Roman Gertner
 | |
 podporucznik piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
28 czerwca 1897 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
15 sierpnia 1970 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
 | |
| Odznaczenia | |
     | |
Roman Gertner (ur. 28 czerwca 1897 w Łodzi, zm. 15 sierpnia 1970 tamże) – podporucznik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn Piotra i Magdaleny urodzony 28 czerwca 1897 w Łodzi, ówczesnym mieście powiatowym guberni piotrkowskiej[1][2]. Uczył się w progimnazjum Polskim w rodzinnym mieście. W klasie trzeciej przeniósł się do Męskiego Gimnazjum Polskiego Towarzystwa „Uczelnia” w Łodzi[1]. W 1912 został członkiem drużyny skautowej[1].
28 listopada 1914 jako skaut i uczeń klasy czwartej gimnazjum wstąpił do Legionów Polskich[1]. Początkowo pełnił służbę w Biurze Werbunkowym w Sosnowcu, a następnie w batalionie uzupełniającym ob. Leona Berbeckiego[1]. Chrzest bojowy przeszedł 24 grudnia 1914 w bitwie pod Łowczówkiem[1]. Po bitwie został przeniesiony do 1 kompanii I batalionu 5 pułku piechoty[1]. W jego szeregach wziął udział w kampanii poleskiej i wołyńskiej[1]. Wyróżnił się 5 lipca 1916 w bitwie pod Kostiuchnówką, w której został ranny w nogę[3][1], za co odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy[4]. Następnie leczył się w szpitalu w Nowym Sączu[1]. W tym samym roku został zwolniony z Legionów[1]. Po zakończeniu leczenia wrócił do Łodzi, gdzie uczęszczał na kursy maturalne, kontynuował działalność w skautingu oraz podjął działalność w Polskiej Organizacji Wojskowej[1].
W listopadzie 1918 wstąpił do batalionu harcerskiego w Warszawie. W marcu 1919 został przeniesiony do 5 pułku piechoty Legionów i wziął udział w operacji wileńskiej[1]. Później został przydzielony do Dowództwa 3 Armii[1]. Od jesieni 1920 pełnił służbę w Oddziale II Dowództwa Wojska Litwy Środkowej (jego przełożonym był kapitan Tadeusz Bandrowski). W 1922 został przeniesiony do rezerwy[1]. 22 czerwca 1926 prezydent RP mianował go podporucznikiem rezerwy ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1925 i 103. lokatą w korpusie oficerów piechoty[5][6]. W 1934, jako oficer pospolitego ruszenia pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Łódź Miasto II. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr IV. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[7].
W 1922, po zwolnieniu z wojska, pracował w Związku Strzeleckim w Łodzi jako referent oświatowy. W 1924 wyjechał do Bydgoszczy, gdzie organizował harcerstwo. W 1926 wrócił do Łodzi, gdzie pracował w Kasie Chorych, w charakterze urzędnika. Obowiązki zawodowe łączył z działalnością społeczną w Związku Harcerstwa Polskiego jako instruktor. W 1928 przyznano mu status inwalidy wojennego[1]. Mieszkał w Łodzi przy ul. Napiórkowskiego 76 m. 50. Tam zmarł 15 sierpnia 1970 i został pochowany na Starym Cmentarzu[2].
Był kawalerem, bezdzietnym[1].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6569 – 17 maja 1922[4][8][9][1]
- Krzyż Niepodległości – 17 marca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[10][1]
- Krzyż Walecznych trzykrotnie – 16 września 1922 „za udział w b. Legionach Polskich”[11][1]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 1929[1]
- Odznaka za Rany i Kontuzje z dwiema gwiazdkami[1]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Gertner Roman. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.37-2812 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-03-22].
- 1 2 Roman Gertner (1897-1970). Fundacja Obchodów 100 Rocznicy Odzyskania Przez Polskę Niepodległości. [dostęp 2026-03-22].
- ↑ VI Lista strat 1916 ↓, s. 7.
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 19.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 14 lipca 1926, s. 211.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 265.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 904.
- ↑ Bąbiński 1929 ↓, s. 80.
- ↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari“ V kl. oficerów i szeregowych z b. 5-go pułku piechoty Legjonów Polskich., „Żołnierz Polski” (29 (308)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 16 lipca 1922, s. 17 [dostęp 2026-06-22], Cytat: st. szer. L. P. Gertner Roman.
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 64, poz. 82 (ISAP)
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 16 września 1922, s. 672.
Bibliografia
- VI Lista strat Legionów Polskich od 1 maja do 1 lipca 1915. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1916-07-01.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Kazimierz Bąbiński: Zarys historji wojennej 5-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.