Ponocnica lemurowata

Ponocnica lemurowata to niewielki naczelny, ważący zazwyczaj około 1 kg (do 1,3 kg) i mierzący około 34 cm długości, przy czym nie wykazuje wyraźnego dymorfizmu płciowego w wielkości ani ubarwieniu^[5][7]. Posiada gęste, wełniste futro, które na grzbiecie jest ciemniejsze, a na brzuchu przybiera barwę od szarej (stąd angielska nazwa gray-bellied night monkey) do pomarańczowo-żółtej. Charakterystyczną cechą jest mała, okrągła głowa z bardzo dużymi, brązowymi lub czerwonawymi oczami otoczonymi jasnym futrem, co nadaje jej wygląd przypominający sowę^[5][8][9]. Nad oczami widoczne są grube, białe brwi oraz trzy czarne pasy na głowie z czarną plamą między oczami. Ogon jest puszysty, niechwytny, często z czarną końcówką^[5].

Jako jedyny nocny antropoid, gatunek ten posiada specyficzne przystosowania. W przeciwieństwie do wielu nocnych ssaków, ponocnica nie posiada błony odblaskowej, co rekompensuje dużymi oczami i siatkówką zdominowaną przez pręciki^[5][9]. Widzi monochromatycznie (nie rozróżnia kolorów), co w nocy rekompensuje dobrym wyczuwaniem ruchu i kształtów w słabym świetle. Jest najbardziej aktywna po zmierzchu i przed świtem, a jej aktywność może być zależna od faz księżyca – przy pełni jest bardziej aktywna niż w noce bezksiężycowe^[6][7].

Jest to gatunek wszystkożerny, ale w jego diecie dominują owoce (głównie z rodzin morwowatych i pokrzywowatych), które stanowią większość pożywienia. Uzupełnia dietę stawonogami (owady chwyta zręcznie w locie lub z liści), nektarem kwiatów oraz liśćmi. W okresach niedoboru owoców, np. latem, w większym stopniu polega na nektarze i innych zasobach^[6][7][10].

Żyje w małych, monogamicznych grupach rodzinnych liczących od 2 do 5 osobników (para dorosłych i ich potomstwo)^[5][6][7]. Samiec odgrywa kluczową rolę w opiece nad młodymi – nosi je i opiekuje się nimi, przekazując samicy głównie na czas karmienia^[5].