Romuald Dąbrowski

Romuald Dąbrowski
Romuald Ritter Dąbrowski von Jelita
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia

25 października 1874
Liteni

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
USRR

Przebieg służby
Lata służby

1894–1927

Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Dowództwo Okręgu Korpusu Nr IV

Stanowiska

dowódca okręgu korpusu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Kawaler Orderu Zasługi Wojskowej (Bułgaria) Krzyż Zasługi Wojskowej (w czasie wojny) Krzyż Zasługi Wojskowej (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913

Romuald Dąbrowski herbu Jelita (ur. 25 października 1874 w Liteni, zm. wiosną 1940 w USRR) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Józefa i Bronisławy z Lewickich, urodzony 25 października 1874 w Liteni[1], w ówczesnym powiecie suczawskim Księstwa Bukowiny[2]. W latach 1882–1886 uczęszczał do szkoły powszechnej w Czerniowcach. W latach 1886–1888 uczył się w c. k. Szkole Realnej w Czerniowcach[1], a w latach 1888–1890 w c. k. Wojskowej Niższej Szkole Realnej w Koszycach[3]. W 1894 roku zakończył naukę w Korpusie Kadetów w Budapeszcie i rozpoczął zawodową służbę wojskową w cesarskiej i królewskiej armii[4]. Jego oddziałem macierzystym był 44 węgierski pułk piechoty w Budapeszcie[5][6]. W 1899 roku był adiutantem pułku[7]. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. W 1914 roku był komendantem oddziału karabinów maszynowych[8]. I wojnę światową rozpoczął w stopniu kapitana, dowodząc kompanią karabinów maszynowych[9]. W czasie służby awansował na kolejne stopnie w korpusie oficerów piechoty: kadeta–zastępcy oficera (1 września 1894 roku[10]), podporucznika (1 listopada 1895 roku[11]), porucznika (1 listopada 1899 roku[12]), kapitana (1 listopada 1909 roku[13]) i majora (1 sierpnia 1916 roku[14][15]). Był dwukrotnie ranny: w 1914 w brzuch i 1916 w lewą nogę[16]. Wojnę zakończył w stopniu podpułkownika[9].

8 lutego 1919 przyjęty został do Wojska Polskiego z dniem 1 listopada 1918, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 listopada 1918 i przydzielony do 15 pułku piechoty[17][18]. W maju 1919 objął dowództwo II batalionu. W październiku tego roku dowodził Podgrupą „Słucz” w składzie 4 Dywizji Piechoty Frontu Wołyńskiego. Walczył w rejonie Olewska. 2 grudnia 1919 objął dowództwo 15 pułku piechoty „Wilków” i sprawował je do 19 stycznia 1920. 22 maja 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu pułkownika, w piechocie, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej. Pełnił wówczas służbę w Dowództwie Okręgu Generalnego „Poznań”[19]. Od 24 sierpnia tego roku dowodził XXXV Brygadą Piechoty. 19 listopada objął dowództwo XXXVI Brygady Piechoty, a od 1 marca 1921 roku ponownie dowodził XXXV BP[20].

17 maja 1921 odznaczono go krzyżem „Virtuti Militari” V kl., a w uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.[1][21][2]:

11 września 1920 r. podczas ataku pod Dubienką płk Dąbrowski, nie bacząc na gęsty ogień kaemów, prowadził osobiście tyraliery; 13 września osobiście prowadził oddział do ataku, podtrzymując na duchu przemęczonych żołnierzy; 25 września podczas nocnego ataku nieprzyjaciela poprowadził rezerwy do kontrataku, biorąc setki jeńców i materiał wojenny; W krótkim czasie 35 Bryg. Piech. stoczyła kilkanaście walk z wielkim powodzeniem, co można przypisać nadzwyczajnemu taktycznemu prowadzeniu przez płk. Dąbrowskiego.

Jesienią 1921, w wyniku przejścia wojska na stopę pokojową, dowództwo XXXV BP zostało przeformowane w dowództwo piechoty dywizyjnej 18 DP, a płk Dąbrowski mianowany został dowódcą piechoty dywizyjnej 18 DP[1]. Przejściowo pełnił obowiązki dowódcy tej wielkiej jednostki. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 30. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był wówczas 71 pułk piechoty[22]. Następnie pozostawał oficerem nadetatowym 33 pułku piechoty w Łomży[23]. 8 grudnia 1922 roku przeniesiony został do Rezerwy Oficerów Sztabowych Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu[24]. Z dniem 1 grudnia 1923 roku został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 28 Dywizji Piechoty w Warszawie[25][26]. W 1926, po zamachu majowym objął dowództwo tej dywizji. 3 stycznia 1927 roku odkomenderowany został do Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie, w charakterze słuchacza III Kursu.

16 marca 1927 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych marszałka Polski Józefa Piłsudskiego awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 4. lokatą w korpusie generałów. Następnego dnia został zwolniony ze stanowiska dowódcy 28 DP w Warszawie i mianowany dowódcą Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi[27].

