Rudolf Bandler

Rudolf Bandler
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

5 marca 1878
Praga lub Rumburk

Data i miejsce śmierci

14 sierpnia 1944
Łódź

Typ głosu

bas

Rudolf Bandler (ur. 5 marca 1878 w Pradze[1] lub Rumburku[2], zm. 14 sierpnia 1944 w Łodzi[1]) – niemiecko-czechosłowacki śpiewak i reżyser operowy, bas, pochodzenia żydowskiego. Ofiara Holokaustu[1].

Życiorys

Występował w Teatrze Miejskim w Trewirze (1904–1905), Teatrze Miejskim w Metzu (1905–1907), Teatrze Miejskim w Essen (1907–1912), a w latach 1912–1921 i 1924–1927 w Volksoper w Wiedniu. Od 1927 był śpiewakiem i reżyserem w Teatrze Niemieckim w Pradze. Występował gościnnie w operach we Wrocławiu (1905) i Kolonii (1908), w Teatrze Miejskim w Bremie (1909) i w Operze Hamburskiej (1909), a od 1919 również w Operze Wiedeńskiej[3].

Początkowo śpiewał partie basowe, z czasem sięgając po repertuar buffo, m.in. jako: Osmin w „Uprowadzeniu z seraju”, Rocco w „Fideliu”, van Bett w „Carze i cieśli”, Baculus w „Kłusowniku””, Beckmesser w „Śpiewakach norymberskich”, Bartolo w „Cyruliku sewilskim” i Dulcamara w „Napoju miłosnym”. W 1922 śpiewał partię Albericha w przedstawieniu „Pierścień Nibelunga” w Teatro Colón w Buenos Aires i w Operze w Rio de Janeiro. W 1928 wcielił w rolę Bartola w „Weselu Figara” w Rio de Janeiro[3].

Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Pragi przez III Rzeszę, w 1941 wywieziony do obozu przejściowego Theresienstadt[4], a następnie do łódzkiego getta, gdzie został zameldowany ul. Franciszkańskiej 109. W łódzkim getcie występował w Domu Kultury[5], po zawieszeniu koncertów pracował jako urzędnik w Wydziale Bieliźniarsko-Odzieżowym[6].

Życie prywatne

Jego żoną była Elisabeth Lily Bandler (ur. 1901)[7] – pianistka[5]. Ich córką była Susanne Bandler (1924–1965) – aktorka[8].

Publikacje

  • Humor im Lied. Eine Reihe heiterer Gesänge. Ausgewählt und in seinen Konzerten vorgetragen von Rudolf Bandler. Berlin-Lichterfelde: Schlesinger; Wiedeń: Haslinger 1924.
  • Lachendes Theater. Lustiges Allerlei; einem geneigten Publico zur Belustigung gesammelt. Praga: nakładem własnym 1937.

Przypisy

  1. 1 2 3 Österreichische Nationalbibliothek Wien, Susanne Blumesberger, Michael Doppelhofer, Gabriele Mauthe, Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft: 18. bis 20. Jahrhundert, Walter de Gruyter, 22 grudnia 2011, ISBN 978-3-11-094900-1 [dostęp 2025-02-23] (niem.).
  2. ↑ Jan Novotný, Pavla Vošahlíková (red.), Biografický slovník českých zemí, wyd. Vyd. 1, Praha: Historický ústav AV ČR: Libri: Academia, 2004, ISBN 978-80-7277-214-8, OCLC ocm56013842 [dostęp 2025-02-23].
  3. 1 2 Karl-Josef Kutsch, Leo Riemens, Großes Sängerlexikon, Walter de Gruyter, 22 lutego 2012, s. 235, ISBN 978-3-598-44088-5 (niem.).
  4. ↑ Památník Terezín [online], pamatnik-terezin.cz [dostęp 2025-12-21].
  5. 1 2 Rudolf Bandler – Centrum Dialogu im. Marka Edelmana [online], Centrum Dialogu im. Marka Edelmana [dostęp 2025-12-21].
  6. ↑ Bandler Rudolf [online], leksykongetta.pl [dostęp 2026-01-22].
  7. ↑ Elisabeth Lilly Bandler [online], @yadvashem [dostęp 2025-12-21] (ang.).
  8. ↑ Susanne (Suse) Bandler [online], geni.com [dostęp 2025-12-21].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.