Pułkownik Bunkier

Pułkownik Bunkier (tytuł oryginalny: Kolonel Bunker, inny tytuł: Colonel Bunker) – albańsko-francusko-polski film fabularny z 1996 r. w reżyserii i według scenariusza Kujtima Çashku. W 1996 r. zgłoszono go do nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej dla najlepszego film nieanglojęzycznego, jednak nie uzyskał on nominacji^[2].

To nie jest film o budowie bunkrów. To film o unikalnym totalizmie albańskim, o samoizolacji mojego kraju w okresie reżymu komunistycznego i naszej mentalności. W literaturze oraz kinematografii europejskiej temat totalitaryzmu był wielokrotnie eksploatowany. O dyktaturach z Ameryki Łacińskiej, Azji, Afryki czy z Europy wiemy już właściwie wszystko. Tylko albańska wersja jest wciąż zakamuflowana i zupełnie nieznana. Nie było bowiem dotychczas takiego kraju na świecie, w którym każda rodzina miałaby własny bunkier. W poprzednim systemie przez dwa dziesięciolecia w Albanii, liczącej ok. 3 mln mieszkańców, wybudowano aż 400.000 bunkrów. Czy to nie zbiorowa paranoja ? W swoim filmie staram się więc odpowiedzieć na pytania: skąd się bierze permanentny lęk i w imię czego niszczy się ludzkie wartości? To bilans poprzedniego systemu. Za pomocą rozsądku i rozumowania nie da się jednak rozszyfrować wszystkich naszych narodowych tajemnic^[3].

Był jednym z pierwszych filmów rozliczeniowych, wyprodukowanych w Albanii po upadku komunizmu.

Jednym z producentów był Filip Bajon, a wystąpiły w nim polskie aktorki, m.in.: Anna Nehrebecka i Teresa Lipowska. W 2007 r. po raz pierwszy wyemitowała go Telewizja Kino Polska.

Plan zdjęciowy zlokalizowano w Tiranie^[1]. Kilka scen rozgrywa się w Warszawie.

Otrzymał główną nagrodę na XI Festiwalu Filmu Albańskiego w kwietniu 2000 r. w Tiranie.

Fabuła nawiązuje do motywów z życia oficera inżynieryjnego armii albańskiej – Josifa Zengaliego. Głównym bohaterem jest pułkownik albańskiego wojska – Muro Neto, żonaty z polską pianistką – Aną Jakubowską-Neto, który w okresie rządów Envera Hodży otrzymuje zadanie przeprowadzenia akcji budowy bunkrów na terytorium całego kraju. Za swoją postawę został aresztowany przez funkcjonariuszy Sigurimi, (jak można się domyślić) skazany na karę śmierci, a następnie ułaskawiony. Jego żona po odbyciu kary w obozie pracy, wraca do Polski w przekonaniu, że jej mąż nie żyje. Po uwolnieniu z więzienia Neto próbuje odnaleźć żonę. Życie w Albanii po upadku komunizmu uświadamia mu bezsens dzieła, które stworzył. Popełnia samobójstwo w pobliżu bunkra, w którym kocha się para młodych ludzi.

Produkcja nawiązuje do wydarzeń z historii Albanii: przymusowej ateizacji (scena wysadzania budynku kościoła katolickiego), a także prześladowań opozycji i duchowieństwa (sceny z obozu pracy, scena egzekucji). Jedną z najbardziej wstrząsających scen w filmie jest testowanie nowego bunkra poprzez ostrzał artyleryjski – gwarantem jakości jest sam pułkownik, przebywający w ostrzeliwanym bunkrze.

• Agim Qirjaqi jako pułkownik Muro Neto
• Anna Nehrebecka jako Ana Jakubowska-Neto
• Çun Lajçi jako eminencja
• Kadri Roshi jako pasterz, były duchowny
• Guljelm Radoja jako prokurator
• Xhevat Limani jako komendant więzienia
• Petrit Malaj jako komendant obozu
• Teresa Lipowska jako matka Anny
• Sefedin Nuredini jako strażnik więzienny
• Hysen Bashhysa
• Enver Dauti
• Sulejman Dibra
• Fatime Lajçi
• Niko Kanxheri
• Sidorela Kola
• Fadil Kujovska
• Rita Lati
• Vetiola Mani
• Maurice Nash
• Orestia Kapedani
• Aniela Świderska-Pawlik
• Spiro Urumi

• Festiwal Filmowy w Bastii
  • za najlepszą reżyserię
• Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji
  • Nagroda UNESCO dla reżysera
• Festiwal Filmowy w Izmirze
  • Nagroda specjalna jury

• Rozwód po albańsku

• Pułkownik Bunkier w bazie IMDb (ang.)
• Pułkownik Bunkier w bazie Filmweb
• Zdjęcia z filmu Pułkownik Bunkier w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”