Rhinophyllinae

	Rhinophyllinae
	R.J. Baker, Solari, Cirranello & Simmons, 2016
	; Listkonosek karłowaty (R. pumilio)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	nietoperze
Podrząd	mroczkokształtne
Nadrodzina	Noctilionoidea
Rodzina	liścionosowate
Podrodzina	Rhinophyllinae
	Typ nomenklatoryczny
	Podrodzina: Rhinophylla W.C.H. Peters, 1865; Rodzaj: Rhinophylla pumilio W.C.H. Peters, 1865
Synonimy
	Podrodziny: Rhinophyllinae R.J. Baker, Hoofer, C.A. Porter & Van Den Bussche, 2003; Rodzaju: Rhinopylla: Zortéa, 1995;
	Podrodziny: Rhinophyllinae R.J. Baker, Hoofer, C.A. Porter & Van Den Bussche, 2003; Rodzaju: Rhinopylla: Zortéa, 1995;
Rodzaje i gatunki
	Rhinophylla W.C.H. Peters, 1865 – listkonosek; 3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Rhinophylla W.C.H. Peters, 1865 – listkonosek; 3 gatunki – zobacz opis w tekście

Rhinophyllinae – monotypowa podrodzina ssaków z rodziny liścionosowatych (Phyllostomidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Podrodzina obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej^[5]^[6]^[7].

Morfologia

Długość ciała 40–60 mm, długość ucha 15–18 mm, długość tylnej stopy 8–12 mm, długość przedramienia 29,3–37,2 mm; masa ciała 6,5–16 g^[6]^[8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1865 roku niemiecki zoolog Wilhelm Peters w artykule zatytułowanym O nietoperzach (Vespertilio soricinus Pallas, Choeronycteris Lichtenst., Rhinophylla pumilio nov. gen., Artibeus fallax nov. sp., A. concolor nov. sp., Dermanura quadrivittatum nov. sp., Nycteris grandis n. sp.), opublikowanym w czasopiśmie „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”^[4]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) listkonosek karłowaty (M. pumlio).

Etymologia

Rhinophylla (Rhinopylla): gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos’; φυλλον phullon ‘liść’^[9].

Podział systematyczny

Do podrodziny należy jeden rodzaj listkonosek^[10] (Rhinophylla) z trzema gatunkami^[11]^[8]^[5]^[10]^[8]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[10]	Podgatunki^[6]^[5]^[8]	Rozmieszczenie geograficzne^[6]^[5]^[8]	Podstawowe wymiary^[6]^[8]^[c]	Status IUCN^[12]
Rhinophylla alethina	Handley, 1966	listkonosek owłosiony	gatunek monotypowy	pacyficzne zbocze w Kolumbii (Chocó na południe do Nariño) i w Ekwadorze (Esmeraldas na południe do Chimborazo; zakres wysokości: 0–1700 m n.p.m.	DC: 4,7–6 cm DO: bezogonowy DP: 3,5–3,7 cm MC: 12–16 g	NT
Rhinophylla fischerae	D.C. Carter, 1966	listkonosek dżunglowy	gatunek monotypowy	Nizina Amazonki w Kolumbii, Wenezueli, Brazylii, Ekwadorze i Peru	DC: 4,4–4,8 cm DO: bezogonowy DP: 2,9–3,2 cm MC: 6,5–7 g	LC
Rhinophylla pumlio	W.C.H. Peters, 1865	listkonosek karłowaty	gatunek monotypowy	na wschód od Andów w Kolumbii, Ekwadorze, Peru i Boliwii, na wschód do Wenezueli, regionu Gujana i Brazylii (amazońskie i atlantyckie wybrzeże na południe do północnego Espírito Santo); zakres wysokości: 0–1400 m n.p.m.	DC: 4–5,7 cm DO: bezogonowy DP: 2,9–3,7 cm MC: 8–13,5 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia.

