Promnitzowie

Herby Promnitzów
Herb rodowy w opracowaniu współczesnym
Herb rodowy w herbarzu Siebmachera - karta 56, drugi z prawej, górny rząd
Herb baronów w herbarzu Siebmachera - karta 29, pierwszy z prawej, górny rząd

Promnitzowie – dolnośląski ród szlachecki herbu własnego.

Historia

Ród znany jest od początków XV wieku. Siedzibami rodowymi były Wichów, Lasocin oraz Dzietrzychowice koło Kożuchowa w księstwie głogowskim. Pierwszą znaną historyczną postacią był Sigismund von Promnitz, który zmarł w roku 1444. Jego wnuk[1] Baltazar von Promnitz w roku 1539 został biskupem wrocławskim. Nabył kilka majątków, m.in. wolne państwa stanowe: Pszczynę na Górnym Śląsku i Żary w Łużycach Dolnych.

Bratankowie biskupa Baltazara: Stanisław i Karol wraz z kuzynem Zygfrydem otrzymali w 1559 roku tytuły baronów czeskich (Freiherr). Zygmunt Zygfryd (wnuk Zygfryda) otrzymał tytuł czeskiego hrabiego (Graff), a później został mianowany hrabią Rzeszy Niemieckiej (Reichsgraf). Był założycielem tzw. linii hrabiowskiej.

Linia baronowska – potomkowie Karola i Stanisława – wygasła pod koniec XVII wieku. Linia hrabiowska wygasła w 1785 roku na hrabim Janie Erdmanie von Promnitzu (urodzonym w 1719).

Sarkofagi z kościoła Wszystkich Świętych w Pszczynie

Trzynastu członków rodu znalazło miejsce wiecznego spoczynku w krypcie grobowej kościoła farnego w Pszczynie[2].

Od Piastów do Promnitzów

Żoną Henryka Anzelma von Promnitza (zm. 1622), pana Pszczyny była Zofia von Kurzbach a teściową księżniczka legnicka Helena (zm. 1583), córka ks. Fryderyka III.

Jan (Johann IV) Kurzbach 1)
(zm. 18 V 1549)[3]		 Anna Zborowska2) Fryderyk III,
ks. legnicki i brzeski
(1520–1570)[4]		 ks. Katarzyna Meklemburska3)
(1518–1581)[5]
         
     
  Zygmunt (Sigismund VI) Kurzbach
(1547–1579)[6][7]		 Helena[7]
(1546–1583)[8]
     
   
Henryk Anzelm von Promnitz[9]
(1564–1622)[10]
OO   20 I 1590		 Zofia
(1572–po 1605)[9]
                   
                   
                   
Urszula Benigna[9]
 		 Anna Zofia[9]4)
 (zm. 1624)
 		 Zygmunt Zygfryd von Promnitz (1595–1654)[9]5)[11] Klara Euzebia[9]
 (zm. 22 X 1627)
 		 Polyksena Elżbieta[9]6)
(1599–1650)
                   
Henryk Krystian[9]
 		 Maksymilian[9]
 (zm. 1624)
 		 Bibiana[9]
  (1605–1632)[12]
 		 Erdmann I Promnitz (1631–1664) ↑ syn Zygmunta Zygfryda[13] ↑ Eleonore von Racknitz[13]
(1636–1679)
         
   
      Balthasar von Promnitz
(1656–1703)[13][14]		 Emilie Agnes von Reuß-Schleiz[14]
(1667–1729)
         
   
        Erdmann II von Promnitz[14]
(1683–1745)
  1. Pan Milicza i Żmigrodu
  2. Siostra banity Samuela Zborowskiego
  3. Córka ks. meklemburskiego Henryka V
  4. Żona Adama Jana Męczyńskiego
  5. Pan Pszczyny, Żar i Trzebiela
  6. Żona Hansa von Pücklera

Od Anhaltów przez Promnitzów do Hochbergów

Ostatni z rodu Promnitzów, Jan Erdmann (1719-1785), przekazał ziemię pszczyńską swemu siostrzeńcowi z rodu Anhalt-Köthen, Fryderykowi Erdmannowi (1731-1797). Kolejni właściciele Pszczyny z rodu Anhaltów władali tutejszymi majątkami do połowy XIX w. W 1846 r. ostatni z rodu, książę Henryk von Anhalt-Köthen (1778–1847), oddał ziemię pszczyńską swemu siostrzeńcowi, księciu Janowi Henrykowi X von Hochberg (1806–1855) z potężnego rodu magnackiego Hochbergów.

