Rave (muzyka)

Rave – gatunek muzyczny, będący jedną z klasycznych odmian muzyki hardcore, popularny na przełomie lat 80. i 90. w Europie Zachodniej^[1][2]. W stosunku do wczesnych gatunków takich jak techno czy house charakteryzował się mocniejszym brzmieniem, szybszym tempem i bardziej mrocznym klimatem^[3]. Duży wpływ na jego kształt miał syntezator basowy Roland TB-303 oraz technika samplingu^[4]. Gatunek określano także jako techno rave, rave techno lub belgian hardcore techno. Większość wykonawców wywodziła się ze sceny new beat i EBM^[5]. Styl rave stanowił inspirację dla kolejnych nurtów hardcorowych, zwłaszcza breakbeat hardcore, gabber, happy hardcore oraz szeroko rozumianego hard dance^[6].

Za jedne z utworów uznawanych za protoplastów stylu rave można uznać What Time Is Love? zespołu The KLF oraz kultowy Energy Flash Joey’a Beltrama. Oba nagrania charakteryzują się mocnym, transowym brzmieniem, wyrazistymi stabami i acidowymi liniami syntezatorów^[7]. W odróżnieniu od klasycznego Detroit techno były one mroczniejsze, bardziej nastrojowe i mocniej skoncentrowane na rytmie 4/4^[8]. Charakterystyczne są także agresywniejsze, brzęczące basy przypominające EBM, struktury zapowiadające trance, a także perkusja inspirowana acid house’em, breakbeatem i electro-beatami Detroit techno^[9]. Typowe tempo oscylowało w granicach 120–140 BPM^[10].

Za kluczowych przedstawicieli klasycznego rave’u uznaje się natomiast Anasthasia projektu T99 czy Quadrophonia^[11]. W porównaniu do protoplastów klasyczne techno-rave charakteryzowało się bombastycznym, przeładowanym brzmieniem, szerokim użyciem orkiestrowych sampli, chóralnych stabów, gwizdków, okrzyków oraz zapętlonych, poszarpanych struktur, a także twardszym, podbitym dźwiękiem^[12]. W mniejszym stopniu wykorzystywano elementy klasycznego Chicago house’u (np. pianina), a większy wpływ miał acid house. Kluczową rolę odgrywał także sampling^[13].

Z tego stylu wywodzi się charakterystyczny dźwięk zwany hoover, który po raz pierwszy pojawił się w utworze Mentasm Joey’a Beltrama i Dominica Butlera, a na szerszą skalę został spopularyzowany w Dominator zespołu Human Resource^[14].

Techno rave osiągnęło największy rozgłos w latach 1990–1993, kiedy scena rave gwałtownie rosła, a takie gatunki jak breakbeat hardcore, gabber, happy hardcore i jungle zdobywały popularność w Wielkiej Brytanii i Europie Zachodniej^[3]. Jednak styl ten spotkał się z krytyką ze strony entuzjastów Detroit techno, którzy zarzucali mu rozrywkę kosztem artystycznej głębi, odejście od minimalistycznych korzeni i komercjalizację formy^[15].

W odpowiedzi na to powstała druga fala Detroit techno, promowana przez artystów takich jak Robert Hood i kolektyw Underground Resistance, którzy postawili na surowość, minimalizm i polityczną explicitność muzyki^[15][16].

Tymczasem techno rave zaczęło być wypierane przez ostrzejsze odmiany muzyki rave, takie jak gabber, breakbeat hardcore oraz happy hardcore, zwłaszcza w Holandii, gdzie gabber zdobył masową popularność, by później tracić na znaczeniu z powodu przesadnej komercjalizacji i medialnego nasycenia^[3].

Jednocześnie w Europie Zachodniej, zwłaszcza w kręgach związanych z wydawnictwem Warp Records, pojawił się nurt określany jako "intelligent techno" – kładący nacisk na minimalizm, złożony sound design i słuchanie jako formę refleksji, nie tylko taneczną aktywność. Kluczową rolę odegrała tu kompilacja Artificial Intelligence^[17].

Techno rave, mimo późniejszego zmniejszenia popularności, wywarło znaczący wpływ na rozwój wielu gatunków muzyki elektronicznej. Wpływy tego stylu można zauważyć chociażby w trance, w tym odmianach takich jak goa i psychedelic trance, gdzie pojawiała się charakterystyczna struktura build-up → breakdown budująca napięcie i nadająca utworom niemal filmowy charakter^[18][19]. Chaotyczniejsze estetyki rave były kontynuowane w hard house i hard trance, które bezpośrednio sięgały po charakterystyczne elementy rave – gwizdki, staby, efekty hoover – nadając im bardziej nowoczesną formę^[18].

Scena hard techno i industrial techno wykazywała także wyraźne inspiracje europejskim hardcore i new beat. Elementy te pojawiały się również w twórczości części artystów EBM i electro-industrial^[18].

W Niemczech (szczególnie w nurcie związków z Frankfurtem) wczesne eksperymenty muzyczne sięgały wpływów hardcore’u i new beat już na początku lat 90., zanim mainstreamowy trance związany z labelami takimi jak Harthouse Records i Eye-Q Records osiągnął dominację sceny trance^[18].

W Hiszpanii powstała lokalna odmiana hardcore’u – llamada maki­na – która łączyła hard trance i bunny techno, pierwotnie w Walencji, a później w Katalonii. Styl ten utrzymywał wysoki BPM (150–180) i zawierał elementy rave, co często wiązane było z kulturą rave i rave’owym dziedzictwem^[20][21].

Czyste belgijskie hardcore techno istniało głównie jako wpływ — w mainstreamie był to styl już bardzo niszowy i rzadko produkowany jako samodzielny gatunek^[18].

• The Prodigy (album „Experience”) – „Charlie”
• T99 – „Anasthasia”
• Altern 8 – Activ 8”
• L.A. Style – „James Brown is dead”
• Channel X – „Rave the Rhythm”
• Second Phase – „Mentasm”
• Human Resource – „Dominator”
• Apotheosis – „O Fortuna”
• U96 – „Das Bot”
• MANIC – I'm coming hardcore (Remix)
• Quadrophonia – „Quadrophonia”
• Lords of Acid – „Take Control”
• Metropolis – „Time of War”
• Earth Nation – „Alienated”
• Praga Khan – „Rave Alarm”
• Scooter – „Rhapsody in E”
• Lucifer's Aid – „Be prepared”
• Robotiko Rejekto – „Injection”