Prawo parlamentarne

Prawo parlamentarne – gałąź prawa regulująca strukturę, zakres uprawnień oraz organizacje parlamentu, jak i szczegółowe procedury parlamentarne.

Prawo parlamentarne, zwłaszcza na gruncie nauki polskiej, uznawane jest za dziedzinę in statu nascendi, w związku z czym bywa klasyfikowane zarówno jako osobna i w pełni samodzielna gałąź prawa jak i jako podobszar w ramach prawa konstytucyjnego. Zajmuje się przede wszystkim składem, funkcją, organizacją oraz zasadami działania zgromadzeń parlamentarnych[1]. Bywa nazywane „prawem wewnętrznym parlamentu”. Bywa rozszerzane na elementy prawa wyborczego, procesu legislacyjnego i statusu prawnego parlamentarzysty, jak i zawężane do samych reguł dotyczących działania parlamentu[2].

Źródła prawa parlamentarnego dzielą się na: formalne (konstytucja w części dotyczącej parlamentu, regulamin parlamentu, ustawy dotyczące prac parlamentu, zwyczaje prawne, orzecznictwo sądów, w szczególności sądów konstytucyjnych dotyczące autonomii parlamentu, relacji izb w bikameralizmie, funkcji parlamentu i reguł postępowania izby) i materialne (koncepcje, idee i doktryny do których odwołują się źródła formalne, np. zasada państwa prawnego, autonomii parlamentu lub podziału władz) lub normatywne i pozanormatywne[2]. Dotyczy przede wszystkim kwestii proceduralnych i instytucjonalnych[1].

Niekiedy stanowi również osobny przedmiot uniwersytecki[3][4].

Stosuje się zarówno do parlamentów narodowych, jak i do ponadnarodowych (jak Parlament Europejski)[5].

Przypisy

  1. 1 2 Nicola Lupo, Eric Thiers, Sources and origins of parliamentary law, Edward Elgar Publishing, 17 listopada 2020, DOI: 10.4337/9781789906516.00017, ISBN 978-1-78990-651-6 [zarchiwizowane z adresu 2024-11-17] (ang.).
  2. 1 2 Jarosław Szymanek, Wielki Słownik Parlamentarny, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2018, s. 709-711, ISBN 978-83-7666-564-1.
  3. ↑ Prawo parlamentarne - Uniwersytet Warszawski [online], informatorects.uw.edu.pl [dostęp 2026-06-24].
  4. ↑ Prawo parlamentarne - Przedmioty - Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej [online], usosweb.umcs.pl [dostęp 2026-06-24].
  5. ↑ r, Conference on “The parliamentary law of the European Union : An unexamined legal issue ? [online], Eubupro, 21 listopada 2024 [dostęp 2026-06-24] (ang.).