Ray Nayler

Ray Nayler
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

5 czerwca 1976
Quebec, Kanada

Alma Mater

Uniwersytet Kalifornijski w Santa Cruz, SOAS, Uniwersytet Londyński

Strona internetowa

Ray Nayler (ur. 5 czerwca 1976 w Alma[1]) – kanadyjsko-amerykański pisarz[2]. W swoich tekstach porusza tematy humanistyczne oraz zagadnienia związane ze sztuczną inteligencją i etyką zwierząt[3][4]. Laureat nagród Hugo oraz Locusa.

Życiorys

Nayler wcześniej służył w Korpusie Pokoju oraz jako oficer w amerykańskiej służbie zagranicznej, pracując w Rosji, Azji Środkowej, na Kaukazie i na Bałkanach[5]. Pełnił funkcję rzecznika prasowego w Ambasadzie Stanów Zjednoczonych w Baku w Azerbejdżanie oraz urzędnika ds. środowiska, nauki, technologii i zdrowia w konsulacie USA w Ho Chi Minh[6][7]. Był międzynarodowym doradcą w Marine Protected Areas Center przy National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), a także wizytującym badaczem i dyplomatą rezydentem w Institute of International Science and Technology Policy oraz Space Policy Institute na George Washington University[8][9].

Kariera pisarska

Debiutancka powieść Naylera, Góra pod morzem, koncentruje się na odkryciu społeczeństwa inteligentnych ośmiornic u wybrzeży Wietnamu i zdobyła Nagrodę Locusa dla najlepszej debiutanckiej powieści w 2023, a także była nominowana do Nagrody Nebula oraz Los Angeles Times Book Prize in Science Fiction, Fantasy, and Speculative Fiction. Została również uznana przez „Esquire” za jedną z najlepszych powieści science fiction wszech czasów[10][11][12][13][14][15].

Druga książka Raya Naylera, Ciosy zagłady, koncentruje się na przywróceniu do życia mamuta włochatego i została opublikowana w 2024. Zdobyła Nagrodę Hugo oraz była nominowana do Nagrody Nebula oraz Nagrody Locusa[16][17][18][19]. Jego trzecia książka, będąca dreszczowcem bliskiego zasięgu, zatytułowana Gdzie zakopano topór, ukazała się 1 kwietnia 2025 i opowiada historię buntu przeciwko statusowi quo w niedalekiej przyszłości zdominowanej przez sztuczną inteligencję i autorytarne reżimy[20]. Czwarta książka pisarz, Palaces of the Crow, to powieść fantastyczna, osadzona w niedawnej przeszłości, w której czworo młodych nastolatków, uwięzionych między nazistami a Armią Czerwoną, próbuje przetrwać zimę w lesie z pomocą stada niezwykle inteligentnych kruków. Książka zostanie opublikowana 19 maja 2026[21].

Odbiór twórczości

Tymoteusz Wronka w recenzji dla miesięcznika „Nowa Fantastyka” zauważył, że wydawnictwo Mag stosunkowo szybko wydało w ramach serii Uczta Wyobraźni trzy książki Naylera. Zwraca uwagę, że w powieści Gdzie zakopano topór pojawiają się podobne motywy i poglądy, co w jego poprzednich książkach, ale w tym przypadku tematyka odchodzi od kwestii ekologicznych i klimatycznych, koncentrując się na warstwie społecznej. Według niego Nayler tworzy w powieści dualistyczną, dwusystemową, nieodległą wizję świata przyszłości. Uważa, że w Gdzie zakopano topór pojawiają się systemy kontroli „godne Orwella”. Uważa, że to fantastyka zaangażowana, z problemami wywodzącymi się ze współczesności, łącząca gorzką diagnozę z próbą znalezienia rozwiązania[22].

Twórczość

Powieści

Opowiadania

Rok Tytuł Pierwsza publikacja Polskie wydanie Źródło
2015 Mutability „Asimov's Science Fiction” 39 (6): 48–57
2016 Do Not Forget Me „Asimov's Science Fiction” 40 (3): 60–69
2019 Fire in the Bone Clarkesworld, numer 148 [23]
Beyond the High Altar Nightmare, numer 84 [24]
The Death of Fire Station 10 Lightspeed, numer 113 [25]
2020 Albedo Season Clarkesworld, numer 164 [26]
The Swallows of the Storm Lightspeed, numer 122 [27]
Outside of Omaha Nightmare, numer 96 [28]
2021 Sarcophagus Clarkesworld, numer 175 [25]
Yesterday's Wolf Clarkesworld, numer 180 Wilki wczorajszego dnia, „Nowa Fantastyka” 500 (05/2024) [29][30]
2022 The Summer Castle Nightmare, numer 113 [31]
Rain of Days Clarkesworld, numer 186 [32]
2023 The Job at the End of the World Reactor [33]