Emanuel Lebrecht Anhalt-Köthen
(1671–1704)[15]		 Gisela Agnes von Rath
(1669–1740)		 Erdmann II Promnitz
(1683-1745)		 Anna Maria von Sachsen-Weißenfels
(1683-1731)
         
  August Ludwig von Anhalt-Köthen
(1697-1755)		 Christine Johanna Emilie Promnitz
(1708–1732)
     
   
Fryderyk Erdmann Anhalt-Köthen
(1731-1797)		 Luise Ferdinande zu Stolberg-Wernigerode
(1744-1784)
     
 
Anna Emilie von Pleß (1770–1830) Jan Henryk VI von Hochberg-Fürstenstein (1768–1833)
         
  Jan Henryk X von Hochberg (1806–1855)

Galeria

Literatura

  • Hans Friedrich von Ehrenkrook: Ahnenreihen aus allen deutschen Gauen, t. 1. Görlitz: Verlag für Sippenforschung und Wappenkunde C. A. Starke 1928.
  • Heinrich Graf von Brühl und die Herrschaft Forst-Pförten, wyd. Brandenburgisches Textilmuseum Forst (Lausitz) 2003.
  • Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011. ISBN 978-83-7481-467-6.
  • Prof. dr Ernst Heinrich Kneschke (red.): Neues allgemeines Deutsches Adels-Lexicon im Verein mit mehreren Historikern, t. 7, Leipzig 1867.
  • Piotr Kowalski: Wpływ Promnitzów na rozwój gospodarki leśnej na terenie pogranicza śląsko-łużyckiego w XVII-XVIII wieku. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 117-125. ISBN 978-83-7481-467-6.
  • Piotr Kowalski, Izabela Taraszczuk: Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. [w:] "Przegląd Zachodni. Czasopismo Instytutu Zachodniego w Poznaniu". Poznań: Instytut Zachodni 2010, Nr 1(334)/2010, s. 296-298, ISSN 0033-2437 (sprawozdanie z konferencji naukowej „Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc” zorg. przez Instytut Historii (Uniwersytet Zielonogórski) i Urząd Miasta Żary w Żarach w dn. 22.10.2009 r.).
  • Hans Erich Kubach, Joachim Seeger, Wilhelm Jung: Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst. Cykl: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, hrsg. vom Brandenburgischen Provinzialverband unter der Schriftleitung von Heinrich Jerchel. Berlin: Deutscher Kunstverlag 1939.
  • Johann Samuel Magnus: Historische Beschreibung der Hoch-Reichs-Gräfflichen Promnitzschen Residentz-Stadt Sorau in Niederlausitz, Und Deroselben Regenten Kirchen- und Regiment-Sachen, Wie auch Gelehrten Leuthen Und Sonderbahren Begebenheiten. Leipzig 1710.
  • Marcin Maciejewski: Tytulatura rodu von Promnitz z linii żarskiej w XVI-XVIII wieku w świetle rękopisów i starodruków. [w:] "Studia Zachodnie" 2016, t. 18. ISSN 1428-0663
  • Ekkehart Neumann-Reppert: Die Familie von Promnitz.
  • Jerzy Polak: Erdmann II Promnitz. Wolny pan na Pszczynie i Żarach (1683-1745). Pszczyna 1996. ISBN 83-903008-7-7.
  • Detlev Schwennicke: Europäische Stammtafeln, Neue Folge Bd. XIX. Zwischen Weser und Oder. Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann 2000. ISBN 3-465-03074-5.
  • Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. I. Leipzig 1720, S. 95-109.
  • Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. II. Leipzig 1728.
  • Wojciech Strzyżewski: Herby rodziny von Promnitzów. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 31-37. ISBN 978-83-7481-467-6.
  • Izabela Taraszczuk: Obraz rodu Promnitzów w literaturze pięknej. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 187-210. ISBN 978-83-7481-467-6.
  • Johann Gottlob Worbs: Geschichte der Herrschaften Sorau und Triebel. Sorau: Rauert 1826.

Przypisy

  1. ↑ Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. I. Leipzig 1720, s. 96
  2. ↑ Sylwia Plucińska. Sarkofag pana na Pszczynie. „Dziennik Zachodni”, 12 grudnia 2008. ISSN 2353-6195.
  3. ↑ Johann IV. von Kurzbach. [dostęp 2024-12-21].
  4. ↑ (22 II 1520 – 15 XII 1570)
  5. ↑ (14 IV 1518 – 17 XI 1581)
  6. ↑ (31 XII 1579)
  7. 1 2 Sigismund VI. von Kurzbach. [dostęp 2024-12-21].
  8. ↑ 6 IV 1583)
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sophie von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].
  10. ↑ (26 XI 1564 – 24 III 1622)
  11. ↑ (17 VII 1595–30 VI 1654)
  12. ↑ (2 I 1605 – 12 II 1632)
  13. 1 2 3 Erdmann I. Leopold von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].
  14. 1 2 3 Balthasar Erdmann von Promnitz. [dostęp 2024-12-21].
  15. ↑ Rodzice Emanuel von Anhalt-Köthen (1631-1670) Anna Eleonore zu Stolberg-Wernigerode (1651–1690)

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.