Purpuryt
 Purpuryt, Erongo, Namibia | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny | |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa | |
| Przełam | |
| Łupliwość |
wyraźna, doskonała[3] |
| Pokrój kryształu | |
| Układ krystalograficzny |
rombowy[3] |
| Klasa krystalograficzna |
dwupiramidalna[4] |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy[3] |
| Gęstość |
3,2–3,4 g/cm³[5] |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
ciemnoróżowa do purpurowej |
| Rysa |
czerwona, fioletowa, różowa w odcieniach, ciemnobrązowa[3] |
| Połysk | |
| Współczynnik załamania |
1,85–1,92 (dwuosiowy)[4] |
| Inne |
dwójłomność: 0,040[4] pleochroizm: silny[4] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
8.AB.10[4] |
Purpuryt (ang. purpurite) – minerał z klasy fosforanów bezwodnych. Nazwa pochodzi z łaciny purpura i nawiązuje do barwy minerału[2].
Właściwości
Tworzy ciągły szereg izomorficzny z heterosytem (Fe3+,Mn3+)4PO4)[6]. Występuje w skupieniach zbitych, ziemistych lub drobnoziarnistych, kryształy tworzy rzadko[2], głównie wrosłe[3], niekiedy tworzy naskorupienia[3][3]. Purpuryt przyjmuje barwę ciemnoróżową do purpurowej, może być również ciemnobrązowy do brązowego[2]. Rysa jest jaśniejsza do barwy. Nieprzezroczysty, wykazuje silny pleochroizm[5] o obserwowalnych barwach szarej i ciemnoczerwonej[7][8].
Występowanie
Stanowi produkt utleniania lithiofilitu i tryfilinu z jednoczesnym ługowaniem litu[6][7]. Występuje w strefie utleniania pegmatytów[5][4] bogatych w minerały litu i fosforu[2][3]. Spotykany wśród utworów hydrotermalnych, głównie w towarzystwie heterosytu[3] i kwarcu[4].
Jest minerałem rzadkim. Występuje w Australii (Wodgina), Francji (Chanteloup-les-Vignes), Namibii (Usakos), Rwandzie, Portugalii (Feiteira), Niemczech (Hägendorf), Kanadzie, USA (Kalifornia, Maine, New Hampshire, Karolina Północna, Connecticut, Dakota Południowa)[2][3][4].
Zastosowanie
Znaczenie kolekcjonerskie, w jubilerstwie wykorzystywany bardzo rzadko[2].
Przypisy
- ↑ Bolewski i Manecki 1993 ↓, s. 275.
- 1 2 3 4 5 6 7 Sobczak i Sobczak 1998 ↓, s. 309.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 366, ISBN 978-83-8293-231-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Purpurite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-07] (ang.).
- 1 2 3 Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 188, ISBN 978-83-7020-313-9.
- 1 2 Bolewski i Manecki 1993 ↓, s. 277.
- 1 2 Purpurite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2019-10-06] (ang.).
- ↑ Humite. webmineral.com. [dostęp 2019-10-06].
Bibliografia
- Nikodem Sobczak, Tomasz Sobczak: Wielka encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 179. ISBN 83-01-12493-8.
- Andrzej Bolewski, Andrzej Manecki: Mineralogia szczegółowa. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Polskiej Agencji Ekologicznej, 1993, s. 349. ISBN 83-85636-03-X.