Prowokacja bydgoska

Egzemplarz dziennika „Wieczór Wrocławia” z 20–22 marca 1981 z interwencjami cenzury w tekście komentującym pobicie związkowców w Bydgoszczy 19 marca
Obelisk upamiętniający wydarzenia bydgoskie
Kamień z inskrypcją przy obelisku

Prowokacja bydgoska, wydarzenia bydgoskie – pobicie działaczy Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej 19 marca 1981 w Bydgoszczy.

Charakterystyka

Do zdarzenia doszło podczas sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy, w której brał udział wicepremier Stanisław Mach, a jako zaproszeni goście przybyli przedstawiciele bydgoskiej „Solidarności” z szefem regionu Janem Rulewskim na czele. Jak jednak doszło do pobicia działaczy „Solidarności” przez funkcjonariuszy MO na sali obrad bydgoskiej WRN, do dziś właściwie nie wiadomo.

Pod presją związkowców 5 marca 1981 roku prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej zdecydowało, że na najbliższą sesję poświęconą sytuacji rolników indywidualnych zaproszona zostanie delegacja Międzyzakładowej Komisji Założycielskiej NSZZ „Solidarność”. Sesja ta rozpoczęła się 19 marca o godzinie 10. Ze strony „Solidarności” przybyło na nią 35 osób z Janem Rulewskim na czele. Związkowcy żądali zgody na utworzenie wiejskiej „Solidarności”[1]. W czasie posiedzenia rady jej przewodniczący Edward Berger niespodziewanie zamknął sesję. Na wezwanie Rulewskiego do budynku Urzędu Wojewódzkiego przybyły liczne ekipy związkowców z miejscowych zakładów pracy. Lech Wałęsa kilkakrotnie apelował tego dnia do Rulewskiego o opuszczenie budynku[1]. O godzinie 19 milicja oświadczyła, że wobec zakłóceń porządku żąda opuszczenia budynku, a gdy to nie nastąpiło, ruszyła z pałkami na działaczy „Solidarności”. Pobitych Jana Rulewskiego, Michała Bartoszcze i Mariusza Łabentowicza przewieziono do szpitala.

W związku narastały radykalne nastroje, od Lecha Wałęsy żądano proklamowania strajku generalnego. Wałęsa na posiedzeniu Krajowej Komisji Porozumiewawczej „Solidarności” przeciwstawił się dominującej w związku tendencji do konfrontacji z władzą i z naruszeniem statutu związku, samodzielnie, zadecydował o jedynie ostrzegawczym charakterze strajku[2]. Takie stanowisko wywołało konflikt w łonie kierownictwa „Solidarności”, m.in. z funkcji rzecznika prasowego związku zrezygnował Karol Modzelewski.

26 marca 1981 roku gen. Wojciech Jaruzelski w rozmowie z prymasem Stefanem Wyszyńskim, naruszając pełnomocnictwa Biura Politycznego KC PZPR, wyraził zgodę na powstanie wiejskiej „Solidarności”[1].

Gdy delegacja „Solidarności” przybyła do prymasa na kilka dni przed proklamowaniem strajku, prymas wygłosił wystąpienie mitygujące radykałów. Mówił: „(...) najpilniejsza sprawa jest ta, abyście panowie, chcąc wiele, nie stracili tego, co macie dziś. (...) To nie jest oczywiście największa cnota: męstwo. Największą cnotą jest miłość, a także roztropność i rozwaga. (...) Wstrzymujemy się od środków tak kosztownych, jakim może być strajk generalny, który tak łatwo jest zacząć, ale skończyć bardzo trudno”[3].

Władze Kościoła Katolickiego w Polsce zajęły w trakcie kryzysu pozycję pośrednika w celu zażegnania konfliktu, albowiem traktowały w tym czasie interwencję radziecką w Polsce jako wysoce prawdopodobną. Zakończenie kryzysu bydgoskiego przy udziale Kościoła w sposób ugodowy spowodowało, że „Solidarność” straciła polityczną inicjatywę w kraju. Część przywódców „Solidarności” wyrażała pretensje w stosunku do kościoła katolickiego i zarzucała mu przeprowadzenie wyrachowanej gry dla wzmocnienia swojej pozycji[4].

27 marca został przeprowadzony przez Solidarność ogólnopolski strajk ostrzegawczy, planowany na 31 marca 1981 strajk generalny został odwołany[5]. Był to największy strajk w historii Polski[6].

Dla upamiętnienia tych wydarzeń przed bydgoskim Urzędem Wojewódzkim ustawiono obelisk – podłużny kamień na postumencie. Bydgoszczanie tę konstrukcję ochrzcili „zębem Rulewskiego”[7].

Przypisy

  1. 1 2 3 Lech Mażewski Solidarnościowe rozrachunki, Dom Wydawniczy „Ostoja”, Warszawa 2005, ISBN 83-60048-01-0, s. 152.
  2. ↑ Lech Mażewski Solidarnościowe rozrachunki, Dom Wydawniczy „Ostoja”, Warszawa 2005, ISBN 83-60048-01-0, s. 63, 64.
  3. ↑ Lech Mażewski Solidarnościowe rozrachunki, Dom Wydawniczy „Ostoja”, Warszawa 2005, ISBN 83-60048-01-0, s. 43, 44.
  4. ↑ "Stefan Wyszyński wobec oporu społecznego i opozycji 1945 – 1981" – Rafał Łatka „„Bronić Solidarności przed wkraczaniem na tereny polityczne“ Prymas Stefan Wyszyński wobec Solidarności" IPN 2018, ISBN 978-83-8098-427-1, str. 97
  5. ↑ 30 lat temu „Solidarność” podpisała porozumienie z rządem [online], dzieje.pl, 30 marca 2011 [dostęp 2025-06-19].
  6. ↑ Wojciech Polak, Doprowadziła do strajku 15 milionów Polaków. Dziś rocznica prowokacji bydgoskiej [online], bialykruk.pl, 19 marca 2025 [dostęp 2025-06-20].
  7. ↑ Bydgoskie miejsca „Solidarności”.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.