Richard Bambach

Zestawienie osiemnastu masowych wymierań w fanerozoicznej historii Ziemi według Richarda Bambacha

Richard Bambach (ur. 18 maja 1934 w Cincinnati[1], zm. 20 czerwca 2025[2][3]) – paleontolog amerykański.

Studiował na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa oraz na Yale, gdzie w 1969 uzyskał doktorat[4]. Był związany zawodowo z Instytutem Politechnicznym i Uniwersytetem Stanowym Wirginii[4], a ponadto ze Smithsonian Institution[5] i Uniwersytetem Harvarda[6]. Przedmiotem jego badań były zmiany bioróżnorodności w fanerozoiku[7], makroewolucja[8] i masowe wymierania[9].

Wraz z Jackiem Sepkoskim, Davidem Raupem i Jamesem Valentine'em był współautorem wpływowego[10] artykułu, w którym pokazano, że w fanerozoiku zaszedł zasadniczy wzrost bioróżnorodności, najpierw w paleozoiku, a potem, po wymieraniu permskim, w późniejszej części mezozoiku i w kenozoiku; bioróżnorodność kenozoiczna jest największa w historii Ziemi[7]. Artykuł ten określano później krótko jako „dokument odzwierciedlający wspólne stanowisko” (ang. consensus paper)[1].

Wprowadził trójwymiarowy diagram możliwych sposobów życia organizmów (ang. ecospaces), którego osiami są ruchomość, sposób odżywiania i umiejscowienie w przestrzeni (ang. tiering), co pozwoliło na zauważenie roli, którą w kształtowaniu różnorodności ekologicznej odegrała radiacja ordowicka[11]. Diagram ten określano czasami jako „sześcian Bambacha” (ang. Bambachian cube)[12].

W 1998 otrzymał medal im. Raymonda C. Moore'a[6], a w 2003 – medal Paleontological Society[1]. Na jego cześć nazwano gatunek karbońskiego wielkoraka Cyrtoctenus bambachi Plotnick & Lamsdell, 2023[13].

Przypisy

  1. 1 2 3 Arnold I. Miller, Presentation of the Paleontological Society medal to Richard K. Bambach, „Journal of Paleontology”, 78 (4), 2004, s. 815–816, DOI: 10.1666/0022-3360(2004)078<0815:POTPSM>2.0.CO;2, ISSN 0022-3360 [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  2. ↑ Richard Karl Bambach Obituary June 20, 2025 [online], Reger Funeral Home [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  3. ↑ n, Richard Bambach Obituary - Death Notice and Service Information [online], Legacy.com, 23 czerwca 2025 [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  4. 1 2 Bambach, Richard [online], www.geos.vt.edu [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  5. ↑ Smithsonian Profiles: Bambach, Richard [online], profiles.si.edu [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  6. 1 2 Richard Bambach [online], American Scientist [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  7. 1 2 J. John Sepkoski jr., Richard K. Bambach, David M. Raup, James W. Valentine, Phanerozoic marine diversity and the fossil record, „Nature”, 293 (5832), 1981, s. 435-437.
  8. ↑ Richard K. Bambach, Seafood through time: changes in biomass, energetics, and productivity in the marine ecosystem, „Paleobiology”, 19 (3), 1993, s. 372–397, DOI: 10.1017/S0094837300000336, ISSN 0094-8373 [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  9. ↑ Richard K. Bambach, PHANEROZOIC BIODIVERSITY MASS EXTINCTIONS, „Annual Review of Earth and Planetary Sciences”, 34 (Volume 34, 2006), 2006, s. 127–155, DOI: 10.1146/annurev.earth.33.092203.122654, ISSN 0084-6597 [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  10. ↑ Według danych Google Scholar na dzień 3 lipca 2005 cytowany 570 razy.
  11. ↑ Richard K. Bambach, Andrew M. Bush, Douglas H. Erwin, Autecology and the Filling of Ecospace: Key Metazoan Radiations, „Palaeontology”, 50 (1), 2007, s. 1–22, DOI: 10.1111/j.1475-4983.2006.00611.x, ISSN 1475-4983 [dostęp 2025-07-03] (ang.).
  12. ↑ Subhronil Mondal, Peter J. Harries, Phanerozoic trends in ecospace utilization: The bivalve perspective, „Earth-Science Reviews”, 152, 2016, s. 106–118, DOI: 10.1016/j.earscirev.2015.10.005, ISSN 0012-8252 [dostęp 2025-07-03].
  13. ↑ Roy E. Plotnick, James C. Lamsdell, Eurypterids from the Price Formation of Virginia: First Eurypterids from the Mississippian of North America, „Journal of Paleontology”, 97 (1), 2023, s. 167–171, DOI: 10.1017/jpa.2022.84, ISSN 0022-3360 [dostęp 2025-07-03] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.