24 czerwca 1927 roku zakończył naukę w CWSW i 9 lipca tego roku objął obowiązki dowódcy OK IV[28]. 15 lipca 1927 roku został zwolniony z tego stanowiska i z dniem 30 września 1927 roku przeniesiony w stan spoczynku[29][30]. Po zakończeniu służby mieszkał w Bochni przy ul. Solna Góra 616[2]. W 1936 przeprowadził się do Stanisławowa na ul. Kamińskiego 5[31].

W okresie dwudziestolecia międzywojennego udzielał się społecznie m.in. w PCK, LOPP oraz Lidze Morskiej i Kolonialnej[1][32].

Po agresji ZSRR na Polskę, prawdopodobnie w grudniu 1939, został aresztowany przez funkcjonariuszy NKWD[1]. Został zamordowany wiosną 1940 na Ukrainie[1] i pogrzebany w Bykowni, gdzie 21 września 2012 został oficjalnie otwarty Polski Cmentarz Wojenny w Kijowie-Bykowni[33]. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej[34], gdzie został wymieniony w wykazie pod numerem 950[35] – lista wywózkowa 067/1 z 1940, poz. 114[1].

Żonaty z Elżbietą (Elizabeth), córką Franciszka Brolika, tenora opery wiedeńskiej, i Leopoldyny von Schweda. Para miała dwóch synów: Franciszka (1904–1962), komandora porucznika, zastępcę komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte, i Romualda (ur. 1905), rotmistrza Wojska Polskiego[36].

Ordery i odznaczenia

austro-węgierskie

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 58.
  2. 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 3.
  3. ↑ Kolekcja ↓, s. 4, 6.
  4. ↑ Zakrzewski 2016 ↓, s. 450.
  5. ↑ Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1895 ↓, s. 393.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 592.
  7. ↑ Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1908 ↓, s. 520.
  8. ↑ Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1914 ↓, s. 466.
  9. 1 2 3 4 5 6 Encyklopedia Wojskowa 1932 ↓, s. 150.
  10. ↑ Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1895 ↓, s. 246.
  11. ↑ Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1898 ↓, s. 277.
  12. ↑ Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1908 ↓, s. 276.
  13. ↑ Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1914 ↓, s. 224.
  14. ↑ Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 109.
  15. ↑ Mianowania w armii. „Nowa Reforma”. Nr 419, s. 2, 21 sierpnia 1916.
  16. ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
  17. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 17 z 15 lutego 1919, poz. 576.
  18. ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 18 z 18 lutego 1919, poz. 598.
  19. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 29 maja 1920 roku, s. 381.
  20. ↑ Wykaz 1927 ↓, s. 38.
  21. ↑ Romuald Dąbrowski - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy [online], www.ogrodywspomnien.pl [dostęp 2026-02-23].
  22. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 19.
  23. ↑ Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski podają, że w latach 1923-1924 dowodził 33 Pułkiem Piechoty. Według tych samych autorów, Piotra Staweckiego i "Rocznika oficerskiego z 1924 r." dowódcą tego pułku był wówczas płk Michał Pakosz.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 53 z 8 grudnia 1922 roku, s. 897.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 6 grudnia 1923 roku, s. 698.
  26. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 78, 206, 339.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 19 marca 1927 roku, s. 91, 93.
  28. ↑ Jarno 2001 ↓, s. 126, autor stwierdził, że „z nieznanych powodów nowy dowódca OK IV objął swoje obowiązki dopiero 9 lipca (do tego czasu pełnił je dowódca 10 DP)”..
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 22 lipca 1927 roku, s. 215.
  30. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 879.
  31. ↑ Kolekcja ↓, s. 11.
  32. 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 2.
  33. ↑ Polska Policja, Bykownia – otwarcie cmentarza [online], Gazeta Policyjna [dostęp 2026-02-23] (pol.).
  34. ↑ Andrzej Przewoźnik, Jolanta Adamska, Katyń. Zbrodnia, prawda, pamięć, Warszawa: Świat Książki, 2010, s. 549–550, ISBN 978-83-247-2036-1, OCLC 750956033.
  35. ↑ Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 17. [dostęp 2026-02-23].
  36. ↑ Kolekcja ↓, s. 4.
  37. ↑ Kolekcja ↓, s. 3, 7, 11.
  38. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 maja 1921, s. 996.
  39. ↑ Kolekcja ↓, s. 84.

Bibliografia

  • Dąbrowski Romuald. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości, sygn. I.480.97 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-08-10].
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1895. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, styczeń 1895.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1898. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1897.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1908. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1907.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1914.
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918.
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Kazimierz Banaszek, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
  • Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. II: Cuszima – Garibaldyści. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1932.
  • Wykaz pułkowników i podpułkowników, którzy dowodzili dywizjami lub brygadami. [w:] sygn. 701/1/121 [on-line]. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, 1927. [dostęp 2018-03-25].
  • Witold Jarno: Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939. Łódź: Wydawnictwo „Ibidem”, 2001. ISBN 83-88679-10-4.
  • Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
  • Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.
  • Henryk P. Kosk, Apel żałobny dowódców Września, „Polska Zbrojna”, Magazyn Tygodniowy nr 42.
  • Bartosz Zakrzewski: 18 Dywizja Piechoty WP w wojnie polsko-sowieckiej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2016. ISBN 978-83-7543-415-6.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.