Prosienicznik szorstki

Prosienicznik szorstki
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

astrowce

Rodzina

astrowate

Podrodzina

Cichorioideae

Rodzaj

prosienicznik

Gatunek

prosienicznik szorstki

Nazwa systematyczna
Hypochaeris radicata L.
Sp. pl. 2:811. 1753
Synonimy
  • Hypochoeris radicata L.

Prosienicznik szorstki (Hypochaeris radicata L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych. Rodzimy obszar jego występowania to Europa, część Azji (Turcja, Kaukaz, Zakaukazie, Dagestan) i Afryka Północna[3]. Rozprzestrzenił się ponadto w wielu innych rejonach świata, nawet w Australii i Nowej Zelandii[3]. W Polsce pospolity.

Morfologia

Pokrój
Rozeta liści
Okrywa koszyczka
Łodyga
Niebieskozielona, sięgająca 25–80 cm wysokości, prawie nie rozgałęziona, naga, lub co najwyżej w nasadzie słabo owłosiona. Zwykle jest bezlistna, co najwyżej ma tylko pojedyncze, łuskowate liście.
Liście
Liście odziomkowe w przyziemnej rozetce, rzadko nagie, przeważnie szorstko owłosione i zatokowo ząbkowane.
Kwiaty
Zebrane w koszyczek o podłużnie walcowatej okrywie długości 18–25 mm. Listki okrywy są lancetowate ciemnozielone i przeważnie szorstko owłosione. Brzeżne 5-ząbkowe kwiaty języczkowe są dłuższe od okrywy. Mają żółty kolor, na spodniej stronie są zielonkawo-szare. Puch kielichowy o włoskach dwojakiego rodzaju: środkowe są pierzaste i dłuższe, zewnętrzne niepierzaste i krótsze. Kwitnie od czerwca do września.
Owoc
Z dzióbkiem, pokryty drobnymi brodawkami, o długości 10–17 mm.

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit. Siedlisko: przydroża, zarośla, łąki, odłogi. W uprawach rolnych jest chwastem. W górach występuje po regiel górny. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Vicio lathyroidis-Potentillion[4].

Zastosowanie

Roślina jadalna
Młode liście zbierane wiosną są łagodne i przyjemne w smaku; można dodawać je do sałatek, potraw warzywnych, zup, ziołowego chleba. Mogą być użytkowane jak szpinak. Wysuszone stanowią przyprawę do mdłych potraw. Kwiaty nadają się do dekoracji deserów oraz jako dodatek do dań warzywnych, zup, sałatek, past kanapkowych. Pąki kwiatowe można marynować w occie. Korzenie zbierane wiosną używa się podobnie jak inne warzywa korzeniowe. Po ususzeniu i uprażeniu stanowią zamiennik kawy[5].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. 1 2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
  4. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. ↑ Monika Fijołek: Atlas dzikich roślin jadalnych. Warszawa: Wydawnictwo SBM, 2025, s. 144. ISBN 978-83-8348-100-5. (pol.).

Bibliografia

  • Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  • Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.