Romuald Twardowski

Romuald Twardowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

17 czerwca 1930
Wilno

Pochodzenie

polskie

Data śmierci

13 stycznia 2024

Instrumenty

organy, fortepian, skrzypce

Gatunki

muzyka poważna

Zawód

kompozytor, pedagog

Aktywność

od 1946

Wydawnictwo

Acte Préalable

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”

Romuald Twardowski (ur. 17 czerwca 1930 w Wilnie[1], zm. 13 stycznia 2024[2]) – polski kompozytor i pedagog.

Życiorys

W czasie niemieckiej okupacji uczył się gry na skrzypcach, a po wojnie – na fortepianie i organach. W latach 1946–1950 był organistą w kościołach wileńskich: bonifratrów, misjonarzy i Św. Jana. Po ukończeniu średniej szkoły muzycznej studiował w latach 1952–1957 kompozycję u Povilasa Tamuliūnasa i Juliusa Juzeliūnasa w Państwowym Konserwatorium Litewskiej SSR w Wilnie. Należał do pierwszych członków powstałego w 1955 polskiego zespołu folklorystycznego „Wilia”[3][4]. W grudniu 1957 wspólnie z matką repatriował się do Polski[5].

Kontynuował studia kompozytorskie na PWSM w Warszawie pod kierunkiem Bolesława Woytowicza. W 1963, w ramach stypendium Związku Kompozytorów Polskich, wyjechał do Paryża na studia uzupełniające u Nadii Boulanger. Od 1972 był wykładowcą kompozycji i instrumentacji w Akademii Muzycznej w Warszawie.

Był prezesem Fundacji „Muzyka Cerkiewna” – organizatora Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka” w Białymstoku, któremu jury przewodniczył od roku 1983[6][7].

Płyty, na których nagrano jego kompozycje, były kilkunastokrotnie nominowane do Nagrody Muzycznej Fryderyk w kategoriach: Muzyka Wokalna (1999[8]), Album Roku Muzyka Orkiestrowa (2002[9]), Album Roku Najwybitniejsze Nagranie Muzyki Polskiej (2004[10], 2018[11]), Album Roku Muzyka Współczesna (2004[10], 2005[12], 2019[13]), Album Roku Muzyka Chóralna, Oratoryjna i Operowa (2017 – nagroda[14]), Album Roku Muzyka Kameralna (2018[11]), Album Roku Muzyka Chóralna (2020[15], 2023[16]), Album Roku Recital Solowy (2021[17]) i Album Roku Muzyka Kameralna - Wokalna (2024)[18].

Pochowany 26 stycznia 2024 na cmentarzu prawosławnym na warszawskiej Woli[19] (sektor 22-1-33a)[20].

