Ride-hailing
Ride-hailing – model usługi przewozu osób „na żądanie", w którym pasażer zamawia przejazd (najczęściej przez aplikację), a kierowca przyjmuje zlecenie i realizuje przewóz do wskazanego celu[1][2]. W raporcie Instytutu Jagiellońskiego termin ten jest ujmowany jako forma pośrednictwa w przewozach osobowych, powiązana z rozwojem platform cyfrowych w usługach[3].
Ride-hailing jest zwykle kojarzony z platformami (aplikacjami) pośredniczącymi między pasażerem a kierowcą, wykorzystującymi m.in. geolokalizację i nawigację (GPS) oraz płatności elektroniczne[2][3]. W takim modelu typowe jest: uproszczenie procesu zamówienia przejazdu, możliwość oszacowania trasy i ceny przed rozpoczęciem kursu oraz rozliczenia bezgotówkowe, co wpływa na przewidywalność i poczucie bezpieczeństwa transakcji[2][3]. Typowy model monetyzacji platform opiera się na prowizji pobieranej od realizowanych przejazdów (w zakresie 20–25%), uzupełnianej m.in. subskrypcjami lub powierzchniami reklamowymi[2].
W dyskusjach terminologicznych rozróżnia się ride-hailing i ridesharing. Ride-hailing oznacza przewóz realizowany po przyjęciu zlecenia (najczęściej w aplikacji), natomiast ridesharing dotyczy współdzielenia przejazdu przez osoby podróżujące we wspólnym kierunku (np. model kojarzony z platformami przejazdów dalekodystansowych)[2].
Rynek i rozwój
Rozwój ride-hailingu wiązany jest z upowszechnieniem smartfonów, mobilnego internetu, nawigacji GPS i płatności bezgotówkowych oraz z efektem skali platform, które zwiększyły dostępność usług przewozowych w miastach[2][3]. Do najpopularniejszych platform ride-hailingowych działających w Polsce należą Uber, Bolt i Free Now[3].
W Polsce w 2022 roku za pośrednictwem platform ride-hailingowych zrealizowano około 112 mln przejazdów, liczba aktywnych użytkowników aplikacji wyniosła 18,6 mln, a wartość rynku oszacowano na 2,5 mld zł. Prognozowano, że w 2025 roku wartość usług „przewozów aplikacyjnych" może wynieść ok. 4,7 mld zł, a przychody platform pośredniczących przekroczyć 886,5 mln zł[3].
Regulacje i debata w Polsce
Debatę regulacyjną osadzono m.in. w kontekście wyroku TSUE w sprawie Uber Systems Spain, po którym stało się jasne, że regulacja pośrednictwa w przewozach na poziomie krajowym jest kwestią czasu[3]. W Polsce pośrednictwo w przewozach osobowych zostało objęte regulacją od 2019 roku, a następnie w 2023 roku kontynuowano prace legislacyjne, koncentrując się przede wszystkim na bezpieczeństwie i większej kontroli nad kierowcami wykonującymi przewozy[3].
Spór o zakres regulacji stanowi przykład napięcia między szybkim tempem zmian w modelach biznesowych platform a wolniejszą adaptacją przepisów. Wskazuje się również na wątki bezpieczeństwa pasażerów (w szczególności kobiet) oraz presję tradycyjnego sektora przewozów na „wyrównanie zasad" rynku[2].
Bezpieczeństwo i mechanizmy kontroli
Wraz z rozwojem sektora rośnie znaczenie standardów bezpieczeństwa oraz mechanizmów weryfikacji. Projektowane rozwiązania obejmują m.in. obowiązek dwustopniowej weryfikacji kierowców (przed rozpoczęciem współpracy oraz w trakcie realizacji zlecenia), zaostrzenie wymogów uzyskania licencji na przewóz oraz umożliwienie wymiany danych o kierowcach pomiędzy platformami; jako przykład rozwiązania wskazuje się weryfikację w trakcie kursu typu „selfie check"[3]. Platformy wdrażają również własne narzędzia i procedury weryfikacyjne, m.in. w zakresie oznakowania pojazdów i kontroli dokumentów kierowców[2].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ ride-hailing. Cambridge Dictionary (Cambridge University Press). [dostęp 2025-12-25]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Magdalena Melke: Czy ride-hailing wymaga większych regulacji?. Polon.pl, 2023-07-05. [dostęp 2025-12-25]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Emanuel Wanat; Kamil Moskwik; Klaudia Radwańska; Stanisław Wasilewski: Ride-hailing: pośrednictwo w przewozach osobowych – polska reforma. Instytut Jagielloński, 2023-05. [dostęp 2025-12-25]. (pol.).