Rumian polny

Rumian polny
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

astrowce

Rodzina

astrowate

Podrodzina

Asteroideae

Rodzaj

rumian

Gatunek

rumian polny

Nazwa systematyczna
Anthemis arvensis L.
Sp. pl. 2:894. 1753
Synonimy
  • Anthe-matricaria gruetteriana Asch.
  • Chamaemelum arvense (L.) Hoffmanns. & Link
  • Matricaria inodora L.

Rumian polny (Anthemis arvensis L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych.

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzimy obszar jego zasięgu obejmuje niemal całą Europę, Afrykę Północną (Algieria, Tunezja), wyspy Kanaryjskie, Azję Zachodnią, Kaukaz i Arabię Saudyjską[3]. Rozprzestrzenił się jako gatunek zawleczony lub uciekinier z upraw również na Azorach, w Australii, Nowej Zelandii i Ameryce Północnej[3]. W Polsce jest pospolitym na całym obszarze archeofitem[4].

Morfologia

Pokrój
Koszyczek
Łodyga
Wzniesiona, zazwyczaj rozgałęziona, osiągająca zwykle do 40, rzadziej do 50 cm wysokości. Łodyga jest słabo bruzdowana, czasem naga, ale częściej owłosiona, przy czym włoski w większości są przylegające, nieliczne bywają odstające[5].
Liście
Siedzące, w zarysie podługowate, do 4 cm długości, o blaszce podwójnie pierzastosiecznej i równowąskich oraz lancetowatych odcinkach o szerokości do 1 mm, ząbkowanych i zaostrzonych[5].
Kwiaty
Zebrane w koszyczki o średnicy 2–4 cm rozwijające się pojedynczo na końcach długich szypuł. Listki półkulistej okrywy koszyczków z błoniastym obrzeżeniem, nagie do kędzierzawo owłosionych. Dno koszyczka jest silnie wypukłe, a podczas dojrzewania owoców staje się stożkowe. Na całej powierzchni dno koszyczka pokryte jest lancetowatymi plewinkami o długości 4 mm, łódeczkowato zagięte, zwężające się w krótką ość. Brzeżne kwiaty języczkowe (słupkowe lub płonne) są białe, w liczbie do 13, podługowate, o długości 6–10 mm (rzadko więcej), na szczycie ząbkowane. Kwiaty wewnątrz koszyczka są rurkowate, obupłciowe, żółte, o rurce długości do 4 mm[5].
Owoce
Jasnobrunatne, tępokanciaste, podłużnie żeberkowane niełupki bez guzków, lecz delikatnie punktowane, osiągające 2–2,5 mm długości. Owocki powstające z kwiatów rurkowatych są szersze i zwykle groniaste – głęboko bruzdowane. Owocki powstające z kwiatów języczkowatych są węższe i lekko zgięte[5].

Biologia i ekologia

Roślina jednoroczna (zarówno ozima, jak i jara). Kwitnie od czerwca do października[5]. Rośnie na przydrożach i w uprawach rolnych jako chwast[5], licznie występuje na ścierniskach, często w uprawach ozimego żyta[6]. Preferuje gleby lekkie, kwaśne i bogate w azot[6][7], jest rośliną wskaźnikową gleb ubogich w wapń[6]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu Centauretalia cyanii[8]. Liczba chromosomów 2n = 18[9].

Zmienność

Gatunek zróżnicowany na sześć podgatunków[10]:

  • Anthemis arvensis subsp. acrochordona Briq. & Cavill.
  • Anthemis arvensis subsp. arvensis
  • Anthemis arvensis subsp. cyllenea (Halácsy) R.Fern.
  • Anthemis arvensis subsp. glabra (Rouy) Jeanm.
  • Anthemis arvensis subsp. incrassata (Loisel.) Nyman
  • Anthemis arvensis subsp. sphacelata (C.Presl) R.Fern.

Tworzy mieszańce z rumianem psim i rumianem żółtym[4].

Znaczenie użytkowe

Ziele Herba Anthemidis arvensis było wykorzystywane w ziołolecznictwie ludowym[7].

W kulturze

Dawnym Słowianom jego kwiaty służyły do odczyniania wróżb dotyczących zdrowia i szczęścia poszczególnych domowników[11].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. 1 2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
  4. 1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004, s. 478. ISBN 83-01-14342-8.
  5. 1 2 3 4 5 6 Tadeusz Tacik, Anthemis L., Rumian, [w:] Bogumił Pawłowski, Adam Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 227-228.
  6. 1 2 3 Jakub Mowszowicz: Krajowe chwasty polne i ogrodowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1986. ISBN 83-09-00771-X.
  7. 1 2 Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986, s. 98-99. ISBN 83-02-00607-6.
  8. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  9. ↑ Anthemis arvensis na Flora of North America [dostęp 2014-01-17].
  10. ↑ Anthemis arvensis L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-06-05].
  11. ↑ Kazimierz Moszyński: Kultura ludowa Słowian, Kraków 1934, s. 401
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.