Kompozycje

  • Oberek [wersja I] - na skrzypce i fortepian (1955)
  • Oberek [wersja II] - na orkiestrę smyczkową (1955)
  • Suita w dawnym stylu - na orkiestrę (1957)
  • Siedem pieśni ludowych - na głos i fortepian (1957)
  • Mała sonata - na fortepian (1958)
  • Mała symfonia - na fortepian, smyczki i perkusję (1959)
  • Pieśń o białym domu - kantata na chór mieszany, 2 fortepiany i perkusję (1959)
  • Jaworowe pieśni - na chór mieszany (1960)
  • Nokturny - na chór mieszany (1960)
  • Kołysanki - na chór mieszany (1960)
  • Nagi książę - balet-pantomima (1960)
  • Suita warmińska - na chór mieszany (1960)
  • Kołysanka warmińska - na głos i fortepian (1960)
  • Carmina de mortuis per coro misto (1961)
  • Antifone per tre gruppi d’orchestra (1961)
  • Bukoliki - na chór mieszany (1962)
  • Cantus antiqui - na sopran, klawesyn, fortepian i perkusję (1962)
  • Cyrano de Bergerac - opera romantyczna (1962)
  • Nomopedia - Cinque movimenti per orchestra (1962)
  • Psalmus 149 - per coro misto (1962)
  • Mała suita - na skrzypce i fortepian (1962)
  • Kwietniowe pieśni - na chór mieszany (1963)
  • Posągi czarnoksiężnika (Rzeźby mistrza Piotra) -balet-pantomima (1963)
  • Miniatury - na chór mieszany (1964)
  • Oda 64 - na orkiestrę (1964)
  • Parabola - pantomima (1964)
  • Dwie pieśni murzyńskie - na chór mieszany (1965)
  • Tragedyja albo rzecz o Janie i Herodzie – opera-moralitet (1965)
  • Sonetti di Petrarca - per tenore solo e due cori a cappella (1965)
  • Tre studi secondo Giotto - per orchestra da camera (1966)
  • Impressioni fiorentini - per quattro cori strumentali (1967)
  • Mała liturgia prawosławna - na zespół wokalny i 3 grupy instrumentów (1968)
  • Oda do młodości - na głos recytujący, chór mieszany i orkiestrę (1969)
  • Upadek ojca Suryna - radiowy dramat muzyczny (1969)
  • Lord Jim - dramat muzyczny (1970-73)
  • Trzy sonety pożegnalne [wersja I] - na bas-baryton i orkiestrę kameralną (1971)
  • Trzy sonety pożegnalne [wersja II] - na bas-baryton i fortepian (1971)
  • Dwie pieśni żartobliwe [wersja I] - na chór mieszany (1972)
  • Dwie pieśni żartobliwe [wersja II] - na chór żeński lub chłopięcy (1972)
  • Preludium, toccata i chorał - na orkiestrę symfoniczną (1973)
  • Tryptyk Mariacki - na orkiestrę smyczkową (1973)
  • Preludio e toccata - per coro misto (1974)
  • Studium in a - na orkiestrę (1974)
  • Improvvisazione e toccata - per due pianoforti (1974)
  • Dwa pejzaże - na orkiestrę symfoniczną (1975)
  • Impresje morskie - na chór mieszany (1975)
  • Krajobraz polski [wersja I] - na bas-baryton i orkiestrę smyfoniczną (1975)
  • Krajobraz polski [wersja II] - na bas-baryton i fortepian (1975)
  • Laudate Dominum - dialog na 2 chóry mieszane (1976)
  • Sequentiae de ss. Patronis Polonis - na baryton, chór i zespół instrumentalny (1977)
  • Ręka mi miecz - trzy poematy na tenor solo i chór mieszany (1977)
  • Maria Stuart - dramat muzyczny (1978)
  • Capriccio in blue - na skrzypce i orkiestrę (lub fortepian) (1979)
  • Lamentationes - per coro misto (1979)
  • Oblicze morza - 5 pieśni na bas-baryton i fortepian (1979)
  • Preludio, recitativo ed aria con variazioni - per cembalo (pianoforte) (1979)
  • Sonata breve - per cembalo (pianoforte) (1979)
  • Koncert wiejski - na chór mieszany (1980)
  • Musica concertante - na fortepian (1980)
  • Mały koncert - na fortepian i zespół instrumentalny (1980)
  • Na czterech strunach - na skrzypce i fortepian (1980)
  • Trzy pieśni kurpiowskie - na chór mieszany (1980)
  • Historya o św. Katarzynie - moralitet muzyczny (1981)
  • Fantazja - na organy (1982)
  • Fantazja polska - na dwoje skrzypiec (1982)
  • Salve Regina - na chór żeński i organy (1982)
  • Trzy utwory - na organy (1982)
  • Ave Maris Stella [wersja I] - na chór męski i organy (lub fortepian) (1982)
  • Erotyki - na głos i fortepian (1983)
  • Joannes Rex- kantata na baryton, chór mieszany i orkiestrę (1983)
  • Koncert - na fortepian i orkiestrę (1984)
  • Fantazja hiszpańska [wersja I] - na skrzypce i orkiestrę (lub fortepian) (1985)
  • Fantazja hiszpańska [wersja II] - na wiolonczelę i fortepian (1985)
  • Mały tryptyk - na kwintet dęty (1986)
  • Trzy freski - na orkiestrę symfoniczną (1986)
  • Allegro rustico - na obój i fortepian (1986)
  • Wariacje symfoniczne - na temat George’a Gershwina na perkusję solo i orkiestrę (1986)
  • Trio - na skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1987)
  • Koncert staropolski - na orkiestrę smyczkową (1987)
  • Trzy pieśni do słów Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego - na baryton i fortepian (1987)
  • Mały koncert - na orkiestrę wokalną (1988)
  • Wariacje litewskie - na flet, obój, klarnet, róg i fagot (1988)
  • Sonety Michała Anioła - na baryton i fortepian (1988)
  • Symfonie dzwonów - na fortepian (1988-91)
  • Album włoski - na orkiestrę (1989)
  • Taniec staropolski - na 3 gitary (1989)
  • Espressioni - per violino e pianoforte (1990)
  • Alleluja - na chór mieszany (1990)
  • Chwalitie Imia Gospodina [wersja I] - na chór mieszany (1990)
  • Trzy sonety do Don Kichota - na bas-baryton i fortepian (1990)
  • Znad Willi - na baryton i fortepian (1990)
  • Niggunim - Melodie Chasydów na skrzypce i orkiestrę symfoniczną (lub fortepian) (1991)
  • Tu es Petrus - na baryton, chór mieszany i orkiestrę symfoniczną (1991)
  • Hosanna I - na chór mieszany (1992)
  • Plejady - na skrzypce i fortepian (1993)
  • Pieśni Maryjne - na sopran i małą orkiestrę symfoniczną (1993)
  • Canticum Canticorum - na sopran, flet, klarnet i smyczki (1994)
  • Koncert na wiolonczelę i orkiestrę (1995)
  • Wsjakoje dychanije - na chór mieszany (1996)
  • Inwokacja i capriccio - na dwie wiolonczele (1996)
  • Regina coeli - na chór mieszany (1996)
  • W gaiku zielonym - 5 miniatur na fortepian na 4 ręce (1996)
  • Hosanna II - na chór mieszany (1997)
  • Concerto breve - na orkiestrę smyczkową (1998)
  • K Tiebie Władyka - na chór mieszany (1998)
  • Gloriosa Domina - na chór mieszany (1999)
  • Hommage à J.S. Bach - cykl utworów na fortepian (2000)
  • Dwie kolędy - na chór chłopięcy (2000)
  • Wo carstwii Twojem - na chór mieszany (2000)
  • Chwali dusze moja - na chór mieszany (2000)
  • Intermezzo - na fortepian (2000)
  • Introdukcja i Allegro - na skrzypce i fortepian (2001)
  • Missa „Regina Caeli” - na chór mieszany (2001)
  • Capriccio - na skrzypce i fortepian (2001)
  • Salutaris - na chór mieszany (2001)
  • Jubilate Deo - na chór mieszany (2001)
  • Ave Maris Stella [wersja II] - na chór męski (2002)
  • Pastorale i Humoreska - na obój i fortepian (2002)
  • Chwalitie Imia Gospodina [wersja II] - na chór męski (2002)
  • Musica festiva - na organy (2002)
  • W chińskim ogrodzie - na zespół perkusyjny (2002)
  • Toccata i chorał - na organy (2002)
  • Jezu ufam Tobie. Misterium o Miłosierdziu Bożym - na sopran, baryton, 2 głosy recytujące, chór mieszany i orkiestrę (2002)
  • Trzy szkice - na skrzypce, altówkę i wiolonczelę (2003)
  • Serenada - na orkiestrę smyczkową (2003–2004)
  • Trzy intermezza - na organy (2004)
  • Tango - na wiolonczelę i fortepian (2004)
  • Medytacja - na wiolonczelę i fortepian (2004)
  • Campane IV z cyklu Symfonie dzwonów - na fortepian (2004)
  • Pater noster - na chór mieszany (2005)
  • Tryptyk paschalny - na organy (2005)
  • Trio nr 2 - na skrzypce, wiolonczelę i fortepian (2005)
  • Otcze nasz - na chór mieszany (2005)
  • Koncert na skrzypce i orkiestrę smyczkową (2006)
  • Myscerium crucis - na chór mieszany a cappella (2006)
  • Popule meus - na chór mieszany (2006)
  • Virginum Custos - na chór mieszany a cappella (2011)

