Przedni Staw Polski
 Widok z północnego wschodu | |
| Położenie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Lokalizacja | |
| Wysokość lustra |
1668 m n.p.m. |
| Morfometria | |
| Powierzchnia |
7,7 ha |
| Wymiary • max długość • max szerokość |
|
| Głębokość • maksymalna |
|
| Objętość |
1 130 000 m³ |
| Hydrologia | |
| Rodzaj jeziora | |
Położenie na mapie Tatr  | |
Położenie na mapie Karpat  | |
 49°12′45″N 20°02′58″E/49,212500 20,049444 | |
Przedni Staw Polski lub po prostu Przedni Staw[1] – polodowcowe jezioro tatrzańskie położone we wschodniej części Doliny Pięciu Stawów, najbardziej z nich wysunięte na wschód. Lustro jeziora leży na wysokości 1668 m n.p.m., jego powierzchnia wynosi 7,7 ha, a głębokość – 34,6 m[2]. Od południowego wschodu w jego kierunku opadają stoki Opalonego Wierchu, od północy i wschodu otaczają je kopulaste wzgórza mutonów: Wyżnia Kopa (1722 m n.p.m.) i Niżnia Kopa (1711 m)[3].
Poniżej Niżniej Kopy, nad brzegiem jeziora, w latach 1948–1953 zbudowano najwyżej położone w Tatrach Polskich schronisko[4].
Nadmiar wód przepływa przez Mały Staw Polski, zasilając Wielki Staw Polski, z którego wypływa potok Roztoka. Do południowej zatoki wpadają krótkie potoczki, płynące spod Miedzianego. Woda w stawie ma barwę zielono-żółtą i cechuje się dużą przejrzystością (13 m)[4].
W pierwszej połowie XX w. przezroczystość wód jeziora latem wyrażona jako widzialność krążka Secchiego wynosiła około 13 m. Następnie spadła do wartości ok. 5–7 m (w latach 80. XX w. i w pierwszych dekadach XXI w.). Po zabiegach przeprowadzonych w latach 2021–2023 wzrosła do 16,5 m. Jest to związane z obecnością ryb, która powoduje spadek przezroczystości[5].
Jezioro przez większość swojej historii było bezrybne. Prawdopodobnie w latach 60. XX w. nielegalnie wprowadzono do niego pstrąga potokowego i źródlanego. Spowodowało to przebudowę planktonu i ichtioeutrofizację wody. W latach 2021-2023 przeprowadzono intensywne odłowy ryb, które zmniejszyły ich populację, choć nie wyeliminowały jej całkowicie. Znacząco zwiększyło to przezroczystość wody, choć nie wystarczyło do przywrócenia poprzedniego składu planktonu. Przed wprowadzeniem ryb do dominantów zooplanktonu należały duże wioślarki z kompleksu Daphnia pulex, Holopedium gibberum i Polyphemus pediculus. W drugiej połowie XX w. wyginęły, a dominantem stały się mniejsze wioślarki z kompleksu Daphnia longispina i oczliki Cyclops abyssorum (podgatunek tatricum). Wśród wrotków dominuje Conochiloides dossuarius, nieco rzadsza jest Keratella quadrata. Występują również Asplanchna priodonta, Collotheca mutabilis, Keratella hiemalis, Lecane flexilis, Polyarthra longiremis i Polyarthra remata[5].
Szlaki turystyczne
– dojście do schroniska od szosy Palenica Białczańska – Morskie Oko.
- Czas przejścia szlakiem zielonym od Wodogrzmotów Mickiewicza do rozstaju szlaków: 1:20 h, ↓ 1 h
- Czas przejścia szlakiem czarnym od rozstaju szlaków do schroniska: 40 min, ↓ 30 min
– od Morskiego Oka przez Rówień nad Kępą, Świstówkę Roztocką i Świstową Czubę obok schroniska i dalej na przełęcz Zawrat.
- Czas przejścia od Morskiego Oka do schroniska: 2 h, z powrotem 1:40 h
- Czas przejścia od schroniska na Zawrat: 1:40 h, ↓ 1:30 h[6]
Przedni i Wielki Staw
Przedni, Wielki Staw i Siklawa
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 2. Wody stojące, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 281, ISBN 83-239-9607-5.
- ↑ Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1.
- ↑ Tatry Wysokie i Tatry Bielskie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000, Warszawa: Wydawnictwo Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2006, ISBN 83-87873-26-8.
- 1 2 Józef Nyka, Tatry Polskie. Przewodnik, wyd. 13, Latchorzew: Wydawnictwo Trawers, 2003, ISBN 83-915859-1-3.
- 1 2 Mirosław Ślusarczyk i inni, Effects of fish stocking and removal on plankton communities and trophic status in deep alpine-type lakes of the Five Lakes Valley (Tatra Mountains): Bottom-up and top-down regulation in the ecology of offshore animals. The lifetime passion of Z.Maciej Gliwicz, „Journal of Plankton Research”, 48, 2026, fbag016, DOI: 10.1093/plankt/fbag016.
- ↑ Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000, Warszawa: ExpressMap Polska, 2005, ISBN 83-88112-35-X.