Redshirt

Redshirt (dosł. „czerwona koszula”) – nieformalne określenie archetypu postaci w utworach fikcyjnych, która ginie wkrótce po swoim pierwszym pojawieniu się. Termin ten sugeruje, że dana postać została wprowadzona wyłącznie po to, aby ponieść śmierć, nie odgrywając istotniejszej roli w fabule. Bywa również używany w znaczeniu pejoratywnym, jako określenie postaci słabo scharakteryzowanej lub takiej, której śmierć jest łatwa do przewidzenia. Śmierć „redshirta” często służy podkreśleniu zagrożenia, z jakim mierzą się główni bohaterowie.

Termin wywodzi się z dyskusji na temat serialu telewizyjnego Star Trek emitowanego w latach 1966–1969, w którym epizodyczni członkowie załogi, zazwyczaj ubrani w czerwone mundury specjaliści bezpieczeństwa lub technicy, często ginęli podczas misji wykonywanych wspólnie z głównymi bohaterami, którzy, ubrani w mundury służb innych kolorów (żółte dowodzenia albo niebieskie medyków), dla odmiany zawsze wychodzili z opresji bez szanku^[1].

W oryginalnym serialu Star Trek członkowie ochrony i inżynierowie noszący czerwone mundury, którzy towarzyszyli głównym bohaterom podczas wypraw na powierzchnię planet, często ginęli wkrótce po rozpoczęciu misji^[2][3]. Za pierwszy przykład tego, co później stało się utrwalonym motywem narracyjnym, uznaje się odcinek What Are Little Girls Made Of? z 1966^[4].

Spośród 55 członków załogi, którzy zginęli w serialu, 24 nosiło czerwone mundury. W przypadku 15 osób kolor munduru nie został jednoznacznie ustalony, natomiast dziewięć postaci nosiło mundury zółte, a siedem – niebieskie^[5][6].

Motyw „redshirta” był wielokrotnie przywoływany zarówno w różnych produkcjach należących do franczyzy Star Trek, jak i w innych dziełach kultury.

W książce Star Trek: Deep Space Nine – Legends of the Ferengi stwierdzono żartobliwie, że członkowie służb bezpieczeństwa Gwiezdnej Floty „rzadko dożywają przerwy po drugim akcie”^[7]. Do motywu nawiązuje również odcinek Valiant serialu Star Trek: Stacja kosmiczna z 1998. Fabuła koncentruje się na grupie kadetów określających się mianem „Red Squad”, z których niemal wszyscy giną podczas wydarzeń przedstawionych w odcinku, czyniąc z czerwonego koloru symbol złego omenu^[8].

W filmowym rebootcie serii Star Trek z 2009 pojawia się postać Olsona (granego przez Grega Ellisa), który ginie na wczesnym etapie misji. Bohater nosi czerwony mundur jako świadome nawiązanie do motywu znanego z oryginalnego serialu^[9]. Z kolei w jednym z odcinków serialu animowanego Star Trek: Lower Decks motyw ten został wykorzystany w celach komediowych. Występuje w nim grupa ambitnych młodszych oficerów, którzy nazywają siebie „redshirts”, ponieważ w uniwersum Star Trek określenie to nie ma takich samych skojarzeń jak w świecie rzeczywistym^[10].

W innych dziełach kultury termin „redshirt”, a także wizerunek postaci ubranej w czerwony mundur, stały się symbolem bohatera jednorazowego, którego przeznaczeniem jest cierpienie lub śmierć^[11][12].

Sam motyw, a zwłaszcza jego związek z Star Trek, był wielokrotnie parodiowany i poddawany dekonstrukcji. Do najbardziej znanych przykładów należy komedia science fiction Kosmiczna załoga z 1999, opowiadająca o aktorach zakończonego już serialu science fiction, którzy trafiają na pokład prawdziwego statku kosmicznego. Jeden z bohaterów obawia się, że zginie, ponieważ jego jedynym występem w serialu była rola nienazwanej postaci zabitej na początku odcinka^[13]. Motyw ten został również sparodiowany w powieści Czerwone koszule autorstwa Johna Scalziego^[14][15] oraz w grze komputerowej Redshirt^[16].