Publikacje

  • Było nie minęło (wspomnienia), wyd. Pani Twardowska, Warszawa 2000 ISBN 978-83-913314-0-8.
  • Dorota Całek – Utwory na głos sopranowy Romualda Twardowskiego (monografia), Wydawnictwo Muzyczne POLIHYMNIA, Lublin 2020 ISBN 978-83-7847-666-5.

Ordery i odznaczenia

Nagrody i wyróżnienia

  • I nagroda na konkursie z okazji 550-lecia bitwy pod Grunwaldem za Suitę warmińską na chór mieszany a cappella (1960)
  • I nagroda na IV Konkursie Młodych ZKP (1962)
  • 2. miejsce na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu za Antifone per tre gruppi d’orchestra (1963)
  • I nagroda na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. ks. Rainiera III w Monako za Posągi czarnoksiężnika (Rzeźby mistrza Piotra) (1965)
  • I nagroda na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Pradze za Sonetti di Petrarca (1966)
  • II nagroda na konkursie im. A. Malawskiego w Krakowie za Tre studi secondo Giotto (1966)
  • II nagroda na konkursie im. G. Fitelberga w Katowicach za Impressioni Fiorentini (1967)
  • nagroda specjalna na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. ks. Rainiera III w Monako za Małą liturgię prawosławną (1968)
  • Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia (1973)
  • I nagroda na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. ks. Rainiera III w Monako za dramat muzyczny Lord Jim (1973)
  • II nagroda na Międzynarodowym Konkursie im. K. Szymanowskiego w Łodzi za Studium in a (1974)
  • I nagroda na konkursie ZKP, Centralnej Rady Związków Zawodowych i Polskiego Związku Chórów i Orkiestr za Tryptyk mazowiecki (1978)
  • Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość muzyczną dla dzieci (1981)
  • Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka (1983)
  • II nagroda na Konkursie Kompozytorskim Festiwalu Pianistyki Polskiej w Słupsku za II Koncert na fortepian i orkiestrę (1985)
  • I nagroda na konkursie ZAiKS-u za 3 pieśni na baryton i fortepian, sł. St. R. Dobrowolski (1987)
  • I nagroda na Konkursie Polskiego Związku Chórów i Orkiestr im. S. Wiechowicza za Alleluja na chór a cappella (1990)
  • nagroda AGEC – Europejskiej Federacji Związków Śpiewaczych za Mały koncert na orkiestrę wokalną (1994)
  • Nagroda Związku Kompozytorów Polskich (1995)

Źródło:[23].

