Rudolf Macko
 | |
 podporucznik | |
| Data i miejsce urodzenia |
23 września 1892 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
21 grudnia 1917 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914 – 1917 |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki |
1 pułk piechoty Legionów Polskich |
| Stanowiska |
dowódca kompanii |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
   | |
Rudolf Andrzej Macko[a][b] (ur. 23 września 1892 w Tarnowie, zm. 21 grudnia 1917 w walce nad rzeką Piawą) – działacz niepodległościowy, żołnierz armii austro-węgierskiej, oficer Legionów Polskich, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn Stanisława i Wiktorii z domu Sztark[1][2]. Od 1912 należał do Związku Strzeleckiego w Tarnowie[3][4]. W 1913 zakończył naukę w c. k. Gimnazjum w Tarnowie[5].
Zmobilizowany do armii austro-węgierskiej. Walczył na froncie I wojny światowej. We wrześniu 1914 w czasie bitwy pod Kraśnikiem zdezerterował i wstąpił do Legionów Polskich[6]. 9 października tego roku został mianowany przez Józefa Piłsudskiego na stopień podporucznika[6]. Służył w 1 pułku piechoty I Brygady[2], a następnie 5 pułku piechoty. 1 listopada 1916 został mianowany na stopień podporucznika piechoty[7].
Szczególnie odznaczył się 5 lipca 1915 w walce pod Polską Górą i Laskiem Polskim gdzie podczas wycofywania się wojsk polskich „był jednym z tych oficerów którzy skupili wokół siebie garść żołnierzy z różnych jednostek i kontratakami osłaniali nowe ugrupowanie wojsk własnych”[8][9]. 17 maja 1922 za tę postawę został pośmiertnie odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy[10].
12 lipca 1917, po kryzysie przysięgowym[6], ze względu na miejsce zamieszkania, ponownie wcielony do armii austro-węgierskiej – 20 pułku piechoty i brał udział w walkach na froncie włoskim[3], gdzie poległ 21 grudnia 1917 nad rzeką Piawą „w czasie ataku samolotów włoskich na pozycje, jako komendant plutonu karabinów maszynowych"[6].
Został pochowany na cmentarzu wojennym austriackim w San Stino di Livenza[6].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7174 – pośmiertnie, 17 maja 1922[10][8][11][12][2][13]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 16 marca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[14][8]
- Odznaka „Za wierną służbę”[3]
Przypisy
- ↑ Polak (red.) 1993 ↓, s. 125.
- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 1.
- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Zabory i lata wojny [online], TARNÓW - Polski Biegun Ciepła [dostęp 2025-06-08].
- ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum I w Tarnowie za rok szkolny 1912/13. Tarnów: Fundusz Naukowy, 1913, s. 65..
- 1 2 3 4 5 Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 20, jako Rudolf Maćko.
- 1 2 3 Polak (red.) 1993 ↓, s. 126.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923 roku, s. 6.
- ↑ Pomarański 1931 ↓, s. 105.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 4 stycznia 1923 roku, s. 5-8.
- ↑ Lista odznaczonych ofic. i żołnierzy b. 1. p. p. Leg. Pol., „Żołnierz Polski” (25 (304)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 22 czerwca 1922, s. 15 [dostęp 2025-11-18], Cytat: ppor. L. P. ś. p. Macko Rudolf.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 63, poz. 81 (ISAP).
Uwagi
- ↑ Pomarański 1931 ↓, s. 105 wymienia nazwisko Maćko-Złom Rudolf.
- ↑ Matka zmarłego Rudolfa Macko wypełniając jego kwestionariusz kawalera Orderu Virtuti Militari podkreśliła, że nazwisko brzmi „Macko”.
Bibliografia
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-09-07].
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.
- Stefan Pomarański: Zarys historii wojennej 1-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1931, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Macko Rudolf Andrzej. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari 72 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-06-08].