Radar FMCW

Radar FMCW (ang. frequency-modulated continuous-wave radar, FM-CW) – rodzaj radaru z falą ciągłą, w którym częstotliwość sygnału nadawanego jest modulowana w czasie (najczęściej liniowo, w postaci sygnału typu chirp)[1]. Informacja o zasięgu jest uzyskiwana z różnicy częstotliwości pomiędzy sygnałem nadanym i odebranym po odbiciu od celu (tzw. częstotliwości dudnień, beat frequency) po zmieszaniu sygnałów w odbiorniku[2].
Radary FMCW są stosowane w aplikacjach krótkiego zasięgu, m.in. w wysokościomierzach radiolokacyjnych, radarach samochodowych oraz systemach detekcji i monitorowania obiektów w otoczeniu (np. czujniki obecności lub pomiar parametrów życiowych)[3][2].
Zastosowania radarów z falą ciągłą z modulacją częstotliwości były rozwijane już w latach 20. XX wieku, a jeden z pierwszych patentów dotyczących tej techniki (pomiar wysokości) został zgłoszony w 1928 r.[4].
Zasada działania
W radarze FMCW nadajnik emituje falę ciągłą, której częstotliwość jest przestrajana w czasie (np. liniowo od do w czasie )[2]. Echo od celu jest opóźnione o czas przelotu (dla radaru monostatycznego: , gdzie to odległość, a – prędkość światła)[2]. W odbiorniku sygnał odebrany jest mieszany z kopią sygnału nadawanego (układ homodynowy/heterodynowy), a po filtracji pozostaje składowa na częstotliwości równej różnicy częstotliwości sygnałów (częstotliwość dudnień), która – przy liniowym przestrajaniu – jest proporcjonalna do opóźnienia, a więc do zasięgu[5].
Dla idealnie liniowej zmiany częstotliwości w czasie (nachylenie chirpu ) zasięg można zapisać w postaci: gdzie jest zmierzoną różnicą częstotliwości pomiędzy sygnałem nadanym i odebranym (po mieszaniu)[2].
Przebiegi modulacji

Stosuje się m.in. modulację piłokształtną (rampa) oraz trójkątną (rampa „w górę” i „w dół”)[2]. W przypadku modulacji piłokształtnej składowa Dopplera nie jest jednoznacznie rozdzielana od składowej zasięgowej i może powodować błąd estymacji odległości (jest „dodana” do częstotliwości dudnień)[2]. Przy modulacji trójkątnej wykorzystuje się dwie rampy o przeciwnym nachyleniu, co umożliwia rozdział składowej zasięgu i prędkości radialnej na podstawie częstotliwości dudnień dla odcinka „w górę” i „w dół”[6].
Pomiar zasięgu i prędkości
Częstotliwość dudnień po wyjściu z mieszacza jest wyznaczana w torze cyfrowym przez analizę widma (np. FFT)[5]. W praktyce pomiar prędkości radialnej realizuje się przez analizę zmian fazy lub częstotliwości w sekwencji kolejnych chirpów (wielochirpowy pomiar Dopplera)[7].
W radarach wieloantenowych (np. z układem MIMO) możliwe jest równoczesne estymowanie zasięgu i kąta nadejścia echa poprzez budowę macierzy „zasięg–kąt” i zastosowanie algorytmów estymacji częstotliwości w dwóch wymiarach (np. 2D-FFT)[3].
Rozdzielczość i zasięg jednoznaczny
Rozdzielczość zasięgu zależy od szerokości przestrajania częstotliwości (sweep bandwidth) : [2][3]
W dokumentacji technicznej radarów milimetrowych rozdzielczość zasięgu jest definiowana jako zdolność rozróżniania dwóch obiektów o zbliżonych odległościach, a osiągalne wartości zależą od parametrów sygnału i toru odbiorczego[8].
Maksymalny zasięg jednoznaczny w praktycznych implementacjach FMCW jest ograniczany przez maksymalną mierzalną częstotliwość dudnień (pasmo toru IF, filtr dolnoprzepustowy i parametry próbkowania przetwornika ADC)[5].
Tor radiowy i przetwarzanie sygnału
Typowy tor FMCW obejmuje generator/VCO realizujący przestrajanie częstotliwości, rozdzielenie sygnału na gałąź nadawczą i odniesienia (LO, oscylator lokalny), tor odbiorczy z wzmacniaczem o małym szumie (LNA), mieszacz (mnożenie sygnału odebranego przez sygnał odniesienia), filtrację oraz digitalizację i przetwarzanie w dziedzinie cyfrowej[2]. Wyznaczanie zasięgu opiera się na detekcji maksimum w widmie częstotliwości dudnień, a estymacja parametrów (zasięg, prędkość, kąt) wykorzystuje obróbkę sekwencji chirpów i kanałów odbiorczych[5][7].
Powiązanie z radarami LPI
Radary FMCW są często łączone z koncepcją radaru LPI (low probability of intercept), tj. projektowaniem emisji w sposób utrudniający jej wykrycie i przechwycenie przez pasywny odbiornik przechwytujący[9]. Autor wyróżnia też pojęcie radaru LPID (low probability of identification) – w tym ujęciu chodzi o utrudnienie nie tylko wykrycia emisji, ale i poprawnej identyfikacji parametrów oraz typu radaru przez odbiornik przechwytujący[10].
