cztery, przyrośnięte do środkowej części rurki korony i w niej schowane, dwusilne, z drutowatymi lub silnie spłaszczonymi nitkami. Zalążnia górna, kulistawa lub podługowata, dwukomorowa, w każdej komorze z pojedynczymi zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, krótka, schowana w rurce korony, ze skośnym, dwudzielnym lub główkowatym znamieniem[7].
Systematyka
Rodzaj z rodziny werbenowatych Verbenaceae[2][9]. W obrębie rodziny rodzaj zajmuje pozycję bazalną. Podnoszony jest też do rangi plemienia Petreeae Briquet[2][10]. Dawniej rodzaj ten wyodrębniano w randze rodziny Petreaceae J. Agardh lub włączano do bignoniowatych Bignoniaceae[2][10].
- Wykaz gatunków[3]
- Petrea asperifolia (Miranda) Hammel
- Petrea blanchetiana Schauer
- Petrea bracteata Steud.
- Petrea brevicalyx Ducke
- Petrea campinae Rueda
- Petrea guianensis Cham.
- Petrea insignis Schauer
- Petrea macrostachya Benth.
- Petrea maynensis Huber
- Petrea pubescens Turcz.
- Petrea rugosa Kunth
- Petrea sulphurea Jans.-Jac.
- Petrea volubilis L.
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2022-03-27] (ang.).
- 1 2 3 4 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-03-27] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Petrea L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-07-07].
- ↑ Petrea Linnaeus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2025-07-07].
- ↑ Petrea Linn., [w:] Flora of Pakistan [online], eFloras.org [dostęp 2025-07-07].
- ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 701, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
- 1 2 3 4 5 Ricardo M. Rueda, Systematics and Evolution of the Genus Petrea (Verbenaceae), „Annals of the Missouri Botanical Garden”, 81 (4), 1994, s. 610-652 [dostęp 2025-07-07].
- ↑ Erazm Majewski: Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich. Warszawa: 1894, s. 578.
- ↑ Genus: Petrea L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2025-07-0].
- 1 2 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 571. ISBN 978-1-84246-634-6.