Purchawkowate

Purchawkowate

Lignopurchawka gruszkowata (Apioperdon pyriforme)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	purchawkowate
Nazwa systematyczna
Lycoperdaceae Chevall. Fl. gén. env. Paris: 348 (Paryż, 1826)
Typ nomenklatoryczny
Lycoperdon Pers. 1794

Purchawkowate (Lycoperdaceae Chevall.) – rodzina grzybów należąca do rzędu pieczarkowców (Agaricales)^[1].

Grzyby o owocnikach nadziemnych, czasami częściowo zagłębionych w podłożu. Średnica owocników zazwyczaj od 5 do 30 cm, kształt kulisty, odwrotnie gruszkowaty, bochenkowaty, rzadziej buławowaty lub maczugowaty. Młode owocniki zazwyczaj białe, o konsystencji mięsistej, podczas dojrzewania brązowieją i wysychają wskutek zachodzącej w nich autolizy. Perydium dwuwarstwowe. Warstwa zewnętrzna (egzoperydium) o powierzchni gładkiej, mączystej, ziarnistej, brodawkowatej, kolczastej lub mieszanej, czasami łatkowatej. Podczas dojrzewania łuszczy się i odpada drobnymi fragmentami, lub dużymi płatami. Warstwa wewnętrzna (endoperydium) cienka, papierowata lub pergaminowata, gładka, zwykle matowa, o barwie od jasnobrązowej do ciemnobrązowej. U dojrzałych owocników na szczycie perydium tworzy się niewielki otwór. Może być szczelinowaty, nieregularny lub kolisty. U nielicznych gatunków w wyniku oderwania się owocnika od grzybni powstaje kolisty otworek, lub owocnik pęka szczelinami^[2].

Wnętrze owocnika wypełnia gleba, która początkowo jest biała, mięsista lub watowata. Podczas dojrzewania ciemnieje i staje się kolejno żółta, oliwkowa, brązowa i ciemnobrązowa, a także zmienia się jej konsystencja; staje się pylista lub włóknisto-pylista. Gleba może zajmować całe wnętrze owocnika, lub tylko jego górną część, reszta to jałowe podglebie, które u niektórych gatunków tworzy coś w rodzaju trzonu. U niektórych gatunków między glebą i podglebiem występuje diafragma. Pomiędzy luźnymi strzępkami gleby podczas rozwoju tworzą się liczne komory o ścianach pokrytych hymenium złożonym z podstawek. Zanikają one wcześnie, a równocześnie niektóre strzępki grzybni tworzą włośnię, w której znajdują się zarodniki. W środkowej części owocnika często tworzy się stożkowata kolumella^[2].

Podstawki mają sterygmy, zazwyczaj trwałe, długie i sztywne. Przy uwolnionych zarodnikach zwykle pozostaje cała sterygma, lub jej odłamana część. W dojrzałej glebie zwykle znajduje się duża ilość połamanych fragmentów sterygm. Wysyp zarodników brązowy, zarodniki kuliste lub jajowate, zazwyczaj z jedną gutulą silnie załamującą światło. Powierzchnia zarodników jest gładka, punktowana lub brodawkowata^[2].

Klasyfikacja według Index Fungorum: Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi^[3].

Rodzinę Lycoperdaceae utworzył François Fulgis Chevallier w 1820 r. Typem nomenklatorycznym jest rodzaj Lycoperdon Pers. 1794^[3]. W klasyfikacjach taksonomicznych po 1990 r. rodzinę tę zlikwidowano, a należące do niej gatunki przeniesiono do innych rodzin. W 2020 r. po przeprowadzonej rewizji filogenetycznej rodzinę z powrotem odtworzono. W 2024 r. Li JX, Cao B1, Phurbu, He MQ, Zhu XY, Parra LA i Zhao RL po przeprowadzeniu badań genetycznych stwierdzili, że rodzina ta nie jest monofiletyczna i dokonali jej rewizji, m.in. przenosząc gatunki do innych lub nowo utworzonych rodzajów^[4].

Według klasyfikacji Species Fungorum do rodziny Lycoperdaceae należą następujące rodzaje^[1]:

• Apioperdon (Kreisel & D. Krüger) Vizzini 2017
• Bovista Pers. 1794 – kurzawka
• Bovistella Morgan 1892 – kurzaweczka
• Bryoperdon Vizzini 2017
• Calbovista Morse ex M.T. Seidl 1995
• Calvatia Fr. 1849 – czasznica
• Gastropila Homrich & J.E. Wright 1973
• Fuscospina R.L. Zhao & J.Xin Li 2024
• Lycoperdon Pers. 1794 – purchawka
• Leptocaulis R.L. Zhao & J.Xin Li 2024
• Lycoperdiscus R.L. Zhao & J.Xin Li 2024
• Morganella Zeller 1948
• Sinoperdon R.L. Zhao & J.Xin Li 2024
• Utraria Quél. 1873