Psychoterapeuta

Psychoterapeuta – osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe i osobiste niezbędne do prowadzenia psychoterapii.

Obecnie w Polsce wymogi formalne co do kwalifikacji psychoterapeutów udzielających świadczeń zdrowotnych osobom z zaburzeniami psychicznymi w podmiotach wykonujących działalność leczniczą lub jednostkach pomocy społecznej określa art. 5 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, jednak wykonywanie zawodu psychoterapeuty poza tymi jednostkami nie zostało w żaden sposób uregulowane prawnie.

W drugiej połowie 2023 roku nastąpił przełom i w polskim ustawodawstwie pojawiły się prawne regulacje dotyczące psychoterapeutów udzielających świadczeń zdrowotnych osobom z zaburzeniami psychicznymi w podmiotach wykonujących działalność leczniczą lub jednostkach pomocy społecznej: uchwalona została ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych, podpisana przez Prezydenta RP 1 września 2023 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. Zgodnie ze znowelizowanym przez nią art. 5 ustawy o ochronie psychicznego usankcjonowano w tych jednostkach oddziaływania psychoterapeutyczne mające zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, prowadzone metodami o udowodnionej naukowo skuteczności, a zarazem określono kwalifikacje wymagane od psychoterapeutów udzielających we wspomnianych jednostkach świadczeń. Kwalifikacje te posiada osoba, która: ^[1]:

• uzyskała tytuł specjalisty w dziedzinie psychoterapii albo psychoterapii dzieci i młodzieży, na zasadach ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia, lub
• posiada tytuł zawodowy lekarza lub tytuł zawodowy magistra i ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych mających zastosowanie w leczeniu zaburzeń zdrowia, prowadzonych metodami o udowodnionej naukowo skuteczności, w szczególności metodą terapii humanistyczno-doświadczeniowej lub integracyjnej, lub poznawczo-behawioralnej, lub psychoanalitycznej, lub psychodynamicznej, lub systemowej, obejmujące psychoterapię własną lub doświadczenie własne, superwizję psychoterapii i staże; wśród towarzystw wydających uznawane certyfikaty znajdują się:
  • Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej^[2]
  • Polskie Towarzystwo Psychologiczne (Sekcja Psychoterapii PTP)
  • Polskie Towarzystwo Psychiatryczne (Sekcja Naukowa Psychoterapii PTP oraz Sekcja Naukowa Terapii Rodzin PTP)
  • mniejsze towarzystwa zrzeszone w Polskiej Radzie Psychoterapii, m.in.:
    • Polskie Towarzystwo Psychoanalityczne
    • Centrum Terapii Poznawczo-Behawioralnej^[3]
    • Polska Federacja Psychoterapii
    • Stowarzyszenie Psychologów Chrześcijańskich, lub
• w przypadku psychoterapii uzależnień – posiada kwalifikacje określone w odrębnych regulacjach dotyczących specjalistów psychoterapii uzależnień, zawartych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1939) oraz ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151).

Ze względu na istnienie wielu niewielkich organizacji psychoterapeutycznych, zrzeszających po kilkunastu-kilkudziesięciu psychoterapeutów, brak centralnego oficjalnego rejestru oraz posiadania "podwójnej certyfikacji", łączna liczba psychoterapeutów posiadających certyfikat psychoterapeuty jest trudna do dokładnego ustalenia, natomiast jest szacowana na ok. 4000 osób z certyfikatami psychoterapeuty.

Nie ma za to żadnych regulacji prawnych dotyczącej wymagań, które musi spełniać osoba nazywająca siebie psychoterapeutą, wykonująca zawód poza podmiotami wykonującymi działalność leczniczą i jednostkami pomocy społecznej. Ustawa o zawodzie psychologa nie jest równoznaczna z regulacją zawodu psychoterapeuty^[4][5].

Wykonywanie zawodu psychoterapeuty za granicą odbywa się według zasad obowiązujących w danym kraju. Obecnie zawód psychoterapeuty jest regulowany w 21 państwach członkowski Unii Europejskiej^[6].