Poproch pylinkowiak

Poproch pylinkowiak
Hypomecis atomaria
(Linnaeus, 1758)[1]
Ilustracja
Samiec
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Podgromada

uskrzydlone

Rząd

motyle

Rodzina

miernikowcowate

Podrodzina

Ennominae

Plemię

Boarmiini

Rodzaj

Hypomecis

Gatunek

poproch pylinkowiak

Synonimy
  • Ematurga atomaria
  • Phalaena atomaria[2]
Podgatunki
  • H. a. obsoletaria (Zetterstedt, 1840)
  • H. a. orientaria (Staudinger, 1861)
  • H. a. krassnojarscensis (Fuchs, 1899)
  • H. a. meinhardi (Krulikowsky, 1909)
  • H. a. alpicolaria (Vorbrodt & Müller-Rutz, 1917)
  • H. a. minuta (Heydemann, 1925)
  • H. a. arenaria (Candèze, 1926)
  • H. a. zetterstedtaria (Heydemann, 1930)

Poproch pylinkowiak[3][4], pyliniak wrzosiak[5] (Hypomecis atomaria[6.1]) – gatunek motyla z rodziny miernikowcowatych, występuje w Europie i w części Azji, w Polsce pospolity.

Taksonomia

Gatunek ten był klasyfikowany jako Ematurga atomaria[1] (Linnaeus, 1758[1]; Staudinger, 1892)[7] przez ponad 150 lat[8]; przeniesienie do rodzaju Hypomecis nastąpiło na skutek molekularnych badań filogenetycznych (Leidys Murillo-Ramos i inni[9]) nad plemieniem Boarmiini, których wyniki opublikowano w 2021 roku[6.1]. Nowa rekombinacja jest powszechnie stosowana od 2024 roku[8].

Wyróżniono kilka podgatunków:

  • Hypomecis atomaria obsoletaria (Zetterstedt, 1840)
  • Hypomecis atomaria orientaria (Staudinger, 1861)
  • Hypomecis atomaria krassnojarscensis (Fuchs, 1899)
  • Hypomecis atomaria meinhardi (Krulikowsky, 1909)
  • Hypomecis atomaria alpicolaria (Vorbrodt & Müller-Rutz, 1917)
  • Hypomecis atomaria minuta (Heydemann, 1925)
  • Hypomecis atomaria arenaria (Candèze, 1926)
  • Hypomecis atomaria zetterstedtaria (Heydemann, 1930)[8]

Rozmieszczenie geograficzne

Występuje w całej Europie z wyjątkiem Islandii[10], a także na Syberii[11], w Turcji, na Kaukazie Południowym, w Kirgistanie, południowym i wschodnim Kazachstanie, Mongolii i Chinach[7]. W Polsce pospolity[3].

Morfologia

Rozpiętość skrzydeł wynosi od 22 do 34 mm[10][12]. Przednie skrzydła wykazują duże zróżnicowanie barwne[10]. Typowy deseń samca to cztery ząbkowane pasy na żółtym tle; samice są ubarwione podobnie, tło u nich bywa jaśniejsze, kremowe lub białe[10]. Zdarzają się osobniki o całkowicie brązowych skrzydłach[10], liczba pasów również może być zmienna, gdyż mogą się one zlewać ze sobą[13]. Samice mogą być niemal białe[11]. Strzępina ubarwiona w kratkę, naprzemiennie biała i brązowa[10]. Samiec ma grzebieniaste czułki, natomiast samica nitkowate[10].

Poproch pylinkowiak może być mylony z witalnikiem nostrzakiem[12], który ma jednak wyraźniejszy deseń i w spoczynku ma uniesione skrzydła w przeciwieństwie do poprocha, które ma je rozłożone[13]. Podobny jest także witalnik dziarstwiak (Heliomata glarearia)[14].

Jaja wydłużone, delikatnie karbowane, początkowo zielone, następnie białe z brązowymi liniami[10]. Gąsienice są różnie ubarwione[13]: na zielono, brązowo, zielono-szarawo, z różnym deseniem[10]. Poczwarka jest barwy czerwonobrązowej, jej kremaster jest nitkowaty i wydłużony, a w końcowej części rozdwojony[10].

Diploidalna liczba chromosomów jest taka sama u obojga płci: 2n = 62, co sugeruje występowanie systemu determinacji płci ZW[6.2]. Genomu samicy ma długość 690.01 megabaz[15].

