Protesty w Iranie (od 2025)

Protesty w Iranie (od 2025)

Państwo	Iran
Miejsca wystąpień	ponad 200 irańskich miast
Początek wystąpień	28 grudnia 2025
Koniec wystąpień	31 marca 2026
Ofiary śmiertelne	od ponad 3 tys. do ponad 36 tys. zabitych[1][2][3][4]
Przyczyny wystąpień	autorytaryzm, cenzura internetu, represje wobec kobiet za niewłaściwy ubiór, kryzys walutowy i korupcja polityczna
Charakter wystąpień	protesty uliczne
brak współrzędnych

Protesty w Iranie – antyrządowe protesty w Iranie, które rozpoczęły się 28 grudnia 2025 roku. Początkowo protesty miały charakter ekonomiczny. Pierwszy strajk zainicjowali właściciele sklepów z elektroniką, którzy zamknęli swoje punkty sprzedaży w reakcji na gwałtownie rosnącą inflację^[5]. W obliczu pogłębiającego się kryzysu gospodarczego w wielu miastach Iranu wybuchły kolejne strajki. Początkowo rząd uznał protesty za legalne, prezydent Iranu Masud Pezeszkian obiecał reformy, w tym zapowiadaną już wcześniej dewaluację riala^[6].

Wkrótce do strajku przyłączyli się studenci teherańskich uniwersytetów. Wówczas protesty przybrały bardziej radykalny obrót. Demonstranci, nie wierząc w rządowe obietnice, domagali się już nie reform, ale obalenia Islamskiej Republiki. Protestujący wznosili antyrządowe slogany, a niektórzy wprost domagali się powrotu do kraju Rezy Pahlawiego, syna obalonego w wyniku rewolucji szacha^[7].

Stopniowo protesty rozlały się na większość irańskich miast, by osiągnąć punkt kulminacyjny w czwartek i piątek 8 i 9 stycznia (irański weekend). Wtedy liczba protestujących Irańczyków sięgnęła kilku milionów, a demonstracje były odnotowane w każdej z 31 irańskich prowincji. W odpowiedzi, irański rząd określił protestujących jako „zdrajców” realizujących interesy USA i Izraela i rozpoczął krwawe tłumienie demonstracji^[8]. Na bezpośredni rozkaz irańskiego Najwyższego Przywódcy Alego Chameneiego, władze zaczęły strzelać do demonstrantów. Równolegle rozpoczęto blokowanie dostępu do internetu, by zablokować organizację kolejnych manifestacji^[9].

18 stycznia Reuters, powołując się na irańskiego urzędnika, podał, że według władz w protestach zginęło co najmniej 5 tysięcy osób, w tym około 500 funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa. Irańskie władze obwiniły „terrorystów i uzbrojonych uczestników zamieszek” o zabijanie „niewinnych Irańczyków”^[10][11]. Rząd Iranu oficjalnie podał liczbę ofiar śmiertelnych wynoszącą 3117 osób^[1].

27 stycznia 2026 Polska Agencja Prasowa podała, że wg brytyjskiej „Iran International” w protestach mogło zginąć 36,5 tys. ludzi, a „Time” szacuje liczbę zgonów na ponad 30 tysięcy. Agencja Informacyjna Aktywistów Praw Człowieka (HRANA), weryfikująca doniesienia o każdym zabitym z osobna, zweryfikowała 6126 ofiar śmiertelnych i badała jeszcze około 17 tys. niepotwierdzonych zgonów^[4].

Z zeznań lekarzy wynika, że szpitale zostały zapełnione przez postrzelonych protestujących^[12]. Wydarzenia te są opisywane jako największa masakra w historii współczesnego Iranu^{[13][14][15][16]}. Dodatkowo aresztowano kolejne dziesiątki tysięcy osób, z których niektórzy oczekują na wyrok śmierci^[17]. Rząd Iranu wielu zatrzymanych uznał za agentów izraelskiego Mosadu, a szef irańskiego MSZ – Abbas Aragczi – stwierdził, że były sekretarz stanu USA Mike Pompeo miał przyznać, że agenci Mosadu inspirowali protesty i byli wśród protestujących^[18].

Pacyfikacja protestujących stłumiła wprawdzie zamieszki, jednak w lutym 2026 odnotowano protesty studentów w Teheranie^[19].