Uwagi

↑ Nomen nudum.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Rhinophylla W.C.H. Peters, 1865.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

↑ R.J. Baker, S. Solari, A. Cirranello & N.B. Simmons. Higher Level Classification of Phyllostomid Bats with a Summary of DNA Synapomorphies. „Acta Chiropterologica”. 18 (1), s. 17, 2016. DOI: 10.3161/15081109ACC2016.18.1.001. (ang.).
↑ R.J. Baker, S.R. Hoofer, C.A. Porter & R. Van Den Bussche. Diversification among New World leaf-nosed bats: an evolutionary hypothesis and classification inferred from digenomic congruence of DNA sequence. „Occasional Papers / Museum of Texas Tech University”. 230, s. 25, 2003. (ang.).
↑ M. Zortéa. Observations on tent using in the carolline bat Rhinopylla pumilio in southeastern Brazil. „Chiroptera Neotropical”. 1 (1), s. 2, 1995. (ang.).
1 2 W. Peters. Über Flederthiere (Vespertilio soricinus Pallas, Choeronycteris Lichtenst., Rhinophylla pumilio nov. gen., Artibeus fallax nov. sp., A. concolor nov. sp., Dermanura quadrivittatum nov. sp., Nycteris grandis n. sp.). „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1865, s. 355, 1865. (niem.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 176. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 S. Solari, R. Medellín, B. Rodríguez-Herrera, V. da Cunha Tavares, G. Garbino, M.A. Camacho, D.T. Saá, B. Lim, J. Arroyo-Cabrales, A. Rodríguez-Durán, E. Dumont, S. Burneo, L.F. A. Urioste, M. Tschapka & D. Espinosa: Family Phyllostomidae (New World Leaf-nosed Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 539–540. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Rhinophylla. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-02-15]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 504. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 607, 1904. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 105. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-31]. (ang.).
↑ Taxonomy: Rhinophylla – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-06-21]. (ang.).

[2] Nomen nudum.

[4] Niepoprawna późniejsza pisownia Rhinophylla W.C.H. Peters, 1865.

[14] DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

[Baker&inni-1] R.J. Baker, S. Solari, A. Cirranello & N.B. Simmons. Higher Level Classification of Phyllostomid Bats with a Summary of DNA Synapomorphies. „Acta Chiropterologica”. 18 (1), s. 17, 2016. DOI: 10.3161/15081109ACC2016.18.1.001. (ang.).

[bak&inni-3] R.J. Baker, S.R. Hoofer, C.A. Porter & R. Van Den Bussche. Diversification among New World leaf-nosed bats: an evolutionary hypothesis and classification inferred from digenomic congruence of DNA sequence. „Occasional Papers / Museum of Texas Tech University”. 230, s. 25, 2003. (ang.).

[zor-5] M. Zortéa. Observations on tent using in the carolline bat Rhinopylla pumilio in southeastern Brazil. „Chiroptera Neotropical”. 1 (1), s. 2, 1995. (ang.).

[Peters-6] 1 2 W. Peters. Über Flederthiere (Vespertilio soricinus Pallas, Choeronycteris Lichtenst., Rhinophylla pumilio nov. gen., Artibeus fallax nov. sp., A. concolor nov. sp., Dermanura quadrivittatum nov. sp., Nycteris grandis n. sp.). „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1865, s. 355, 1865. (niem.).

[Burgin&inni-7] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 176. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Solari&inni-8] 1 2 3 4 5 S. Solari, R. Medellín, B. Rodríguez-Herrera, V. da Cunha Tavares, G. Garbino, M.A. Camacho, D.T. Saá, B. Lim, J. Arroyo-Cabrales, A. Rodríguez-Durán, E. Dumont, S. Burneo, L.F. A. Urioste, M. Tschapka & D. Espinosa: Family Phyllostomidae (New World Leaf-nosed Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 539–540. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).

[Wilson&Reeder-9] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Rhinophylla. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-02-15]. (ang.).

[amw-10] 1 2 3 4 5 6 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 504. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-11] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 607, 1904. (ang.).

[Cichocki&inni-12] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 105. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[mdd-13] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-31]. (ang.).

[15] Taxonomy: Rhinophylla – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-06-21]. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[b]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[c]

[12]