Pyrozja

Pyrozja
	; Pyrrosia lanceolata
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	telomowe
Gromada	naczyniowe
Klasa	paprocie
Podklasa	paprotkowe
Rząd	paprotkowce
Rodzina	paprotkowate
Rodzaj	pyrozja
	Nazwa systematyczna
	Pyrrosia Mirbel in Lamarck et Mirbel; Hist. Nat. Vég. 3: 471; 5: 91. 1802
	Typ nomenklatoryczny
	P. chinensis Mirbel
Synonimy
	Apalophlebia C. Presl; Drymoglossum C. Presl; Neoniphopsis T. Nakai; Niphobolus Kaulfuss; Oetosis Necker ex Kuntze; Polycampium C. Presl; Saxiglossum Ching.;
	Apalophlebia C. Presl; Drymoglossum C. Presl; Neoniphopsis T. Nakai; Niphobolus Kaulfuss; Oetosis Necker ex Kuntze; Polycampium C. Presl; Saxiglossum Ching.;

*Pyrrosia eleagnifolia* porastająca pień drzewa

Pyrozja^[5]^[6] (Pyrrosia) – rodzaj roślin należący do rodziny paprotkowatych. Zalicza się do niego ok. 70 gatunków^[7] występujących głównie w Azji Południowo-Wschodniej. Na północy zasięg rodzaju obejmuje środkowe Chiny i Japonię. Na wschodzie zasięg sięga po wyspę Henderson na Pacyfiku i Nową Zelandię (jeden gatunek). Na zachodzie – w Afryce i na Madagaskarze rośnie 5 gatunków^[4]. Niektóre gatunki (zwłaszcza P. lingua i P. shrareri) stosowane są w ludowej medycynie azjatyckiej jako lecznicze (przy chorobach układu oddechowego i moczowego). Liczne gatunki uprawiane są ze względu na oryginalny pokrój^[8].

Morfologia

Pokrój: Niewielkie lub średnich rozmiarów paprocie epifityczne i epilityczne^[4]. Kłącze rozmaicie wykształcone – bardzo długie lub krótkie, grube lub cienkie, pokryte łuskami. Wzdłuż kłącza wyrastają gęsto lub w luźnych odstępach pojedyncze liście^[8].
Liście: Jednakowe na całej roślinie (niezróżnicowane) lub dimorficzne – ze zmodyfikowanymi liśćmi płodnymi^[4]. Zwykle liście pojedyncze, niepodzielone, rzadko klapowane (oszczepowate), podzielone dłoniasto lub stopowato^[4]. Ogonek liściowy sztywny, osiągający często ponad połowę długości blaszki liściowej. Blaszka ma kształt najczęściej eliptyczny lub zaokrąglony^[8], często jest mięsista^[9], pokryta jest gwieździstymi włoskami^[4]. Centralna wiązka przewodząca jest bardzo wyraźna, boczne są słabo widoczne^[4]^[8]. U niektórych gatunków na górnej powierzchni liści występują hydatody^[8].
Zarodnie: Siedzące lub na szypułkach zebrane są w kupki pozbawione zawijki, tworzące pojedynczy rząd lub kilka rzędów po obu stronach wiązki centralnej liścia. Kupki są okrągłe, ale u niektórych gatunków skupiają się w podługowate lub równowąskie pasma. Zarodniki są eliptyczne, z rozmaicie rzeźbioną powierzchnią^[4].

Systematyka

Rodzaj Pyrrosia należy do podrodziny Platycerioideae w obrębie rodziny paprotkowatych (Polypodiaceae). Stanowi w obrębie podrodziny grupę siostrzaną dla rodzaju płaskla Platycerium^[2].

Wykaz gatunków^[7]

