Rose Chibambo

Rose Ziba urodziła się 8 września 1928 w wiosce Kapukuni w Regionie Północnym^[1].

Uczęszczała do szkoły podstawowej w Kafukule oraz w Ekwendeni. Pobierała nauki w jednej z najwcześniej utworzonych szkół misyjnych w Afryce Środkowej przez Church of Central Africa, Presbyterian. Edukację zakończyła na siódmej klasie, nie kończąc szkoły z powodu wczesnego małżeństwa z Edwinem Chibambo^[1].

Jej pierwszy kontakt ze światem polityki odbył się poprzez Nyasaland African Congress (NAC) (ruch poprzedzający partię Malawi Congress Party), gdy mieszkała w Ekwendeni. W sierpniu 1945 roku wzięła udział w przemowie Charlesa Chidongo Chinuli, wiceprzewodniczącego NAC, wzywającego ludność Malawi do uzyskania niepodległości od Wielkiej Brytanii. Niedługo po tym wystąpieniu stała się jedną z głównych figur ruchu niepodległościowego w Malawi. W 1951 roku dołączyła do ruchu oporu, który sprzeciwiał się brytyjskiemu planowi połączenia Malawi z Rodezją Północną i Rodezją Południową w jedną kolonię^[1].

W 1952 roku została wybrana skarbniczką regionalnego oddziału NAC, a w 1954 roku była jedną z założycieli kobiecej frakcji NAC. Została jej pierwszą przewodniczącą. Gdy 3 marca 1959 rząd kolonialny ogłosił stan wyjątkowy, została internowana wraz ze swoją córką, którą urodziła zaledwie dwa dni wcześniej. Razem z dzieckiem spędziła 13 miesięcy w więzieniu^[1].

Gdy Malawi uzyskało niepodległość w 1964 roku, z powodzeniem wystartowała w wyborach generalnych w Niasie w tym samym roku z ramienia Malawi Congress Party. Została pierwszą i jedyną kobietą wybraną do parlamentu. Została mianowana wiceministrą ds. zasobów naturalnych, geodezji i spraw społecznych. Później w tym samym roku krajem wstrząsnął kryzys gabinetowy. Została odwołana ze stanowiska przez prezydenta Malawi Hastingsa Kamuzu Bandę razem z pozostałymi członkami rządu, którzy sprzeciwiali się jego decyzjom. Kolejnego dnia Banda zwołał nadzwyczajną sesję parlamentu, która pozbawiła mandatów parlamentarzystów sprzeciwiających się prezydentowi^[1][2].

Chibambo przeżyła na wygnaniu 28 lat. Przez ten czas mieszkała w Zambii. Powróciła do kraju w grudniu 1993 roku, gdy Malawi przywróciło system wielopartyjny oraz ogłosiło amnestię dla wygnanych w 1964 polityków^[1].

Była mężatką. Miała dziewięcioro dzieci^[1]. W 2009 roku jej imieniem została nazwana jedna z ulic w mieście Mzuzu. W ceremonii nadania nazwy tejże ulicy wzięła udział wraz z prezydentem Bingu wa Mutharikiem^[3]. Zmarła 12 stycznia 2016 w Blantyre^[4].

Jej twarz znajduje się na banknocie 200 kwach malawijskich^[4].