Rezerwat przyrody Kahiża

Kahiża

kod: PL.ZIPOP.1393.RP.1760
rezerwat krajobrazowy
Typ rezerwatu	krajobrazów
Podtyp rezerwatu	krajobrazów naturalnych
Typ ekosystemu	różnych ekosystemów
Podtyp ekosystemu	mozaiki różnych ekosystemów
Państwo	Polska
Położenie	gmina Sosnowica, powiat parczewski, województwo lubelskie
Mezoregion	Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie
Data utworzenia	12 września 2025
Akt prawny	Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2025 r. poz. 3879
Powierzchnia	104,79 ha
Powierzchnia otuliny	106,63 ha
Obszary chronione	Poleski Park Krajobrazowy, Natura 2000 Polesie PLB060019
Położenie na mapie Polski Kahiża
51°27′11,29″N 23°02′14,15″E/51,453136 23,037264

Rezerwat przyrody Kahiża – krajobrazowy rezerwat przyrody położony w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim, na terenie gminy Sosnowica. Obejmuje dawną misę jeziorną wypełnioną osadami organicznymi i mineralnymi, w której rozwinęły się torfowiska. Zajmuje powierzchnię 104,79 ha, a jego otulina 106,63 ha.

Rezerwat leży na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim, na gruntach Skarbu Państwa administrowanych przez Nadleśnictwo Parczew. Obejmuje oddziały leśne 244–247 leśnictwa Orzechów. W jego granicach znajdują się działki położone w obrębach ewidencyjnych Nowy Orzechów i Lejno^[1.1].

Powierzchnia rezerwatu wynosi 104,79 ha. Na terenach do niego przylegających wyznaczono otulinę o powierzchni 106,63 ha^[2.1]. Rezerwat znajduje się w granicach Poleskiego Parku Krajobrazowego oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Polesie PLB060019^[1.2].

Celem ochrony jest zachowanie naturalnych procesów zachodzących w dawnej misie jeziornej wypełnionej osadami organicznymi – torfami i gytią – oraz osadami mineralnymi^[2.1]. Misa obejmuje gytiowisko przechodzące w torfowisko przejściowe oraz sąsiadujące z nim od zachodu torfowisko niskie. W jej osadach mineralnych występują piaski, mułki i iły^[1.3].

W uzasadnieniu aktu ustanawiającego jako ważny aspekt ochrony wskazano zachowanie potencjału retencyjnego masywu torfowiskowego. Według uzasadnienia woda zgromadzona w osadach organicznych umożliwia stałe funkcjonowanie cieku Bobryk również w okresach głębokiej suszy atmosferycznej. Jedną z przesłanek ochrony jest także zachowanie naturalnej dynamiki procesów kształtujących ten obszar, w tym procesów torfotwórczych oraz zmian zbiorowisk roślinnych zachodzących pod wpływem działalności bobrów^[1.1].

Do drugiej połowy XIX wieku na obszarze dzisiejszego rezerwatu znajdowało się Jezioro Wielkie. Miało około 135 ha powierzchni i było wówczas piątym pod względem wielkości zbiornikiem wodnym Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. Było płytkie – jego maksymalna głębokość wynosiła około 1,5 m^[1.1].

W 1861 podjęto próbę osuszenia jeziora i przekształcenia jego obszaru w łąki użytkowane rolniczo. Przedsięwzięcie zrealizowano tylko częściowo, ponieważ silnie uwodnionych osadów gytii nie udało się zdrenować. W południowo-wschodniej części dawnej misy pozostał niewielki, okresowo pojawiający się zbiornik nazywany Kahiżą^[1.3].

W miejscu dawnego jeziora rozwinęły się następnie torfowiska. Na obszarze rezerwatu obserwuje się silną sukcesję roślinności, przejawiającą się wkraczaniem roślinności leśnej i zaroślowej^[1.2].

Rezerwat utworzono na wniosek Nadleśnictwa Parczew w ramach inicjatywy „100 rezerwatów przyrody na 100-lecie Lasów Państwowych”^[1.2].

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie wydał 27 sierpnia 2025 zarządzenie uznające obszar za rezerwat przyrody „Kahiża”. Akt ogłoszono 28 sierpnia w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego pod pozycją 3879 i wszedł on w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, 12 września 2025^[2.2]. Utworzenie Kahiży, wraz z rezerwatami „Starodrzew Sosnowy” i „Zakrzów”, odnotowały również media^[3].

Według klasyfikacji określonej w akcie ustanawiającym Kahiża jest rezerwatem krajobrazowym. Ze względu na dominujący przedmiot ochrony zaliczono go do typu krajobrazów i podtypu krajobrazów naturalnych. Ze względu na główny typ ekosystemu jest rezerwatem różnych ekosystemów, o podtypie mozaiki różnych ekosystemów. Nadzór nad rezerwatem sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Lublinie^[2.1].