RS-28 Sarmat

RS-28 Sarmat (ros. РС-28 Сармат, kod NATO: SS-X-29 lub SS-X-30, potocznie Satan II) – rosyjski trzystopniowy, ciężki międzykontynentalny pocisk balistyczny (ICBM) na paliwo ciekłe, wystrzeliwany z silosu, zdolny do przenoszenia hipersonicznych pojazdów szybujących oraz do wykonywania ataku po orbicie szczątkowej (FOBS)^[1]. Pocisk został opracowany w Biurze Konstrukcyjnym im. Makiejewa jako następca R-36M i wszedł do służby bojowej we wrześniu 2023 roku^[2].

Sarmat jest jednym z sześciu nowych strategicznych systemów uzbrojenia ogłoszonych przez prezydenta Rosji Władimira Putina 1 marca 2018 roku w orędziu do Zgromadzenia Federalnego^[3].

Prace nad nowym ciężkim pociskiem, mającym zastąpić R-36M (kod NATO SS-18 Satan), Rosja prowadziła od początku lat 2010. W lutym 2014 roku rosyjskie dowództwo zapowiedziało, że pocisk wejdzie do uzbrojenia około 2020 roku, a w maju tego samego roku stwierdzono, że do 2021 roku ma stanowić niemal całość rosyjskiego stacjonarnego arsenału jądrowego w bazach naziemnych^[4]. W sierpniu 2016 roku przeprowadzono pierwszą próbę silnika pierwszego stopnia oznaczonego PDU-99, opracowanego na bazie RD-274^[1].

W grudniu 2017 roku w Kosmodromie Plesieck w obwodzie archangielskim przeprowadzono pierwszą próbę katapultową prototypu, podczas której rakieta przeleciała kilkadziesiąt kilometrów i upadła na poligonie^[5]. 30 marca 2018 roku rosyjskie Ministerstwo Obrony opublikowało nagranie drugiej udanej próby z Plesecka^[6].

Pierwsze pełne odpalenie z silosu odbyło się 20 kwietnia 2022 roku w Plesecku^[7]. 16 sierpnia 2022 roku podpisano kontrakt państwowy na produkcję i dostawę systemu Sarmat^[1]. 18 lutego 2023 roku odbyła się kolejna próba, którą Stany Zjednoczone uznały za nieudaną, choć strona rosyjska tej informacji nie potwierdziła ani nie zaprzeczyła^[8]. 1 września 2023 roku dyrektor generalny Roskosmosu Jurij Borisow poinformował, że system został oficjalnie postawiony w stanie gotowości bojowej^[2].

21 września 2024 roku w bazie Plesieck doszło do prawdopodobnej awarii podczas testu Sarmata. Zdjęcia satelitarne z firm Planet Labs i Maxar oraz dane systemu monitoringu pożarów NASA FIRMS wskazały na pożar i krater o szerokości ok. 62 m w miejscu wyrzutni. Analitycy ocenili, że pocisk eksplodował w silosie lub w jego pobliżu, co miało opóźnić kolejne próby^[9][10].

28 listopada 2025 roku w obwodzie orenburskim w pobliżu Jasnego doszło do kolejnej awarii. Materiał wideo upowszechniony w sieci pokazał rakietę zbaczającą z toru zaraz po starcie, koziołkującą i spadającą nieopodal stanowiska startowego. Analitycy uznali, że była to próba Sarmata na wyrzutni odbudowanej po katastrofie z września 2024 roku^[11][12].

Sarmat jest trzystopniową rakietą na paliwo ciekłe o masie startowej 208,1 t, długości 35,3 m i średnicy 3 m. Deklarowany maksymalny zasięg wynosi 18 000 km, a w wariancie z systemem rażenia po orbicie szczątkowej (FOBS) ok. 35 000 km, ograniczony przez Rosję na mocy Traktatu o przestrzeni kosmicznej^[1]. Według publikacji Hansa Kristensena i Matta Kordy w „Bulletin of the Atomic Scientists" pocisk może przenosić do 10 t ładunku użytecznego, w tym kombinacje głowic MIRV, środków przełamywania obrony przeciwrakietowej oraz pojazdów hipersonicznych Awangard^[13]. System naprowadzania łączy układ bezwładnościowy z GLONASS-em i sensorami astroinercyjnymi^[1].

Rosyjskie Ministerstwo Obrony przedstawia Sarmata jako odpowiedź na amerykański program Natychmiastowego globalnego uderzenia. Zdaniem Władimira Putina krótka faza początkowa lotu skraca okno, w którym pocisk może być wykrywany przez satelity z czujnikami podczerwieni, co miałoby utrudniać jego przechwycenie. Wariant FOBS umożliwia atak po trajektorii nad biegunem południowym, omijając amerykańskie elementy obrony przeciwrakietowej rozmieszczone na północy^[14].

• metoda rażenia z orbity szczątkowej
• multiple independently targetable reentry vehicle
• RS-26 Rubież