Renowacja monety

Renowacja monety (łac. renovatio monetae) – średniowieczny system wymiany pieniądza przyjęty w polityce monetarnej krajów europejskich.

Polegał na wymienianiu przez pana menniczego monet znajdujących się w obiegu na nową emisję, zaopatrzoną w oznaczenia pozwalające na odróżnienie starszych, wycofanych egzemplarzy. Początkowo renowację obiegowego pieniądza przeprowadzano z korzyścią dla emitenta co kilka lat, później co roku, a ostatecznie nawet 2–3 razy do roku^[1]. Obowiązkowa wymiana dokonywana była według nieekwiwalentnego kursu i wymuszała zamianę większej liczby monet dotychczasowych na mniejszą liczbę nowoemitowanych (nawet przy ich równej wartości w kruszcu). Ówcześnie był to zasadniczy sposób osiągania zysku menniczego, choć zbyt częste jego stosowanie wywoływało zaburzenia społeczne^[2].

Renowacja monety była sporadycznie stosowana w krajach zachodnioeuropejskich już w VIII wieku, w Anglii od X stulecia regularnie co 6-7 lat. Zaniechano jej dzięki reformie pieniądza europejskiego po wprowadzeniu grosza. W państwie piastowskim oraz w księstwach okresu rozbicia dzielnicowego praktykowano ją od początku XII do końca XIII stulecia^[2]. Za panowania Mieszka III przymusowej renowacji dokonywano w ciągu roku nawet trzykrotnie. Opis tych praktyk w wykonaniu urzędników książęcych zawarto nawet w kronice Historia Polonica Wincentego Kadłubka^[3]; ostatecznie zaprzestano ich w XIV wieku^[2].