Roman Chojnacki (poeta)

Roman Chojnacki (ur. 4 maja 1954 w Lesznie) – polski poeta, krytyk literacki, redaktor, autor sztuk teatralnych, były sekretarz literacki Teatru Nowego w Poznaniu. Znany głównie jako twórca dziesięciu tomików poetyckich oraz pracy krytycznoliterackiej Od „mówienia wprost” do „nowej prywatności”: o poezji lat siedemdziesiątych.

Debiutował w wieku osiemnastu lat na łamach „Gazety Poznańskiej”. Rok później ukazał się jego pierwszy arkusz poetycki Głos pierwszy, który zaginął w niemalże całym nakładzie. W 1977 został absolwentem filologii polskiej ze specjalnością teatrologia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Należał do Związku Literatów Polskich, w którym przez rok pełnił funkcję prezesa Koła Młodych ZLP. W latach 1982–1988 był sekretarzem literackim w poznańskim Teatrze Nowym oraz współredaktorem czasopisma teatralnego „Zza kulis”. W międzyczasie publikował swoje wiersze oraz prace krytyczne w takich pismach jak „Integracje”, „Student”, czy „Akcent”^[1]. W 1982 został powołany do wojska w ramach ogólnopolskiej akcji SB wymierzonej w „osoby podejrzane o inspirowanie i organizowanie strajków i zajść ulicznych, druk, kolportaż, czy tzw. łącznikowanie, a nie nadające się (z braku dowodów) do internowania lub zatrzymania”^[2]. Odbył tę służbę w jednostce wojskowej w Rawiczu. Następnie został „nauczycielem” w konsulacie USA w Poznaniu. W 1986 po raz pierwszy wyjechał za granicę, do Stanów Zjednoczonych na stypendium Agencji Informacyjnej Departamentu Stanu. Podróżował po USA z przewodniczką, którą po była Eleonora Griswold, wdowa po Aleksandrze Fordzie. Grossowie zaproponowali mu pozostanie na amerykańskim kontynencie i objęcie stanowiska ich osobistego sekretarza. Chojnacki odmówił i na krótko wrócił do Polski, w roku 1988 wyemigrował jednak na fali tzw. emigracji solidarnościowej do Kanady^[3]. Mieszkał tam do 2018 w Brampton pod Toronto i pracował jako kierowca, nie zaniedbując sztuki pisarskiej. Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Jego twórczość wywodzi się z ruchu poetyckiego, zwanego „Nowa Prywatność”, który pojawił się w świecie literackim w 1976, skąd nazywany jest także „Pokoleniem '76”. To kolejna ponowofalowa generacja, której literatura charakteryzowała się stałymi i charakterystycznymi cechami. Głównymi zagadnieniami, jakie można było w jej poetyce znaleźć, to m.in.: język, etyka, pamięć kultury, religia, polityka, biologia, wyobraźnia^[4]. Była to literatura ponura, wyrażająca „przygnębienie ery gierkowskiej”, korzystająca z tradycji turpizmu. Opisywała świat „chorujący, osaczony szpetotą, grzęznący w ziemi cmentarnej”. Najbardziej dominującą i wyróżniającą jej cechą było jednak opisanie w niej samopoczucia, które bywa uchwyceniem nastroju chwili, wyrażeniem uczucia, czy oceną losu. Poezja Chojnackiego na tym się nie zatrzymała. Wychodząc od swego pierwotnego pochodzenia, ewoluowała „w kierunku indywidualnej definicji rzeczywistości”^[5], na którą składało się osobiste, humanistyczne, uniwersalne spojrzenie na człowieka. Nie brakuje w jego poezji kontemplacji świata^[6], tak w wymiarze zachwytu nad nim, jak też pochylenia się nad jego smutkiem. W dorobku autora znajdują się wiersze miłosne, przepełnione zmysłowością oraz takie, które traktują o rzeczach ostatecznych. Utwory w najnowszych tomikach ocierają się o filozofię transcendencji i epistemologii oraz podejmują kwestię wyobraźni poetyckiej^[7].

Tomiki poetyckie:

• Głos pierwszy
• Dla tego życia
• Z pozoru cisza
• Apel poległych i inne wiersze
• Noc: wiersze 1977–1983
• Wiersze nienapisane
• Tak
• Lekcje przyrody
• Aleppo
• C'est ainsi

Inne:

• Herody polskie^[8][9]
• Herody polskie II
• Od „mówienia wprost” do „nowej prywatności”: o poezji lat siedemdziesiątych
• Teatr Nowy w Poznaniu 1973–1983
• Gołąb cukrowy (proza), Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2023^[10]

• Nagroda główna w XIX Konkursie Poezji Społecznie Zaangażowanej o Nagrodę „Czerwonej Róży” (1978)
• Medal im. Stanisława Grochowiaka za najlepszy debiut (1979)
• Nagroda „Peleryny” za najciekawszy debiut poetycki - tom poezji Z pozoru cisza (1980)^[11]
• Nagroda Niezależnych (podziemna) za tomik Apel poległych i inne wiersze
• Wawrzyn Radaru za tomik Noc oraz książkę Od „mówienia wprost” do „nowej prywatności”
• Nagroda Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich (2006)