Wśród przykładowych środków przypisywanych w tym ujęciu do wymagań LPI wymieniono m.in. anteny o bardzo niskich listkach bocznych, optymalizację wzorców skanowania (w tym czasów świecenia wiązki), stosowanie emisji CW zamiast impulsowej, sterowanie mocą nadawania oraz wykorzystanie dużych szerokości pasma i zwinności częstotliwości; wskazano też, że użycie wysokich częstotliwości (fale milimetrowe) jest w tym podejściu szczególnie właściwe dla systemów krótkiego zasięgu[10].
Przebiegi modulacji
W opisie przebiegów FMCW, obok modulacji piłokształtnej i trójkątnej, wyróżnia się także modulację segmentowaną (segmentowany przebieg liniowy)[11].
Zasada działania (doprecyzowanie)
Radar FMCW różni się od radaru impulsowego tym, że sygnał elektromagnetyczny jest nadawany w sposób ciągły, a częstotliwość sygnału jest przestrajana w czasie w pewnym paśmie; informacja o zasięgu i prędkości jest wyznaczana z różnicy częstotliwości pomiędzy sygnałem nadanym i odebranym po ich zmieszaniu w odbiorniku[12]. W tym ujęciu czas przelotu do obiektu nie jest mierzony bezpośrednio; zamiast tego wykorzystuje się sygnał dudnień w paśmie niskich częstotliwości po mieszaniu (dechirp)[13].
Tor radiowy (doprecyzowanie)
W implementacjach FMCW spotyka się konfigurację ze wspólną anteną z użyciem cyrkulatora, a także rozwiązania z dwiema oddzielnymi antenami (nadawczą i odbiorczą), dla których istotnym zagadnieniem jest zapewnienie odpowiedniej izolacji pomiędzy torami TX i RX[14].
Pomiar zasięgu i prędkości (doprecyzowanie dla przebiegu trójkątnego)
W modelu FMCW uwzględnia się opóźnienie dwudrogowe oraz przesunięcie Dopplera (dla składowej radialnej), co powoduje, że częstotliwość sygnału dudnień zależy zarówno od zasięgu, jak i od ruchu celu[15]. Dla przebiegu trójkątnego (rampa w górę i w dół) można wykorzystać dwie zmierzone częstotliwości dudnień dla narastania i opadania, co pozwala rozdzielić składową zasięgową i dopplerowską; w analizie sygnału wskazano też praktyczne pozyskiwanie tych częstotliwości m.in. metodami widmowymi (np. FFT)[16].
Rozdzielczość i clutter (uzupełnienie)
W ujęciu porównawczym autor wskazuje, że FMCW może osiągać bardzo duże „współczynniki kompresji” w przetwarzaniu zasięgu (rzędu 50 000 w zestawieniu z ok. 1 000 dla radarów chirp-pulse), co wiąże z bardzo wąskimi komórkami zasięgu oraz mniejszą podatnością na zakłócenia od clutter[17].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ AP3456 The Central Flying School (CFS) Manual of Flying: Volume 11: Radar [online], UK Ministry of Defence (GOV.UK), lipiec 2010, s. 3–4 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ferran Cañellas Cruz, Radar system based on Frequency-Modulated Continuous Wave transmission [online], DTU Fotonik, Technical University of Denmark (Bachelor’s Thesis), czerwiec 2016, s. 16–21 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- 1 2 3 Junghoon Kim, Joohwan Chun, Sungchan Song, Joint Range and Angle Estimation for FMCW MIMO Radar and Its Application [online], arXiv, 16 listopada 2018, s. 1–4 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- ↑ Pannirselvam Kanagaratnam, Frequency-Modulated Continuous-Wave (FMCW) Radar (presentation) [online], Center for Remote Sensing of Ice Sheets (CReSIS), University of Kansas, 28 czerwca 2006, s. 3 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- 1 2 3 4 Infineon Technologies AG, FMCW RADAR Digital Signal Processing (training handout) [online], Infineon Technologies AG, 2022, s. 5–7 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- ↑ Hung-Ruei Chen, FMCW Radar Jamming Techniques and Analysis (Master’s Thesis) [online], Naval Postgraduate School, wrzesień 2013, s. 28–35 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- 1 2 Infineon Technologies AG, RADAR basics (FMCW) (training handout) [online], Infineon Technologies AG, 2022, s. 29–36 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- ↑ Texas Instruments Incorporated, Understanding Range and Angular Resolution in mmWave Radar Devices (SWRA841A) [online], Texas Instruments, styczeń 2026, s. 1–2 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 3–4.
- 1 2 Jankiraman 2018 ↓, s. 4.
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 20.
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 19–20.
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 19-20.
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 19.
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 23–24.
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 24.
- ↑ Jankiraman 2018 ↓, s. 3.
Bibliografia
- Mohinder Jankiraman, FMCW Radar Design, Norwood, MA: Artech House, 2018, ISBN 978-1-63081-569-1 [dostęp 2026-03-03] (ang.).