Rhizoctonia cornigera
 Rhizoctonia cornigera na źdźble pszenicy | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
podstawkorożek zbożowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Rhizoctonia cornigera (Bourdot) Zmitr. Biol. Bull. Rev. 14(Suppl. 1): S33 (2024) | |
Rhizoctonia cornigera (Bourdot) Zmitr. – gatunek grzybów z typu podstawczaków (Basidiomycota)[1]. Grzyb mikroskopijny, który u zbóż wywołuje ostrą plamistość oczkową. Choroba ta występuje w Polsce[2].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhizoctonia, Ceratobasidiaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1922 r. Hubert Bourdot, nadając mu nazwę Corticium cornigerum. Wówczas znany był tylko jako anamorfa. W 2024 r. Ivan V. Zmitrovich stwierdził, że w istocie jest to Rhizoctonia cereale[1]. Synonimy[3]:
- Ceratobasidium cereale D.I. Murray & Burpee 1984
- Ceratobasidium cornigerum (Bourdot) D.P. Rogers 1935
- Ceratobasidium cornigerum (Bourdot) D.P. Rogers var. cornigerum 1935
- Ceratorhiza cerealis (E.P. Hoeven) R.T. Moore 1987
- Corticium cornigerum Bourdot 1922
- Corticium invisum Petch 1925
- Corticium pervagum Petch 1925
- Rhizoctonia cerealis E.P. Hoeven 1977
W Polsce znany jest pod dwoma nazwami polskimi, nadanymi mu przez Władysława Wojewodę w 2003 r.: Ceratobasidium cornigerum (Bourdot) D.P. Rogers 1935 – podstawkorożek szarawy i Ceratobasidium cereale D.I. Murray & Burpee 1984 – podstawkorożek zbożowy[4]. Obydwie są niespójne z aktualną nazwą naukową. orfologia
Morfologia
Owocnik rozpostarty, cienki, białawy. Strzępki bezbarwne, o szerokości od 3 do 9 μm, bez sprzążek. Podstawki elipsoidalne do szeroko maczugowatych, 9 do 14 na 8 do 12 μm, z czterema sterygmami. Bazydiospory elipsoidalne i szeroko wrzecionowate, o wymiarach od 6 do 11 na 4 do 6 μm. Czasami powstają jasnobrązowe sklerocja o średnicy od 0,5 do 3 mm[5].
Występowanie i siedlisko
Występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą[6]. W Polsce podano liczne jego stanowiska, głównie na drewnie drzew liściastych, iglastych i na resztkach roślinnych[4]. Prawdopodobnie jest kosmopolityczny. Występuje jako saprotrof glebowy na martwych pędach i opadłej ściółce, ale jest także fakultatywnym patogenem roślinnym powodującym choroby upraw i traw darniowych. Może również rozwijać się na żywych liściach drzew i krzewów, szczególnie w tropikach i subtropikach[5]. Według źródeł zagranicznych jest jednym z patogenów wywołujących czarną zgniliznę korzeni truskawki[7]. Jest także jednym z najczęstszych grzybów tworzących endomykoryzę ze storczykami[8].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2026-01-27].
- ↑ Joanna Marcinkowska, Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, s. 324, ISBN 978-83-09-01048-7.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2026-01-28].
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 100, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 P. Roberts, Rhizoctonia-forming fungi, Kew: Royal Botanic Gardens, 1999, s. 39, ISBN 1-900347-69-5.
- ↑ IWystępowanie Ceratobasidium cornigeum na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2022-11-07].
- ↑ Michael A. Ellis, Black Root Rot of Strawberry [online].
- ↑ Gerfried Deutsch, Mycorrhizal fungi of terrestrial orchids [online] [dostęp 2022-11-07] [zarchiwizowane z adresu 2011-06-17].