Rudolf Bultmann

Rudolf Bultmann

Rzeźba Michaela Mohnsa z 2002
Data i miejsce urodzenia	20 sierpnia 1884 Wiefelstede
Data i miejsce śmierci	30 lipca 1976 Marburg
Zawód, zajęcie	teolog protestancki
Odznaczenia

Rudolf Karl Bultmann (ur. 20 sierpnia 1884 w Wiefelstede w Dolnej Saksonii, zm. 30 lipca 1976 w Marburgu) – jeden z najbardziej wpływowych teologów ewangelickich XX wieku^[1]. Znany głównie ze swego programu demitologizacji przekazu ewangelicznego, oraz twierdzenia, że na podstawie badań naukowych, nie da się odtworzyć postaci Jezusa Chrystusa zgodnej z rzeczywistością^[2]. Odznaczony Pour le Mérite za Naukę i Sztukę (1969)^[3].

Wśród jego uczniów można wymienić takich egzegetów i teologów jak Hans Jonas, Ernst Käsemann, Günther Bornkamm, Ernst Fuchs i Herbert Braun.

Był synem protestanckiego pastora. W latach 1895–1903 uczęszczał do gimnazjum humanistycznego w Oldenburgu. Po maturze studiował teologię ewangelicką w Tybindze, Berlinie i Marburgu. W 1910 obronił pracę doktorską, a dwa lata później zaczął wykładać. Wykładał we Wrocławiu (1916–1920), Gießen (1920–1921) i Marburgu (1921–1951).

Według niego język mitologiczny obecny w Ewangeliach nie jest już zrozumiały dla człowieka, a wiara nie może być zredukowana do przyjmowania za prawdziwe serii cudownych wydarzeń. Bultmann chciał więc oczyścić przekaz ewangeliczny z języka mitologicznego i uczynić go zrozumiałym dla współczesnego człowieka. W tym celu użył w egzegezie metody historyczno-krytycznej, a jako podstawy filozoficznej egzystencjalizmu Martina Heideggera. Przyjmując zasadę teoriopoznawczą egzystencjalizmu, Bultmann uznał za mit wszystko to, co znajduje się poza obszarem poznania eksperymentalno-egzystencjalnego. Podkreślał niedostępność świata fizycznego dla interwencji bożej i nazywał mitem wszystko to, co przekraczało te ramy. Lansował postulat demitologizacji orędzia nowotestamentalnego. Rzecz mityczna nie jest rzeczywistością historyczną - to znaczy, że nie można jej przypisać określonego czasu i miejsca. Według Bultmanna Jezus historyczny był żydowskim rabinem, który został ukrzyżowany. Ten ukrzyżowany Jezus staje się dla nas paradygmatem wszelkiej egzystencji chrześcijańskiej. Wierzyć w krzyż Chrystusa nie znaczy kontemplować pewne mityczne wydarzenie, ale raczej wziąć na siebie tenże krzyż jako własny i pozwolić się ukrzyżować wraz z Jezusem. Dokonuje się to poprzez postawę absolutnego zaufania Bogu bez potrzeby szukania motywów nadziei. Nie potrzeba nawet wiedzieć czego się oczekuje i w czym ma się nadzieję. Bultmann podkreślał „prezentyzm”, który da się dostrzec szczególnie w Ewangelii św. Jana. Według niemieckiego teologa dla św. Jana zmartwychwstanie umarłych i sąd już są obecne poprzez przyjście Jezusa. Kto wierzy, już jest wolny od sądu, niewierzący już jest potępiony (J 3,18). Wierzący już zmartwychwstał (J 5, 24-25)^[4]. Teologia Bultmanna spotkała się z krytyką zarówno wśród teologów katolickich, jak i protestanckich. Teorię Bultmanna propagowali jego uczniowie, choć niektórzy z nich po pewnym czasie sprzeciwili się najbardziej radykalnym tezom mistrza^[5].

Był krytykowany przez brytyjskiego literata C.S. Lewisa za brak literackiego obycia, które zdaniem Lewisa spowodowało, że uczony zajmując się literaturą natchnioną, nie był w stanie dostrzec istoty tego, co czytał^[6].

Lewis pisał o Bultmannie: "Jakież dziwne procesy myślowe doprowadziły tego uczonego Niemca do tak bezgranicznego zaślepienia, że nie widzi tego, co jest jasne dla wszystkich poza nim?” "Chcą, abym uwierzył, że umieją czytać między wierszami starych tekstów. A tymczasem rzuca się w oczy ich niezdolność do czytania (w jakimkolwiek sensie wartym podjęcia dyskusji) samych linijek tekstu. Dopatrują się ziaren u paproci, a nie dostrzegają słonia, stojącego w pełnym świetle o dziesięć jardów od nich"^[6].

• Die Geschichte der synoptischen Tradition (1921)
• Welchen Sinn hat es, von Gott zu reden? (1925)
• Jesus (1926)
• Offenbarung und Heilsgeschehen (1941)
• Das Evangelium des Johannes (1941)
• Die drei Johannesbriefe (1967)
• Der zweite Brief an die Korinther (1976)
• Neues Testament und Mythologie. Das Problem der Entmythologisierung der neutestamentlichen Verkündigung (1941)
• Das Urchristentum im Rahmen der antiken Religionen (1949)
• Theologie des Neuen Testaments (1948-1953)
• Ist voraussetzungslose Exegese möglich? (1957)
• Geschichte und Eschatologie (1964)