Biologia i ekologia

Zamieszkują różne siedliska, m.in. wrzosowiska, ugory, suche łąki, torfowiska[10]. Gąsienice występują od czerwca do września[11]. Są to polifagi, ich rośliny żywicielskie stanowią m.in. astrowate, szczeciowate, wrzosowate, np. wrzos zwyczajny, wrzosiec, bobowate[10], np. koniczyna[16]. Poczwarki zimują[12][11] w luźnym oprzędzie na ziemi lub w gruncie[2]. Imagines pojawiają się od kwietnia do września[10], latają za dnia, zwłaszcza w nasłonecznionych miejscach[16][17], ale także w nocy[18]. Rzadko przylatują do światła[2]. Zwykle pojawiają się dwa pokolenia[2], pierwsze od kwietnia do czerwca oraz drugie od sierpnia do września[10]. Jaja są składane m.in. w pęknięciach kory drzew[10].

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 3 Ematurga atomaria (Linnaeus, 1758) [online], Catalogue of Life [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  2. 1 2 3 4 Hypomecis atomaria [online], Catalogue of the Lepidoptera of Belgium [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  3. 1 2 Jarosław Tykacz, Poznajemy motyle, Mieczysław Basaj (tłum.), Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1963, s. 37.
  4. ↑ Zwierzęta [online], Park Narodowy „Bory Tucholskie” [dostęp 2026-08-19].
  5. ↑ Gabriel Łabanowski (red.), Pielęgnacja roślin ogrodowych: choroby i szkodniki, Ekspert w Ogrodzie, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2011, s. 168, ISBN 978-83-7073-806-8.
  6. Martina Hejníčková i inni, Degenerated, Undifferentiated, Rearranged, Lost: High Variability of Sex Chromosomes in Geometridae (Lepidoptera) Identified by Sex Chromatin, „Cells”, 10 (9), 2021, DOI: 10.3390/cells10092230, ISSN 2073-4409, PMID: 34571879, PMCID: PMC8468057 [dostęp 2026-08-19].
    1. 1 2 S. 10.
    2. ↑ S. 11.
  7. 1 2 Ilya A. Makhov, Vladimir A. Lukhtanov, Maria S. Vishnevskaya, Lepidoptera collected in S. W. Mongolia during expedition in Mongolian Altai in 2022 (Lepidoptera: Geometridae), „SHILAP Revista de lepidopterología”, 51 (204), 2023, s. 686, DOI: 10.57065/shilap.789, ISSN 2340-4078 [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  8. 1 2 3 Hypomecis atomaria – LepiWiki [online], lepiforum.org [dostęp 2026-08-19].
  9. ↑ Leif Aarvik i inni, Second update to the Nordic-Baltic Checklist of Lepidoptera, „Norwegian Journal of Entomology”, 72 (1), 2025, s. 103, DOI: 10.61698/nje.v72n1.9, ISSN 1501-8415 [dostęp 2026-08-19].
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Ematurga atomaria [online], gdoremi.altervista.org [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  11. 1 2 3 4 Common Heath – Butterflies and Moths of Northern Ireland [online], www.habitas.org.uk [dostęp 2026-08-19].
  12. 1 2 3 Hantsmoths – 70.275 Common Heath Ematurga atomaria [online], www.hantsmoths.org.uk [dostęp 2026-08-19].
  13. 1 2 3 Amanda Scott, Common Heath – Natural Lizard [online], 4 czerwca 2018 [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  14. ↑ Christopher Jonko, Lepidoptera Mundi [online], lepidoptera.eu [dostęp 2026-08-19].
  15. ↑ Dominic Philips i inni, The genome sequence of the Common Heath moth, Hypomecis atomaria (Linnaeus, 1758) (Lepidoptera: Geometridae), „Wellcome Open Research”, 10, 2025, s. 5, DOI: 10.12688/wellcomeopenres.25218.1, ISSN 2398-502X, PMID: 41623507, PMCID: PMC12856257 [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  16. 1 2 Common Heath, Ematurga atomaria [online], UKmoths [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  17. ↑ Common Heath (Ematurga atomaria) [online], Hartlebury Common Local Group [dostęp 2026-08-19] (ang.).
  18. ↑ Poproch pylinkowiak [online], www.medianauka.pl [dostęp 2026-08-19].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.