Rumieniak gromadny

Rumieniak gromadny

Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	dzwonkówkowate
Rodzaj	rumieniak
Gatunek	rumieniak gromadny
Nazwa systematyczna
Rhodocybe gemina (Paulet) Kuyper & Noordel. Persoonia 13(3): 379 (1987)

Rumieniak gromadny, bruzdniczek gromadny (Rhodocybe gemina (Paulet) Kuyper & Noordel.) – gatunek grzybów z rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae)^[1].

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhodocybe, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi^[1].

Po raz pierwszy opisał go w 1793 r. Jean Jacques Paulet, nadając mu nazwę Hypophyllum geminum. W 1989 r. Thomas Wilhelmus Kuyper i Machiel Evert Noordeloos przenieśli go do rodzaju Rhodocybe (rumieniak)^[1]. Ma liczne synonimy nazwy naukowej. Niektóre z nich^[2]:

• Clitopilus geminus (Paulet) Noordel. & Co-David 2009
• Gyrophila gemina (Paulet) Quél. 1886
• Tricholoma geminum (Paulet) Sacc. 1887

Znany był pod nazwą bruzdniczek gromadny^[3]. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego nadała mu nazwę rumieniak gromadny^[4].

Kapelusz

Średnica 1,5–13 cm, w młodym wieku stożkowo-wypukły i ścięty z niskim, szerokim garbkiem i podwiniętym brzegiem, później łukowaty z niewielkim garbkiem i brzegiem nieco podwiniętym. Jest nieco higrofaniczny, bez prześwitujących blaszek, w młodym wieku drobno owłosiony lub aksamitny, z wiekiem błyszczący, czasem prążkowany koncentrycznie, o barwie od łososioworóżowej do różowawobrązowej lub z różowawoochrowymi odcieniami^[5].

Blaszki

Do 100 blaszek, l = 1-5. Blaszki gęste, o szerokości do 10 mm, szeroko przyrośnięte, wyraźnie zbiegające na trzon, cienkie do grubych, brzuchate, najszersza część zwykle w pobliżu trzonu, początkowo białawe, potem kremoworóżowawe, na koniec z brązowawymi plamami. Ostrza tej samej barwy, całe lub postrzępione^[5].

Trzon

Wysokość 3–5 cm, grubość 1–3 cm, solidny, cylindryczny lub zwężający się ku dołowi, czasami rozszerzony w dolnej części, czasami wygięty. Powierzchnia biaława, żółtawa lub różowawa, nieco jaśniejsza od kapelusza, w starszym wieku czasami zabarwiona na brązowo, drobno włóknista lub delikatnie aksamitna, zwłaszcza w górnej połowie, z wiekiem błyszcząca od podstawy w górę^[5].

Miąższ

Gruby, wodnisty, w kapeluszu szarawobiały ze szklistą szarawą linią nad blaszkami, w trzonie mniej więcej żółtawobiały z szarawowodnymi plamami. Zapach mocny lub słaby, czasami mączny. Smak zazwyczaj nieprzyjemny, nieco cierpki – grzybiczy lub mączny^[5].

Cechy mikroskopowe

Bazydiospory 5,0–7,0 × 4,0–5,5 µm, Q = 1,1–1,4, w zarysie kuliste do szeroko elipsoidalnych lub do prawie wielokątnych. Podstawki 22–30 × 6–9 µm, 4-zarodnikowe, bez sprzążek. Cheilocystydy zwykle rzadkie, ale rzadko nieobecne, cylindryczne, wygięte lub wąsko maczugowate, 20–55 (–70) x 2–8 µm. Skórka typu cutis z przejściami do trichodermy, zbudowana z luźno ułożonych strzępek o szerokości 5–20 µm, cylindrycznych lub napęczniałych. Błona strzępek skórki inkrustowana. Brak sprzążek^[5].

Gatunki podobne

Dzwonkówka tarczowata (Entoloma clypeatum). Odróżnia się brakiem czerwonawego zabarwienia na kapeluszu i trzonie i ma znacznie większe zarodniki^[6].

W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, poza nią nieliczne stanowiska podano w Azji, Ameryce Północnej i na Nowej Zelandii^[7]. W Polsce podano liczne stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną^[3]

Naziemny grzyb saprotroficzny^[8]. Występuje na trawiastych obszarach, owocniki pojawiają się późnym latem i jesienią w trawie, często w pokrzywach, zwykle w grupach^[6].

Jest grzybem jadalnym, jednak ze względu na rzadkość występowania nie powinno się go zbierać w celach spożywczych, ponadto jest możliwość pomylenia go z innymi, trującymi grzybami^[6].