Petro Lintur

Petro Lintur

Петро Васильович Лінтур

Data i miejsce urodzenia	4 maja 1909 Horonda, komitat Bereg, Kraje Korony Świętego Stefana, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci	26 stycznia 1884 Użhorod, obwód zakarpacki, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
Zawód, zajęcie	etnograf, folklorysta
Narodowość	karpatorusińska
Odznaczenia

Petro Lintur (rusiń. Петро Линтур; ukr. Петро Васильович Лінтур, Petro Wasylowycz Lintur; ros. Пётр Васильевич Линтур, Piotr Wasiljewicz Lintur; ur. 4 maja 1909 w Horondzie, zm. 3 lutego 1969 w Użhorodzie) – karpatorusiński folklorysta, filolog, etnograf i krytyk literacki, badacz kultury Zakarpacia, moskalofil.

Urodził się w rodzinie chłopskiej w rusińskiej wsi Horonda koło Mukaczewa. Ukończył gimnazjum mukaczewskie (1930), Uniwersytet Karola w Pradze (1935) oraz filologię słowiańską na uniwersytecie w Belgradzie (1935-1936)^[1]. W Jugosławii poznał Rusinów panońskich i zaczął kolekcjonować rusiński folklor. W czasie studiów zdradzał też sympatie do komunizmu i Związku Radzieckiego^[2].

Swoją karierę rozpoczął w Chuście w 1938 r. jako profesor historii i literatury w tamtejszym gimnazjum. Tam zorganizował kółko literackie, wydał zbiór wierszy uczniów-poetów. Wraz ze swoimi uczniami zajmował się gromadzeniem i opracowywaniem folkloru zakarpackiego. Te publikacje spowodowały, że węgierskie władze okupacyjne (zob. Ukraina Karpacka) uznały go za nielojalnego. Wkrótce został zwolniony z pracy i zobowiązany do codziennego meldowania się na posterunku żandarmerii^[1]. W tym czasie rozpoczął swoją działalność naukową w dziedzinie folklorystyki: opublikował artykuły o królu Matiaszu (Maciej Korwin), księciu Ferencu II Rakoczym i cesarzu Józefie II w folklorze rusińskim oraz antologię kolęd węgiersko-rusińskich wraz z podstawową analizą historyczno-literacką (1941^[3]).

W pewnym momencie został aresztowany jako politycznie niepewny. Zwolniony – ukrywał się we wsi Nankowo. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Chustu został wybrany delegatem na I Zjazd Komitetów Ludowych w Mukaczewie. 26 listopada 1944 r. głosował za zjednoczeniem Zakarpacia z ZSRR^[1], chciał jednak włączenia Zakarpacia do ZSRR jako odrębnej republiki^[2][4].

Od 1944 r. był wiceprzewodniczącym Rady Ludowej Zakarpackiej Ukrainy i dyrektorem gimnazjum w Chuście.

W 1946 r. był pełnomocnikiem Rady przy Obwodowym Komitecie Wykonawczym oddelegowanym do do spraw Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej i brał udział w akcie likwidacji Kościoła greckokatolickiego na Zakarpaciu przez władze sowieckie^[5]. W tym samym roku protestował przeciwko ukrainizacji Zakarpacia^[6].

Od 1953 r. był docentem Uniwersytetu Użhorodzkiego. Dzięki staraniom Lintura setki baśni, legend i ballad z Zakarpacia i innych regionów Ukrainy trafiły do ​​obiegu naukowego i stały się dostępne dla szerokiego kręgu czytelników.

Zgromadzone zabytki ustnej sztuki ludowej zostały opublikowane przez Lintura w zbiorach „Народні балади Закарпаття” (1959)^[7], „Казки зелених гір” (1965^[8]), „Три золоті слова” (1968) i „Дідо-Всевідо” (1969). Szczególną popularnością cieszył się zbiór „Закарпатські казки Андрія Калина” (1955). Zawierał on czterdzieści podań ludowych zapisanych przez Petra Lintura.

Po śmierci naukowca ukazały się zbiory „Казки одного села” (1979) i „Зачаровані казкою” (1984). Petr Lintur napisał wiele artykułów poświęconych problematyce powstania gatunku ballad ludowych, istnieniu eposu baśniowego, ukraińsko-rosyjskim powiązaniom literackim oraz paralelom w ustnej sztuce ludowej Ukraińców i innych narodów słowiańskich^[9].

Petro Lintur zmarł 3 lutego 1969 r. w Użhorodzie. Jego główną zasługą jest zebranie, zbadanie i opublikowanie dziedzictwa folklorystycznego Zakarpacia^[10].

Nagrodzony Medalem „Za ofiarną pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (1945) i Order „Znak Honoru” (1948)^[1].