Upamiętnienie

Jego imię noszą: Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia w Puławach[25] oraz Miejska Szkoła Muzyczna I stopnia w Gostyninie[26]

Pamięci Romualda Twardowskiego został poświęcony w 2024 r. 43. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka” w Białymstoku, organizowany (poprzednio w Hajnówce, a obecnie w Białymstoku), od początku przez jego pomysłodawcę Mikołaja Buszko – dyrektora festiwalu[27].

Przypisy

  1. ↑ Twardowski Romuald, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-01-24].
  2. ↑ Bogdan Gancarz, Nie żyje Romuald Twardowski [online], Gość Niedzielny, 13 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-13].
  3. ↑ Danuta Piotrowicz, Stanisław Jakutis: Polski Ludowy Zespół Pieśni i Tańca "Wilia". Program koncertu 25-lecia, dn. 6 lutego 1981. Wilno: 1981, s. 3.
  4. ↑ A. Srebrakowski: Polacy w Litewskiej SRR 1944–1989. Toruń: 2001, s. 225-226.
  5. ↑ Romuald Twardowski (1930–2024) [online], ruchmuzyczny.pl [dostęp 2025-06-24].
  6. ↑ Historia festiwalu. [w:] Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej – „Hajnówka” [on-line]. [dostęp 2020-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-05)]. (pol.).
  7. ↑ Festiwal 2010. [w:] Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej – „Hajnówka” [on-line]. [dostęp 2020-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-05)]. (pol.).
  8. ↑ Fryderyk 1999 [online], FRYDERYKI [dostęp 2026-07-05].
  9. ↑ Fryderyk 2002 [online] [dostęp 2020-04-16] (pol.).
  10. 1 2 Fryderyk 2004 [online] [dostęp 2020-04-16] (pol.).
  11. 1 2 Fryderyk 2018 [online], FRYDERYKI [dostęp 2026-07-05].
  12. ↑ Fryderyk 2005 [online] [dostęp 2020-04-16] (pol.).
  13. ↑ Fryderyk 2019 [online] [dostęp 2020-04-16] (pol.).
  14. ↑ Fryderyk 2017 [online], FRYDERYKI [dostęp 2026-07-05].
  15. ↑ Fryderyk 2020 [online] [dostęp 2020-04-16] (pol.).
  16. ↑ Fryderyk 2023 [online], FRYDERYKI [dostęp 2026-07-05].
  17. ↑ Fryderyk 2021 [online] [dostęp 2021-08-13] (pol.).
  18. ↑ Jacek Czarnecki, Fryderyk 2024 [online], FRYDERYKI [dostęp 2026-07-05].
  19. ↑ Pogrzeb naszego Patrona Romualda Twardowskiego [online], Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. R. Twardowskiego w Puławach [dostęp 2025-06-24].
  20. ↑ śp. Romuald Twardowski [online], cmentarz.prawoslawie.pl [dostęp 2025-06-24].
  21. ↑ M.P. z 2020 r. poz. 837 (ISAP).
  22. ↑ Romuald Twardowski [online], culture.pl [dostęp 2020-02-16] (pol.).
  23. 1 2 3 Adam Mrygoń, Twardowski, Romuald [online], Polska Biblioteka Muzyczna [dostęp 2025-06-24].
  24. 1 2 Laureaci Nagród ZAiKS-u [online], www.zaiks.org.pl [dostęp 2025-06-24].
  25. ↑ Państwowa Szkoła Muzyczna I st. im. Romualda Twardowskiego w Puławach - Aktualności [online], szkolamuzycznapulawy.pl [dostęp 2020-04-14].
  26. ↑ Romuald Twardowski Patronem MSM I st. w Gostyninie [online], 4 listopada 2020 [dostęp 2021-06-15] (pol.).
  27. ↑ Leonard Drożdżewicz, PAMIĘCI ROMUALDA TWARDOWSKIEGO – CHÓRALNA MODLITWA O POKÓJ A.D. 2024 [online], kwartalnik Znad Wilii, Wilno.2024.2(98), s. 147, 2024 [dostęp 2024-07-22] (pol.).

Linki zewnętrzne