Roman Horoszkiewicz

Roman Horoszkiewicz
Wojnicz
Ilustracja
kpt. Roman Horoszkiewicz (1930)
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia

5 stycznia 1892
powiat czortkowski

Data i miejsce śmierci

11 grudnia 1962
Opole

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

1 pułk piechoty
1 pułk Ułanów Legionów Polskich
20 Dywizja Piechoty

Główne wojny i bitwy

III powstanie śląskie
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi (II RP) Śląski Krzyż Powstańczy Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Srebrny Wawrzyn Akademicki

Roman Horoszkiewicz, ps. „Wojnicz” (ur. 5 stycznia 1892 w powiecie czortkowskim, zm. 11 grudnia 1962 w Opolu) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, powstaniec śląski, po II wojnie światowej działacz kulturalny na Śląsku Opolskim.

Życiorys

Pochodził z rodziny inteligenckiej o silnych polskich tradycjach niepodległościowych. Syn Tadeusza i Heleny z Dobek-Zarębów[1]. Źródła podają różne nazwy jego miejsca urodzenia: Sołówka, Sałówka, Stalówka, zgodne są natomiast co do położenia tej miejscowości w powiecie czortkowskim[2]. Ukończył gimnazjum w Krakowie[1]. Następnie w 1910 roku podjął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim z dziedziny heraldyki i historii sztuki. Ukończył je dopiero w 1925, ze względu na służbę w Legionach Polskich i udział w III powstaniu śląskim.

Od 3 sierpnia 1914 służył w pierwszej kompanii kadrowej[3]. 12 sierpnia tego roku przeszedł do oddziału konnego Władysława Prażmowskiego[3]. Następnie służył jako konny ordynans w komendzie 1 pułku piechoty[3]. We wrześniu 1917, po kryzysie przysięgowym, został wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii i wysłany na front włoski[4]. Walczył w szeregach I batalionu 100 pułku piechoty[5]. 19 grudnia 1917 pod Cortelazzo został ranny[5]. Później został przeniesiony do 120 pułku piechoty[5].

18 listopada 1918 generał Bolesław Roja przydzielił go do Biura Prasowego w Polskiej Komendzie Wojskowej w Krakowie[6]. W Wojsku Polskim został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W maju 1921 przybył na Górny Śląsk, by wziąć udział w III powstaniu. Walczył m.in. w rejonie Strzelec a następnie w był dowódcą taktycznym pułku królewskohuckiego Karola Gajdzika.

W latach 1923–1925 studiował archeologię na Uniwersytecie Lwowskim, pracując równocześnie w Muzeum Dzieduszyckich. Po ukończeniu studiów podjął pracę nauczyciela historii w gimnazjum, następnie został zastępcą wojewódzkiego konserwatora zabytków w Brześciu nad Bugiem. Założył Muzeum Ziemi Pińskiej. Był publicystą, zajmującym się głównie tematyką krajoznawczą. W latach 1934–1939 pracował w dyrekcji Polskiego Radia. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Tarnopol. Posiadał przydział do 54 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Tarnopolu[7]. Działacz Zw. Strzeleckiego; sprawował funkcję komendanta podokręgu tarnopolskiego (1933–1934), a w latach 1934–1935 był szefem propagandy w Komendzie Głównej. W Tarnopolu redagował „Głos Polski”[8].

W sierpniu 1939 został zmobilizowany do 20 Dywizji Piechoty. W kampanii wrześniowej wziął udział w stopniu kapitana, biorąc udział w obronie Warszawy. Po kapitulacji doczekał końca wojny jako jeniec wojenny. Po wojnie zamieszkał czasowo w Krakowie, następnie udał się do Katowic, by zająć się zabezpieczaniem ocalałych po wojnie zabytków na terenie całego województwa śląskiego.

W 1946 podjął się organizowania polskiego życia kulturalnego i naukowego w Opolu. Pracował w Urzędzie Miasta, Wydziale Kultury i Sztuki Wojewódzkiej Rady Narodowej, Muzeum Okręgowym (ob. Muzeum Śląska Opolskiego). Był organizatorem Komitetu Organizacji Wykopalisk Prehistorycznych w Opolu. Działał w towarzystwach naukowych.

Zmarł w Opolu, został pierwotnie pochowany na cmentarzu przy ulicy Wrocławskiej, następnie prochy przeniesiono na cmentarz komunalny w Opolu-Półwsi (sektor 1ZBOWID-1-21)[9].

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

Jego imię noszą ulice w Opolu i Kędzierzynie-Koźlu.

Przypisy

  1. 1 2 Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 264.
  2. ↑ Oczywiście, chodzi o wieś Salówka (zob. Salówka, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 218.), która obecnie nie istnieje i jest dzielnicą wsi Jagielnica.
  3. 1 2 3 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Horoszkiewicz Roman, ps. „Woynicz”. [w:] Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 [on-line]. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2026-02-02].
  4. ↑ Horoszkiewicz 1931 ↓, s. 23.
  5. 1 2 3 Horoszkiewicz 1931 ↓, s. 24.
  6. ↑ Rozkazy DOGen. Kraków ↓, Nr 11 z 18 listopada 1918 roku.
  7. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 11, 507.
  8. ↑ Roman Horoszkiewicz–Wojnicz | Fundacja 100 [online], fundacja100.pl [dostęp 2025-02-25].
  9. ↑ Cmentarze komunalne w Opolu - wyszukiwarka osób pochowanych [online], opolepolwies.artlookgallery.com [dostęp 2020-06-04].
  10. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 156, poz. 227 (ISAP) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  11. ↑ M.P. z 1947 r. Nr 1, poz. 1 (ISAP) „za zasługi położone przez powstańców śląskich, którzy jako uczestnicy walk z Niemcami na terenie całego Śląska przyczynili się w szczególnej mierze do przyłączenia ziem Śląskich do Polski”.
  12. ↑ M.P. z 1931 r. Nr 260, poz. 358 (ISAP) „za zasługi na polu pracy organizacyjno-rolniczej”.
  13. ↑ M.P. z 1936 r. Nr 261, poz. 461 (ISAP) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.