Przypisy

  1. ↑ g, Ray Nayler: Biosemiotics [online], Locus Online, 17 kwietnia 2023 [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  2. ↑ Tor.com, Revealing The Tusks of Extinction, a Tense Eco-Thriller From Author Ray Nayler [online], Reactor, 2 maja 2023 [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  3. ↑ Ray Nayler, AI and the Rise of Mediocrity [online], TIME, 27 listopada 2023 [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  4. ↑ Ray Nayler, How to Dive with Octopuses from 5,000 Miles Away: An Unlikely Craft Essay [online], Literary Hub, 4 października 2022 [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  5. ↑ Interview: Asimov's Q & A [online], RAY NAYLER [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  6. ↑ 'The Mountain in the Sea' Is a Meditation on Myths, Monsters, and the Mind | Saigoneer [online], www.saigoneer.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  7. ↑ Tuoi, US Consulate’s fair on dugong attracts young citizens [online], Tuoi tre news, 9 sierpnia 2013 [dostęp 2026-04-28] (wiet.).
  8. ↑ Graeme Gourlay, Review: The Mountain in the Sea, by Ray Nayler [online], DIVE Magazine, 1 marca 2023 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  9. ↑ Speculative Storytelling, Real Science: “What-if” Questions in The Mountain in the Sea • MBARI [online], MBARI [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  10. ↑ The 75 Best Sci-Fi Books of All Time [online], Esquire, 12 lipca 2024 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  11. ↑ Nicole Flattery, Which Is More Terrifying: Nature or Other People?, „The New York Times”, 10 listopada 2022, ISSN 0362-4331 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  12. ↑ Steven Poole, The Mountain in the Sea by Ray Nayler – how to speak octopus, „The Guardian”, 18 lutego 2023, ISSN 0261-3077 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  13. ↑ Charlie Jane Anders, Review | 4 science fiction and fantasy books mine a real issue: Climate change, „The Washington Post”, 10 października 2022, ISSN 0190-8286 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  14. ↑ Laura Miller, Among the Octopuses, „Slate”, 3 października 2022, ISSN 1091-2339 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  15. ↑ The New Yorker, Briefly Noted, „The New Yorker”, 9 stycznia 2023, ISSN 0028-792X [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  16. ↑ Amal El-Mohtar, The War Orphan and the Warmongering Alien, „The New York Times”, 27 lutego 2024, ISSN 0362-4331 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  17. ↑ The Tusks of Extinction by Ray Nayler [online], www.publishersweekly.com [dostęp 2026-04-28].
  18. ↑ Doug Johnstone, The Tusks Of Extinction by Ray Nayler review – the risks of playing God with nature [online], Big Issue, 1 marca 2024 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  19. ↑ 2025 Hugo Awards [online], The Hugo Award, 10 kwietnia 2025 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  20. ↑ Reactor, Revealing Where the Axe Is Buried by Ray Nayler [online], Reactor, 9 października 2024 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  21. ↑ Palaces of the Crow [online], Macmillan Publishers [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  22. ↑ Tymoteusz Wronka, Gdzie zakopano topór, „Nowa Fantastyka”, 02 (521), luty 2026, s. 68, ISSN 0867-132X (pol.).
  23. ↑ Clarkesworld Magazine - Science Fiction & Fantasy [online], Clarkesworld Magazine [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  24. ↑ "Beyond the High Altar" [online].
  25. 1 2 Clarkesworld Magazine - Science Fiction & Fantasy [online], Clarkesworld Magazine [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  26. ↑ Clarkesworld Magazine - Science Fiction & Fantasy [online], Clarkesworld Magazine [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  27. ↑ Wendy Wagner, The Swallows of the Storm [online], Lightspeed Magazine, 30 lipca 2020 [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  28. ↑ Outside of Omaha [online].
  29. ↑ Clarkesworld Magazine - Science Fiction & Fantasy [online], Clarkesworld Magazine [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  30. ↑ Nowa Fantastyka 500 (05/2024) | Adrianna Filimonowicz, José Pablo Iriarte, Fonda Lee, Ray Nayler, Valentino Poppi, Redakcja miesięcznika Fantastyka, Szymon Stoczek, Lavie Tidhar, Istvan Vizvary [online], Lubimyczytać.pl [dostęp 2025-06-02].
  31. ↑ The Summer Castle [online].
  32. ↑ Clarkesworld Magazine - Science Fiction & Fantasy [online], Clarkesworld Magazine [dostęp 2025-06-02] (ang.).
  33. ↑ Ray Nayler, The Job at the End of the World [online], Reactor, 30 sierpnia 2023 [dostęp 2025-06-02] (ang.).