Pojazd samowyładowczy

Pojazd samowyładowczy – pojazd przeznaczony do przewozu ładunków, wyposażony w mechanizm umożliwiający szybki wyładunek^[1]. W transporcie drogowym najczęściej spotykaną odmianą takiego pojazdu jest wywrotka, w której opróżnianie następuje przez przechylenie skrzyni ładunkowej^[1], ale może to być samochód ciężarowy, wózek^[2] lub wagon^[3]. Do pojazdów samowyładowczych zalicza się jednak także konstrukcje z rozładunkiem poziomym, między innymi pojazdy i naczepy z ruchomą podłogą oraz rozwiązania wykorzystujące system eżektorowy^[4][5].

Klasyczne nadwozie samowyładowcze wykorzystuje układ przechylania skrzyni ładunkowej, zwykle z napędem hydraulicznym^[1]. Rozwiązanie to stosuje się przede wszystkim do przewozu materiałów sypkich lub zbrylonych^[1].

W pojazdach z ruchomą podłogą wyładunek odbywa się poziomo: hydraulicznie napędzane listwy podłogi wykonują ruch posuwisto-zwrotny i przesuwają ładunek w kierunku tylnej części naczepy^[4]. Mechanizm napędu znajduje się pod podłogą, dzięki czemu nie zmniejsza przestrzeni ładunkowej, a układ sterowania może być umieszczony w kabinie kierowcy albo przy tylnej części naczepy^[4]. Tego rodzaju rozwiązania umożliwiają wyładunek bez podnoszenia skrzyni^[4][5].

W nowocześniejszych zabudowach samowyładowczych stosuje się także systemy eżektorowe, które opróżniają ładownię w poziomie^[5].

Pojazdy samowyładowcze są stosowane głównie do przewozu materiałów masowych, sypkich albo zbrylonych, zwłaszcza w budownictwie, podczas robót ziemnych oraz w transporcie biomasy^[1][4]. W kopalniach odkrywkowych używa się wyspecjalizowanych pojazdów samowyładowczych, określanych jako wozidła lub pojazdy technologiczne^[6].

Zaletą pojazdów samowyładowczych jest skrócenie czasu rozładunku w porównaniu z rozładunkiem ręcznym lub z użyciem dodatkowych urządzeń^[1][4]. W przypadku ruchomej podłogi dodatkowymi korzyściami są możliwość rozładunku w zadaszonych pomieszczeniach, większa stateczność podczas rozładunku na nieutwardzonym podłożu oraz możliwość dozowania wyładowywanego materiału^[4]. System ten pozwala także na rozładunek ładunku luzem albo na paletach^[4]. Ograniczeniami takich rozwiązań są wyższa cena zakupu oraz większa złożoność konstrukcji i obsługi niż w przypadku klasycznej wywrotki^[4][5].