Pyrrosia abbreviata (Zoll.) Tagawa
Pyrrosia adnascens (Sw.) Ching
Pyrrosia africana (Kunze) F.Ballard
Pyrrosia albicans (Blume) Ching
Pyrrosia angustata (Sw.) Ching
Pyrrosia angustissima (Giesenh.) Tagawa & K.Iwats.
Pyrrosia assimilis (Baker) Ching
Pyrrosia asterosora (Baker) Hovenkamp
Pyrrosia avaratra Rakotondr. & Hovenkamp
Pyrrosia beddomei (C.B.Clarke) Hovenkamp ex Fraser-Jenk.
Pyrrosia bonii (Christ ex Giesenh.) Ching
Pyrrosia boothii (Hook.) Ching
Pyrrosia calvata (Baker) Ching
Pyrrosia ceylanica (Giesenh.) Sledge
Pyrrosia christii (Giesenh.) Ching
Pyrrosia confluens (R. Br.) Ching – pyrozja złączona^[5]
Pyrrosia costata (Wall. ex C.Presl) Tagawa & K.Iwats.
Pyrrosia davidii (Giesenh.) Ching
Pyrrosia distichocarpa (Mett.) K.H.Shing
Pyrrosia drakeana (Franch.) Ching
Pyrrosia eberhardtii (Christ) Ching
Pyrrosia eleagnifolia (Bory) Hovenkamp
Pyrrosia ensata Ching & K.H.Shing
Pyrrosia fallax (Alderw.) M.G.Price
Pyrrosia flocculosa (D.Don) Ching
Pyrrosia foveolata (Alston) C.V.Morton
Pyrrosia gardneri (Mett.) Sledge
Pyrrosia glabra (Desv.) Fraser-Jenk.
Pyrrosia hastata (Thunb. ex Houtt.) Ching
Pyrrosia heteractis (Mett.) Ching
Pyrrosia heterophylla (L.) M.G.Price
Pyrrosia kinabaluensis Hovenkamp
Pyrrosia laevis (J.Sm. ex Bedd.) Ching
Pyrrosia lanceolata (L.) Farw. – pyrozja lancetowata^[6]
Pyrrosia liebuschii (Hieron.) Schelpe
Pyrrosia linearifolia (Hook.) Ching
Pyrrosia lingua (Thunb.) Farw. – pyrozja językowata^[5]
Pyrrosia longifolia (Burm.f.) C.V.Morton
Pyrrosia madagascariensis (C.Chr.) Schelpe
Pyrrosia mannii (Giesenh.) Ching
Pyrrosia niphoboloides (Baker) M.G.Price
Pyrrosia × nipponica M.Beppu & Seriz.
Pyrrosia novoguineae (Christ) M.G.Price
Pyrrosia nummulariifolia (Sw.) Ching
Pyrrosia oblanceolata (C.Chr.) Tardieu
Pyrrosia pannosa (Mett.) Ching
Pyrrosia penangiana (Hook.) Holttum
Pyrrosia petiolosa (Christ) Ching
Pyrrosia piloselloides (L.) M.G.Price – pyrozja kosmaczkowata^[6]
Pyrrosia platyphylla Hovenkamp
Pyrrosia polydactylos (Hance) Ching
Pyrrosia porosa (C.Presl) Hovenkamp
Pyrrosia princeps (Mett.) C.V.Morton
Pyrrosia rasamalae (Racib.) K.H.Shing
Pyrrosia rhodesiana (C.Chr.) Schelpe
Pyrrosia rupestris (R.Br.) Ching
Pyrrosia samarensis (C.Presl) Ching
Pyrrosia sarthalensis S.Singh, Sneha & B.Singh
Pyrrosia schimperiana (Mett.) Alston
Pyrrosia serpens (G.Forst.) Ching
Pyrrosia sheareri (Baker) Ching
Pyrrosia similis Ching
Pyrrosia sphaerosticha (Mett.) Ching
Pyrrosia spissa (Bory ex Willd.) Fraser-Jenk.
Pyrrosia splendens (C.Presl) Ching
Pyrrosia stenophylla (Bedd.) Ching
Pyrrosia stigmosa (Sw.) Ching
Pyrrosia stolzii (Hieron.) Schelpe
Pyrrosia subfurfuracea (Hook.) Ching
Pyrrosia tricholepis (Carruth.) Ching

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
1 2 Index Nominum Genericorum. Smithsonian Institution. [dostęp 2018-02-17].
1 2 3 4 5 6 7 8 Youxing Lin, Zhang Xianchun & Peter H. Hovenkamp: Pyrrosia Mirbel in Lamarck & Mirbel. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-02-17].
1 2 3 Elżbieta Zenkteler: Paprocie. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1994, s. 111. ISBN 83-09-01604-2.
1 2 3 Jolanta i KarolJ.K. Węglarscy Jolanta i KarolJ.K., Rośliny dalekiej Azji, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 55, 124, ISBN 83-60247-27-7 .
1 2 Pyrrosia Mirb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-05-16] .
1 2 3 4 5 Sue Olsen: Encyclopedia of Garden Ferns. Portland: Timber Press, 2007, s. 365-366. ISBN 978-0-88192-819-8.
↑ Patrick J. Brownsey, John C. Smith-Dodsworth: New Zealand Ferns and Allied Plants. Auckland: David Bateman, 2000, s. 66. ISBN 1-86953-003-9.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[ppgI-2] 1 2 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.

[ing-3] 1 2 Index Nominum Genericorum. Smithsonian Institution. [dostęp 2018-02-17].

[china-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 Youxing Lin, Zhang Xianchun & Peter H. Hovenkamp: Pyrrosia Mirbel in Lamarck & Mirbel. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-02-17].

[zenkteler-5] 1 2 3 Elżbieta Zenkteler: Paprocie. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1994, s. 111. ISBN 83-09-01604-2.

[wegl-6] 1 2 3 Jolanta i KarolJ.K. Węglarscy Jolanta i KarolJ.K., Rośliny dalekiej Azji, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 55, 124, ISBN 83-60247-27-7 .

[powo-7] 1 2 Pyrrosia Mirb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-05-16] .

[olsen-8] 1 2 3 4 5 Sue Olsen: Encyclopedia of Garden Ferns. Portland: Timber Press, 2007, s. 365-366. ISBN 978-0-88192-819-8.

[brownsey-9] Patrick J. Brownsey, John C. Smith-Dodsworth: New Zealand Ferns and Allied Plants. Auckland: David Bateman, 2000, s. 66. ISBN 1-86953-003-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]