Prolog (kolarstwo)

Prolog – konkurencja rozgrywana w ramach kolarstwa szosowego. Wyścig polega na jak najszybszym pokonaniu wyznaczonej przez organizatorów trasy i jest podobny do klasycznej jazdy indywidualnej na czas, różni się jednak od niej krótszym dystansem i faktem, że zawsze odbywa się na początku wyścigu wieloetapowego.

Zgodnie z regułami UCI długość prologu nie może przekraczać ośmiu kilometrów, zaś w przypadku wyścigów kobiet i juniorów czterech kilometrów. Najkrótszy prolog w historii Wielkich Tourów liczył jeden kilometr i miał miejsce podczas Giro d’Italia 1986^[1], jednak w innych, mniej prestiżowych wyścigach, rozgrywano również prologi na dystansie krótszym niż kilometr. Ogólne zasady przeprowadzania prologów są podobne jak etapów jazdy indywidualnej na czas. Interwały czasowe, w jakich startują kolejni zawodnicy, nie powinny przekraczać jednej minuty. W przeciwieństwie do pozostałych etapów wyścigów wieloetapowych, jeśli kolarz nie ukończy prologu z powodu wypadku uniemożliwiającego dalszą jazdę, dalej może on kontynuować uczestnictwo w wyścigu, a czas jaki przyznaje mu się do klasyfikacji generalnej jest taki sam jak wynik czasowy zawodnika, który ukończył prolog na ostatnim miejscu^[2].

Prolog zawsze otwiera wyścig i poprzedza wszystkie jego etapy, w związku z czym jego zwycięzca automatycznie staje się liderem klasyfikacji generalnej – właśnie wyłanianie pierwszego lidera klasyfikacji generalnej i posiadacza koszulki lidera jest uznawane za jedną z głównych funkcji prologu^[3]. Dzień, w którym odbywa się prolog, liczony jest jako pierwszy dzień wyścigu. W dniu, w którym odbywa się ta konkurencja, nie może odbywać się kolejny etap wyścigu. Jednak sam prolog nie jest liczony jako etap wyścigu^[2]. Pierwotnie prolog znajdował się w programie większości Wielkich Tourów i wyścigów wieloetapowych (w Tour de France od 1967 roku nieprzerwanie do roku 1999^[4])^[5], jednak spośród wyścigów wieloetapowych zaliczanych do cyklu UCI World Tour w 2026 roku prolog rozegrano jedynie w Tour Down Under^[6] i Tour de Romandie^[7].

Za jednego z najwybitniejszych specjalistów od rywalizacji w prologach uznawany jest Fabian Cancellara^[8][9].