Politeizm

Bogowie starożytnego Egiptu w Carnegie Museum of Natural History

Politeizm (z stgr. πολύς polys – „liczny” + θεός theos – „bóg”), wielobóstwo – wiara w istnienie wielu bóstw[1][2] (np. religia Słowian, religia starożytnej Grecji, starożytnego Rzymu, starożytnego Egiptu, wierzenia Azteków, shintō, niektóre odłamy hinduizmu), przeciwstawiana monoteizmowi, czyli wierze w jednego boga[3.1].

Rozwój politeizmu pozostawał związany ze sposobem postrzegania świata przez poszczególne społeczności, a także z ich warunkami życia, środowiskiem naturalnym, sposobami zdobywania pożywienia oraz organizacją społeczną. Istotną rolę odgrywało postrzeganie człowieka jako części większego porządku przyrodniczego i kosmicznego. W wielu religiach politeistycznych przyroda oraz zjawiska zachodzące w kosmosie stanowiły podstawę wyobrażeń religijnych. Taki sposób ujmowania rzeczywistości określa się niekiedy jako naturyzm religijny[3.1].

W panteonach religii politeistycznych znaczną grupę stanowiły bóstwa związane ze zjawiskami i elementami natury. Przykłady takich wierzeń znane są między innymi z religii Sumeru, starożytnego Egiptu, starożytnej Grecji, a także z przedchrześcijańskich wierzeń ludów europejskich, w tym religii Słowian. Bóstwom przypisywano związki między innymi ze Słońcem, Księżycem, gwiazdami, ziemią i innymi elementami środowiska naturalnego. Mogły one również uosabiać zjawiska atmosferyczne, rzeki, ogień, drzewa czy zwierzęta[3.1].

Sposób przedstawiania bogów był zróżnicowany. W zależności od tradycji religijnej mogli oni przyjmować formę związaną z elementami przyrody, zwierzęcą lub mieszaną, łączącą cechy ludzkie i zwierzęce, bądź też postać człowieka. W religioznawstwie stosuje się w tym kontekście pojęcia teriomorfizmu, zoomorfizmu i antropomorfizmu[3.1].

We wczesnych etapach rozwoju religii politeistycznych szczególne znaczenie przypisywano siłom i elementom przyrody. Przedmiotem kultu mogły być między innymi ziemia, ciała niebieskie, ogień, rzeki, drzewa oraz zwierzęta. Ten etap rozwoju wierzeń określany jest jako kult sił przyrody. W późniejszym okresie, wraz z rozwojem rolnictwa, osiadłego trybu życia, podziału pracy oraz bardziej złożonych form organizacji społecznej, zakres wyobrażeń dotyczących bóstw ulegał poszerzeniu[3.1].

Bogowie zaczęli być wiązani nie tylko ze zjawiskami naturalnymi, lecz również z różnymi aspektami życia społecznego. Przypisywano im wpływ na relacje międzyludzkie, funkcjonowanie wspólnoty, pozycję jednostki w społeczeństwie, a także na powodzenie określonych przedsięwzięć. Bóstwa związane ze sferą społeczną często zachowywały jednocześnie kompetencje odnoszące się do świata przyrody[3.1].

W odróżnieniu od koncepcji boga wszechmocnego występującej w części religii monoteistycznych, poszczególni bogowie politeistyczni zazwyczaj dysponowali określonym zakresem kompetencji. Ich wpływ mógł być związany z konkretną dziedziną życia lub określonym aspektem rzeczywistości. W niektórych systemach religijnych znaczenie bóstwa wiązano również z określonym obszarem geograficznym i wspólnotą, która oddawała mu cześć[3.1].


Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Ilse Hell: Neues grosses Universal-Lexikon in Farbe über 50000 Stichwörter mit über 3500 Abbildungen. München: Compact-Verl, 2003, s. 666. ISBN 3-8174-5003-6. (niem.).
  2. ↑ Das moderne Handlexikon. Wissen von A-Z. Stuttgart, Hamburg, Monachium: Lizenzausgabe Des Deutschen Bücherbundes, 1975, s. 682. (niem.).
  3. Witold Tyloch, Mirosław Nowaczyk, Zbigniew Stachowski, Andrzej Nowicki, Zygmunt Poniatowski, Zenon Skuza, Henryk Swienko: Leksykon religioznawczy. Warszawa: Wydawnictwo Współczesne; Prasa-Książka-Ruch, 1998.
    1. 1 2 3 4 5 6 7 str. 191

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.